Connect with us

Erol Taşdelen

BANKALARA ‘DÖVİZDEN UZAK DURUN’ BASKISI ARTIYOR

Published

on

Üst üste gelen düzenlemeler ile ekonomi yönetiminin bankalara olan mesaj açık, “Mevduatta dolarizasyonun önüne geçmek için sen de çaba göster, yoksa bunun için seni cezalandırırım“. Bankalara müşterilerini dövizden uzat tutmaları için açık ve üstü kapalı baskılar yapılan düzenlemeler ile artmış durumda. Aslına bakılırsa; piyasanın dolarize olması mevduat yapısının ağırlıklı dövizde olması bankaların da işine gelmiyor ve aktif – pasif dengesini tutturmakta zorlanıyorlar.

BDDK verilerine göre 29 Nisan 2022 itibarıyla bankalarda bulunan toplam 6,1 trilyon TL toplam mevduatın 3,7 trilyon TL’lik kısmı %60,69’u Yabancı parada mevduatlardan oluşuyor. Kur Korumalı Hesaplarda biriken para 810,3 milyar TL oldu. Bu paranın da dövize endeksli olduğunu düşündüğümüzde Toplam Yabancı para mevduat 4 Trilyon 531 milyar TL’yi buluyor ki bu durumda dolarizasyon % 73,90 seviyesine çıkıyor.

Takipte zorlananlar için son yıllarda dövize yönelik talebi baskılamak ve dolarizasyonu engellemek için bankalar üzerinden yapılan düzenlemeleri özetleyelim.

Kur Korumalı Hesap : Ekonomi Kurmaylar dövizi TL’ye çevirenler için buldukları bir üründü. İlk haftadan başlayarak asıl kaynağın dövizin TL’ye dönüştürülmesinden olmadığı mevcut TL hesapların KKH’lara dönüştüğü ortaya çıkınca söylem “TL mevduatın dövize dönüşünü engelledik” şeklinde değişti. Merkez Bankası’nın Kur Korumalı Mevduat (KKM) hesapları ile ilgili yaptığı düzenlemesine göre 15 Nisan 2022’ye kadar banka özelinde döviz mevduatlarının yüzde 10’unu; 8 Temmuz 2022’ye kadar %20’lik kısmı KKM’ye dönüştürmemesi halinde yıllık %1,50 komisyon cezası uygulayacağını açıklamıştı. KKH’larda Dövizden dönenlerin kur farkını Merkez Bankası öderken; TL’den KKH açanların kur farkının vergi gelirleri ile Hazineden ödenmesi tartışmaları devam ediyor. Zira, bu durumda alınan vergiler KKH’lara para transferi ile zengine gitmiş oluyor ve açıklanması çok zor bir durum. Yetmedi yabancılara da bu hesaplar açılmaya başlandı.

Bankalar müşterilerine KKH’larda devam etmesi için büyük çaba gösteriyor. Diğer taraftan da halen dövizde olan müşterilerin TL’ye dönmesi için çaba içine girecek. “Döviz mevduatı vadeli yapılmama” gibi banka içi kararlar olabileceği gibi bazı bankaların önümüzdeki dönemde Yabancı Para Mevduata eksi faiz uygulamasına şahit olursak şaşırmayalım.

İhracat Bedellerinin Merkez Bankası üzerinden işlem yapılması : İhracat bedellerinin TCMB kurları ile işlem yapılarak karşılığı dövizin de gün içinde Merkez Bankasına gönderilmeye başlaması ihracat bedellerinin Merkez Bankasında birikmesi hedeflendi. Önce %25’lik ihracat bedeli karşılığı kısa sürede %40 olarak değişti. İhracat bedeli TL’ye dönüştükten sonra ihracatçı tekrar dövizi banka satış kuru üzerinden piyasadan aldığı için aradaki makas kadar zarar ediyor, üzerine kurların yükselmesi ile geçen zamanda da zarar büyüyünce İhracatçılarda huzursuzluk artmış olmasına rağmen Ekonomi kurmayları taviz vermeden uygulamayı sürdürdü. Uygulama o kadar ani yapıldı ki hiçbir bankanın sistemleri buna uyumlu olmadığından ilk haftalarda işlemler günlerce sürdü.

Dövizli çek ödemelerin yasaklanması : TL’nin aşırı değer kaybı piyasalarda işlemleri dövize dönüştürüp piyasaları da dolarize edince ekonomi kurmayları 19 Nisan 2022 itibarıyla dövizli sözleşme yapmayı yasaklamadı ama ödenecek döviz çeklerin TL olarak ödeme zorunluluğu getirdi. Aksini yapanlara sözleşmenin her bir tarafı için ayrı ayrı olmak üzere 2022 yılı için 14.200 TL’den 118.500 TL’ye kadar idari para cezası kesilebilecektir eylemin tekerrür halinde, bu cezalar iki katı olarak kesilecektir ifadesi düzenlemede yer aldı.19 Nisan sonraki yazılan çekler için hangi kur uygulayacağı hala netleşmiş değil ve buradaki kaos devam ediyor. Zira bazı bankalar kendi kurunu uygularken, firmaların çoğu merkez bakası kuru üzerinden işlem kaydı yapıyor; firmalar arasında muhasebe olarak sorunlar oluşmaya başladı; ileriye yönelik borç / alacak davaları artacak gibi.

Ticari Kredi karşılıkları arttı : Firmaların döviz mevduat tutarları artmaya başlayınca ekonomi kurmaylar bunu “firmalar kredi kullanıp, döviz alıyor” olarak yorumladılar ve Merkez bankası Ticari Kredilere “zorunlu karşılık” oranlarını artırdı. Yeni karşılıklar duyurusuna göre Ticari Kredilerde bankalara dolayısı ile kredili Ticari Müşterilere yıllık en az %2 ile %3 ek artış maliyeti getirir. Zira, piyasada Rotatif/BCH krediler %20‘ler üzerinde iken çok az bankada olan yıllık Spot krediler de %30‘lara yükselmiş durumda. Çoğu banka 3 ay üzeri orta uzun vadede kredi vermiyor ve durmuş durumda.

Müşterilere FX ekranları kapatıldı : Ticari müşterilere açık olan ve döviz alım satım kolaylığı sağlayan FX ekranları bayram öncesi kapandı. Döviz alım satım yapacak firma şubesini arıyor; şube belirlenen limitler içinde ise işlemi kendisi yapıyor yüksek olan işlemlerde Banka Hazinesi aranıyor. Banka hazinesinde bu işi yapan da 2-3 personel olduğu düşünüldüğünde yüzlerce şubesi binlerce müşterisi olan bankalar 2-3 personel ile kur işlemi yapıyor. Kaosu tahmin etmek zor değil bir işlem saatlerce sürüyor ve kur oynaklığında firmaların ciddi zararı oluyor. Zira, FX ekranı banka hazinesine en yakın kuru vererek firmalara büyük kolaylık ve kar sağlıyordu. İthalatın %80’e yakını hammadde olan piyasada sanayicinin döviz almama şansı yok. FX ekranını kapamakla sadece işler yavaşlamış oldu ve sanayici zararına oldu biline.

Döviz işlemleri 10:00 – 16:00 arası olsun uyarısı

BDDK Bankalara döviz işlemlerinin 10:00-16:00 arası yapılması için uyarıda bulundu. Bu sayede sabah erken, akşam geç saatlerde spekülatif işlemlerin önünü kesmek olarak yorumlansa da o zaman bankaların mesai saatlerini de bu aralığa çekmek gerekmez miydi?

Döviz Kredilerde İhracat Bedel oranı artırıldı

TCMB Döviz Reeskont kredilerde daha önce kredi kadar ihracat şartı vardı. 2021’de bu ihracat taahhüttü kredinin iki katına çıkarıldı. Örneğin 1 milyon USD TCMB Reeskont kredisi kullanan firma 2 milyon USD ihracat yapması gerekiyor. Piyasadan tepkiler gelince bu sefer tamam 1/1 ihracat yapın ama kredi süresini 6 aya çektik dediler. Yoruma gerek yok, yıllık bazda aynı şey zaten.

Döviz alanlara vergi kondu

Sanayici ya da İhracatçı değilseniz, döviz alımlarında binde 2 vergi ödüyorsunuz. Kısaca, kamu otoritesi döviz almak isteyene ek maliyet yükledi. Kibarca “döviz alma” diyor.

CDS ORANLARI NEDEN ARTTI

Kredi Risk Primi olarak bilinen CDS ( Credit Default Swap ) oranları artması bir ülke için iyi bir şey değil. Bu oranların artması bankaların yurt dışı borçlanma şartlarını artırdığı gibi maliyetlerini de artırmakta. Bankalar dışında büyük firmaların da yurt dışı kaynaklı kredi kullandığı düşünüldüğünde Mayıs başında bu oranın Türkiye için 700’ü aşması durumu daha da zorlaştırıyor. Enflasyon, TL değer kaybı, Faiz oranlarının aynı anda artması düşünüldüğünde ki bu ancak bir ülke için kriz ortamında olur CDS oranının niçin arttığını sorgulamak yanlış olur. Yurt dışından da ülkenin görünümü iyi olmadığı anlamına gelir. Bankaların sendikasyon kredilerine dikkat edin 20-30 ülkenin 30-40 bankasından zor denkleştiriliyor. Bankalar bunu “talep çoktu” diye sunsalar da gerçek CDS oranında saklı. CDS oranını sadece ekonomi olarak değil siyasi ve toplumsal görünüm de direkt etkiliyor.

DCL KREDİLER NİYE VAR?

Dövize talep azalsın diye uğraşan TCMB ve BDDK işin ilginç tarafı ısrarla yazmama rağmen hala “DCL Kredilere” müdahale etmedi. “Ufak işlerle uğraşılacağınıza milyarlarca doları hacmine ulaşan CDL kredileri engelleyin” derim. Müşteriler üzerinden döviz pozisyon kapatılıp swap yapılıyor resmen. İçinde büyük yerli bir bankanın da bulunduğu bazı bankalar son bir yılda işi gücü bırakıp “TL DCL Hazine Kaynaklı Kredi (DCL (Dual Currency Loan)” pazarlıyor. Bu krediler müşteri ile anlaşılan kur üzerine çıkması halinde müşteri döviz olarak ödeme yapıyor. Kağıt üzerinde kredi TL ama ödemede çoğu Döviz ödendi üstelik döviz kredilerinde ihracat yapma zorunluluğu varken bu krediler o yasağı da delmiş oldu, başka bir ifade ile işi kılıfına uydurdular. Bu sayede döviz mevduatı da TL kredide karşılık olarak göstermiş midir(!) banka Hazinesi muhasebe olarak, onu da BDDK murakıpları araştırsın, TCMB önlem alsın artık. Mücadele ise buyurun kaçağı yazıyorum. Kurumların ağaca bakmaktan ormanı görememe durumu var burada. Döviz kredilerindeki düzenlemeler DCL krediler sayesinde delindiği için bu bankalara da ceza vermek gerekir bence.

Yaptırımları üst üste koyunca bankaların yükü artmış durumda. 2021’de yıllık 92 milyar TL kar yapan bankaların 2022 ilk çeyreğinde 63,2 milyar TL Net Kar açıklamalarına rağmen niçin huzursuz olduğunu şimdi daha iyi anlıyoruz.

Erol TAŞDELEN – Ekonomist www.bankavitrini.com

Okumaya devam et

EKONOMİ

KKM’LERİ EKONOMİSTLER NİÇİN KARŞI ÇIKIYOR

Published

on

KUR KORUMALI MEVDUAT ( KKM ) hesaplar için 2022 Temmuz itibarıyla Merkezi Bütçeden 60,6 milyar TL ödendiği ortaya çıktı. Yıl sonuna  kadar USD/TL kurunun durumuna göre maliyetlerin 200-300 milyar TL’ye kadar çıkması hesaplanırken KKM’lere karşı çıkanlar ile destekleyenler arasında tartışma da büyüdü. Ana tartışma konuları neler yakından bakalım.

KKH’ler aceleye getirildi

Ekonomistlerin ana itirazlardan başında bu ürünün çok aceleye geldiği yönünde. Haklılık payı da yok değil. KKM’lerden sonra yirmiden fazla değişiklikler oldu. Onbeşinci değişiklikten sonra ben şahsen takibi bıraktım.  Zira, bir süre sonra “Altın ( XAU ) ve GBP unutmuş bunlar da  dahil” dendi. Belli bir süre sonra en fazla KKM faiz oranı %17 dendi. Bankaların KKM’lere karşılık oranlarının değişmesi; Ticari Hesapların da dahil edilmesi; Vergi avantajları gibi daha sonra yapılan düzenlemeler ürünü biraz da “Kervan yolda düzülür” anlayışı ile çıkarıldığı anlaşılıyor. Zira bu tür ürünlerde başta böyle belirsizlikler olmaması gerekirdi. Değişiklikler o kadar sık olunca ilk hesabı açan bazı müşteriler; örneğin 100 bin USD’lik KKM açtı vade sonunda elin e 92 bin USD verildi ana para eridi. Bu yönde açılmış davalar var ( “yok “demeyin elimde belgeler var ).

KKM Hesaplara TL mevduat niçin dahil edildi? 

KKM’ler 20 Aralık 2021’de başladığında piyasalarda 18’leri geçen USD/TL seviyesini kısa sürede 13’lern altına çekmesi o günlerde ‘doğru ürün’ gibi olduğu düşünülse de kısa sürede USD/TL seviyesinin tekrar yükselerek eski seviyesine yükselmesi çözümün geçici olduğuna yönelik eleştiriler haklı çıkmış oldu. Başta Döviz Mevduatların KKM’lere dahil olduğu bizzat Maliye Bakanı tarafından sık sık dillendirilse de BDDK verilerin açıklanmaya başlaması ile ürünün çıkarılmasından iki hafta sonra asıl kaynağın dövizden değil TL mevduatlardan geldiği ortaya çıktı. Ekonomistler bu duruma karşı çıkarak “Döviz bozulma yerine niçin TL Mevduatın Kur Koruma altına aldığını” anlayamadı ve karşı çıktı. Bu durumda KKM savunucuları “TL Mevduatın Dövize dönüşünü engelledik” bu şekilde söylemi geliştirdi. O günlerde Dolarizasyon %72’lere kadar çıkmıştı. Ağustos başında KKM’lerde 1 trilyon 170 milyar TL birikti. Bunu da USD karşılığı 65 milyar USD KKM’lerde biriktiği anlamına gelir. 20 Aralıkta Döviz Mevduatta  260 milyar USD karşılığı döviz vardı. 5 Ağustos itibarıyla 240 milyar USD karşılığı döviz mevduat var. 7 ayda 20 milyar USD düşüş var. Bu düşüşün tamamı KKM’lerde gittiğini düşünsek bile 65 milyar USD KKM karşılığını 45 milyar USD karşılığı TL Mevduat hesaplardan geldiği anlamına gelir. Ekonomistlerin ana itirazların başında bu geliyor. Temmuz Sonunda Hazinenin ödediği 60,9 milyar TL Kur farkının üçte ikisi TL Mevduat hesaplara ödenmiş oluyor ki bunun ödenmesinin amacına uygun olmadığı TL Mevduatlara Dövize dönme korkusu ile bu bedelin ödendiği Hazine ana kaynağının Halkın Vergileri olduğu için; “Vergiler parası olan zenginlere aktarıldı” itirazları geldi.

Özel banka KKM’lere niçin kaynak aktarıldı?

Kamu yararına özel sektöre kaynak aktarılması genelde “teşvik” olarak bilinir. Örneğin yatırımcı Sanayicilere vergi muafiyeti bu kapsamdadır. Kamu bankaların Yatırım ve İstihdam için düşük faizli kredi verilmesi de bu kapsamdadır. Ama özel yerli ve yabancı bankaların da dahil edildiği KKM’lere Hazinenin kaynak aktarmasına Ekonomistlerden itiraz geldi. İtiraz edenler başta KKM’lerin sadece Kamu Banklarında olması gerektiğini savunuyor. Zira, KKM’ler için ödenen kur farkı mevduat olarak bu bankalara gittiği için dolaylı kaynak aktarımı da yapılmış oldu. Bunun yerine “Kur Korumalı Bono veya Tahvil çıkarması daha mantıklı olacaktı, bu şekilde ana kaynağın kamuda kalacağı savunuluyor. Hazinenin özel yerli ve yabancı sermeyeli bankalara kaynak aktarılması ciddi eleştiri konusu oldu. 2022 yılı ilk yarısında 24 milyar TL Net kar açıklayan bankacılık sektörü 2022 yılın ilk yarısında karlılığını beş kat artırarak 169 milyar TL net karlılık açıklamasında KKM’lerin katkısı büyük oldu. Zira, Vadeli mevduatların üçte biri KKM’lerden oluşuyor.

KKM Hesaplarda en fazla %17 mevduat niçin seçildi?

KKM hesapların niçin en fazla %17’de sabitlenmesi diğer bir itiraz konusu oldu. Zira %17’lerde sabitlenmeden önce özel bankalarda mevduat %20-21’lerdeydi. %17’ye çekilmesi ile bankalara ciddi bir düşük maliyetli kaynak da sağlanmış olduğu gibi Hazineden ve  Merkez Bankasından daha fazla kaynak çıkmış ek maliyet oluşturulmuş oldu. KKM’lerde TL’den dönenlerin kur farkını Hazine; Dövizden dönenlerin kur farkını Merkez Bankası karşılıyor. Hazinenin ödemeleri ek bütçelerden belli olurken Merkez Bankasının KKM’ler için ne kadar ödeme yapıldığı açıklanmadığı için hala belli değil. KKM’lerin yaklaşık üçte biri Dövizden geldiği düşünüldüğünde Merkez Bankasının 20 milyar TL ödediği tahmin edilebilir. KKM hesaplarda faiz %17’lerde sabitlenmese normal mevduatın %27’lere kadar çıktığı bu günlerde aradaki %10 bankalar tarafından karşılanacaktı ki bu aylık 1 trilyon 170 milyar lira KKM’ler için 9,5 milyar TL daha faiz maliyeti olacak anlamına gelir. Dolaylı olarak Hazine ve Merkez Bankasından her ay 9,5 milyar TL faiz için fazladan kaynak aktarıldığı anlamına gelir. Ekonomistlerin ana itirazlardan biri de bu konu. Ekonomistler haklı olarak, “özel yerli ve yabancı bankalara niçin kaynak aktarılıyor, bunların ürünlerine niçin para aktarılıyor bunu yerine KKM sadece Kamu Bankalarında çıkarılsaydı” haklı itirazı yapıyor.

İleriye yönelik maliyet hesaplamak çok zor

KKM’lerin Hazine ve Merkez Banaksına ileriye yönelik ne kadar maliyeti olacağını bugünden söylemek çok zor. Zira, USD/TL değerinin ne olacağı ile ilgili bir konu bu. Bazı ekonomistlerin iddia ettiği gibi USD/TL kuru 25-30 TL’leri görmesi halinde ciddi maliyetler çıkıyor. KKM’lerin Bütçeye ne kadar yük getireceği yanında “KKM’ler ekonomik dengeleri sağladı, onun maliyeti” diye savunulsa da Bütçeye gelecek yük konusunda Maliye Bakanı bile net cevap verememekte. Bu belirsizlik Bütçe Açığını daha da artmasını ve ucunun nerelere gideceğinin bilinememesi ciddi kaydı yaratıyor.

Kısaca, KKM maliyetinin ciddi hesaplanmadığı, ileriye yönelik maliyet hesabının da ne olacağı yönünde itirazların boşa olmadığı ortada. Bütçe harcamaları ve para transferlerinde Kamu Yararı olması esastır. Vergi Hukuk uzmanlarının itirazı da buradan kaynaklı. KKM’lerin Vergi Usul Kanununa aykırı olduğu iddialar arasında. KKM’ler aracılığı ile zengine para aktarılmasının Kamu yararının anlatılması ise KKM hesapları anlatmak kadar zor bir konu.

Erol TAŞDELEN – Ekonomist    www.bankavitrini.com

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

BDDK DÜZENLEMESİ ‘BAĞIMSIZ DENETİM RAPOR’ ÜCRETLERİNİ UÇURDU

Published

on

BDDK Temmuz başında TL Kredilerine yönelik kısıtlayıcı tedbirlerinden biri de firmalardan “Bağımsız Denetim Raporu” hazırlanması koşulu getirmesi birden binlerce firmanın Bağımsız Denetim Raporu hazırlanması için bu yönde hizmet veren firmalara koşmasına neden oldu.

Bankalar firmalardan taahhütname alıyor

Bankalar TL kredi kullanacak firmalardan Bağımsız Denetim Raporu alınacağı yönünde taahhütname alınması firmaların Bağımsız Denetim firmalarında yığılma yaratmış durumda. Zira, bazı bankalar taahhütname almakla yetinmiyor, firmalardan  Bağımsız Denetim Raporu firmalar ile işlemlerin başlatıldığının kanıtlanması için yapılan sözleşmeyi talep ediyor. Yani, ortada rapor olmasa da şimdilik sözleşme gerekiyor.

Bağımsız Denetim firmaları talebe yetişemiyor

Piyasadan ani ve yoğun gelen talep karşısında Bağımsız Denetim Raporları yetersiz kaldı ve rapor hazırlama ve teslim süresi uzamaya başladı. Bazı firmalarda 2022 yılı tamamen dolu olup yıl sonuna kadar yeni firma almayacağını belirtirken; iş yoğunluğundan rapor kalitesi de düşmüş durumda. Zira, Bağımsız Denetim Raporu hazırlayan firmalarda teknik personel gelen yoğun talebe yetişemez hale gelmiş durumda. Bağımsız Denetim firmalarında iş yükü artarken analist ücretleri de 2-3 katına çıkmış durumda. Firmaların personel alımına yönelik iş ilanları artarken karşılıklı personel transferleri de hızlanmış durumda.

Rapor ücretleri anormal arttı

BDDK’nın TL kredilerine yönelik fren gören düzenlemeleri Bağımsız Denetim Raporu hazırlayan firmaların işlerini yoğunlaştırırken düzenleme öncesi 30-50 bin lira arasında hazırlanan Raporlar için Ağustos ayında 250-300 bin lira istenmeye başlandı. BDDK veya Çalışma Bakanlığı bu yönde tarife ücreti belirlemeyince her firma keyfi olarak Rapor hazırlama ücret tarifesi uygulamaya başladı.

Firmalar mağdur oldu

BDDK’nın ani düzenlemesi firmaları Rapor hazırlamaya zorlarken 250-300 bin lira gibi anormal bir maliyet ile de karşı karşıya kaldılar. Üstelik bu ücreti her sene ödeyecekleri için firma maliyetlerine ek bir külfet gelmiş durumda.

Hangi firmalar zorunlu Bağımsız Denetim Raporu hazırlayacak?

BDDK açıklamasında, “660 sayılı KHK ile ilgili düzenlemeler uyarınca bağımsız denetine tabi bir şirket ( Şirket )” olması halinde düzenlemeye tabi dendi. İyi de bu ne demek; hangi firmalar Bağımsız Denetime tabi. Bunun için 3 şartta en az ikisini, iki yıl arka arkaya sağlamanız gerekiyor. Nedir bu şartlar;

  1. Aktif büyüklüğü 35 milyon TL’den fazla olan firmalar;
  2. Net Satışları ( cirosu ) 70 milyon TL’den fazla olan firmalar;
  3. Çalışan sayısı 175’den fazla olan firmalar;

Bu üç koşuldan en az ikisini 2 yıl arka arkaya sağlıyor ise firmanız, Bağımsız Denetim Raporu hazırlatması gerekiyor.

KOBİ tarzı firmalar “maliyetleri nasıl düşürelim” diye çırpınırken üzerinde 250-300 bin liralık hesapta olmayan bir maliyetin gelmesi piyasalarda tepkilere neden oluyor, biline!

Erol TAŞDELEN – Ekonomist   www.bankavitrini.com

Okumaya devam et

BANKA ANALİZLERİ

VATANDAŞ ENFLASYONDA EZİLİRKEN, BANKALAR KARLILIĞI BEŞE KATLADI

Temmuz ayı için TÜİK’nin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yıllık  %79,6; Yurt içi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yıllık %144,6 olarak; ENAG’ın yıllık %176 olarak enflasyonu açıkladığı gün; BDDK’da banka rasyolarını açıkladı. Vatandaş Enflasyon karşısında ezilirken Bankacılık sektörünün karlılıkta Altın yılını yaşadığı ortaya çıktı.

Published

on

Bankacılık tarihinde görülmemiş kar artışı yakalayan Bankacılık sektörü 2021 ilk yarısındaki 33,8 milyar TL’lik Net karlılığını beş kat artırarak 169,1 milyar TL’ye taşıdığı görüldü. Sektörün, Karlılık yüzde artışı ise % 400,3 oldu. 2021 yıllık 92,9 milyar TL olan karlılığını da aşan sektör kar üzerine kar rekoru sağladı. Üstelik bunu kriz ortamında gerçekleştirdi. O zaman soru şu : Bu değirmenin suyu nereden geldi?

BANKALAR NEREDEN KAR YAPTI?

Bankacılık sektörünün Kar / Zarar Tablosuna bakıldığında 2021 ilk yarısındaki 270,4 milyar TL’lik Faiz Geliri % 99,1 artarak 538,4 milyar TL’ye çıktığı görülmekte. Başka bir ifade ile bankaların faiz geliri ikiye katlamış durumda. Buna karşılık Faiz Giderleri 176,7 milyar TL’den % 43,4 artarak 253,5 milyar TL’ye yükseldi. Dolayısı ile Faiz Giderleri gelirlere göre daha az artınca Net Faiz Giderleri de hali ile anormal artış oldu. 2021 ilk yarısında 93,7 milyar TL olan Net Faiz Gelirleri % 204 artarak 284,9 milyar TL seviyesine yükselmiş durumda. Bunda hiç kuşkusuz KKM hesapların en fazla faiz oranı olarak %17 olarak sabitlenmesinin katkısı büyük oldu. Zira faiz giderlerinin ana kalemi olan vadeli Mevduatların üçte birinin KKM olduğu düşünüldüğünde bankalar için ciddi avantaj sağlanmış durumda. Temmuz sonunda KKM’lerin hacmi 1,1 trilyon seviyesine gelmiş durumda. KKM faiz oranları %17’lerde sabitlenmesi bugün mevduat faiz oranları en iyi tahminle %27’lerde hatta daha üstünde olacaktı ki bu da Bankalara bu kısım mevduat için %10 ek faiz yükü getirecek bu da aylık 9 milyar TL faiz gideri anlamına gelmektedir. Başka bir ifade ile bugünkü KKM rakamları ile Bankalara ek 9 milyar TL dolaylı kaynak aktarılmaktadır ki bu para da Hazine ve Merkez Bankasından çıkmaktadır. Ciddi transfer! Zira, Ekonomi kurmaylar KKM – Mevduat faizlerini sabitlerken Kredi faiz oranlarında herhangi bir fren sistemi kurmadı. Ağustos başında örneğin Ticari Krediler Kamu dışı bankalarda %50’lere dayanmış durumda. Bir taraftan mevduat faizlerini bastırırken diğer taraftan kredileri serbest bırakılması ister istemez banka Net Faiz Gelirlerini de üç kat ve %204 artırmış durumda. Ayrıca; Sektörde 2021 ilk yarısında 93,7 milyar TL olan Faiz Dışı Gelir ise %204 artarak 2022 ilk yarısında 294,9 milyar TL seviyesine yükseldi. Bunda geçen yıl aynı dönemde 21 milyar TL olan Kambiyo zararının 53 milyar TL karlılığa dönmesinin etkisi büyük olduğu görülüyor.

BİLANÇO BÜYÜDÜ

Diğer Taraftan bankaların 2021 sonundaki 9,2 trilyon TL olan Toplam Aktifleri yılın ilk yarısında %27 büyüyerek 11,7 trilyon TL’ye çıkmış durumda. 4,9 trilyon TL olan Nakdi Kredileri de % 28 artarak 6,2 trilyon TL seviyesine yükselirken; 160 milyar TL’lik Takipteki krediler 161 milyar TL seviyesine çıktığı görüldü. Söz konusu kredi takip tutarları hukuki sürecin başladığı krediler olup içinde öz izleme, yakın izleme, yapılandırılan ve yüzdürülen krediler dahil değil. Sektörde sorunlu kredi grubuna giren kredilerin oranı TBB’nin yayınladığı raporlardan %15’ler gibi yüksek seviyesinde olduğu biliniyor.

2021 sonunda 5,3 trilyon TL olan Mevduat hacmi ise %28,2 artarak 6,8 trilyon TL seviyesine yükselmiş durumda. Toplam Kredilerin %37’lik kısmını oluşturan 2,5 trilyon TL vadesiz mevduatlarda bulunuyor, ki bu  oran enflasyonist ortamda tasarruf sahiplerinin aleyhine bir durum oluşturuyor. Bazı bankalar otomatik günlük fon alım alt limitlerini yükselterek kendi lehlerine avantaj sağlamış durumda ki bu alana henüz BDDK müdahale etmiş değil. Bankaların insafına kalmış. Bazı bankalar 50 bin USD altına vadeli hesap bile açmıyor.

Sektörün özkaynakları ise 2021 sonunda 714 milyar TL iken %43 artarak 2022 ilk yarısında 1 trilyon lirayı geçmiş durumda.

YERLİ SERMAYELİ BANKALAR NE YAPTI?

Yılın ilk yarısında Yerli Sermayeli Bankalar 2021 sonunda 2,8 trilyon TL olan Aktif Büyüklüğünü %26,6 büyüterek 3,6 trilyon seviyesine yükseltti. 1,4 trilyon TL olan Nakdi Krediler %28 büyüyerek 1,8 trilyon TL seviyesine yükselirken; 59,3 milyar TL’lik Kredi Takip Alacaklar 57,4 milyar TL seviyesine geriledi. Bunda bazı bankaların alacak dosyalarının Varlık Şirketlerine satmasının etkisi oldu. 1,6 trilyon TL’lik Mevduat hacmi de %27,2 artarak 2 trilyon TL’yi aşmış durumda. Yerli Bankalarda mevduatın %41,1’i vadesiz mevduatta yer alırken bu oran sektör ortalamasının da ( %37 ) üzerinde olduğu görüldü. Yerli özel bankaların 261 milyar TL olan özkaynakları ise % 41,4 artarak 369 milyar TL seviyesine ulaştı.

2021 ilk yarısında 36,7 milyar TL Net Faiz Geliri yaratan yerli Özel bankalar 2022 ilk yarısında % 179,8’lik bir artış ile 102,7 milyar TL Net Faiz geliri sağladı. 2021 ilk yarısında 13,7 milyar TL olan Net Karlılık da %  438 artarak 73,7 milyar TL seviyesine, sektör ortalamasının üzerinde net kar yapmış durumda.

YABANCI SERMAYELİ BANKALAR NE YAPTI?

Yılın ilk yarısında Yabancı Sermayeli Bankalar 2021 sonunda 2,3 trilyon TL olan Aktif Büyüklüğünü %28,2 büyüterek 3 trilyon seviyesine yükseltti. 1,1 trilyon TL olan Nakdi Krediler %30,5 büyüyerek 1,5 trilyon TL seviyesine yükselirken; 52,1 milyar TL’lik Kredi Takip Alacaklar 52,4 milyar TL seviyesine yükseldi. 1,5 trilyon TL’lik Mevduat hacmi de %28,5 artarak 1,9 trilyon TL’yi aşmış durumda. Yabancı Bankalarda mevduatın %43’ü vadesiz mevduatta yer alırken bu oran sektör ortalamasının da (%37 )  oldukça üzerinde olduğu görüldü. Yabancı sermayeli bankaların 194 milyar TL olan özkaynakları ise %39,7 artarak 271 milyar TL seviyesine ulaştı.

2021 ilk yarısında 32,9 milyar TL Net Faiz Geliri yaratan Yabancı Sermayeli bankalar 2022 ilk yarısında % 136’lık bir artış ile 77,7 milyar TL Net Faiz geliri sağladı. 2021 ilk yarısında 12,7 milyar TL olan Net Karlılık da %321 artarak 53,5 milyar TL seviyesine net kar artışı sağladı.

KAMU BANKALARI NE YAPTI?

Yılın ilk yarısında Kamu Bankaları 2021 sonunda 4 trilyon TL olan Aktif Büyüklüğünü %26,8 büyüterek 5 trilyon seviyesine yükseltti. 2,3 trilyon TL olan Nakdi Krediler %27 büyüyerek 2,9 trilyon TL seviyesine yükselirken; 48,7 milyar TL’lik Kredi Takip Alacaklar 51,1 milyar TL seviyesine yükseldi. 2,2 trilyon TL’lik Mevduat hacmi de %28,6 artarak 2,8 trilyon TL’yi aşmış durumda. Kamu Bankaları mevduatın %30’ü vadesiz mevduatta yer alırken bu oran sektör ortalamasının da (%37 )  oldukça altında olduğu görüldü. Kamu bankaların 258 milyar TL olan özkaynakları ise %50 artarak 387 milyar TL seviyesine ulaştı.

2021 ilk yarısında 24 milyar TL Net Faiz Geliri yaratan Kamu Bankalar 2022 ilk yarısında % 335’lık bir artış ile 104,5 milyar TL Net Faiz geliri sağladı. 2021 ilk yarısında 7,4 milyar TL olan Net Karlılık da %466 artarak 41,9 milyar TL seviyesine net kar artışı sağladı.

Bu arada bankalar için USD/TL döviz seviyesinin ne olacağı; Enflasyon oranlarının artarak devam etmesi; yaklaşan seçim süreci ve uluslararası arena riskli bölge sayısının artması, devam eden Ukrayna – Rusya savaşı; Kredi Risk Primi – CDS oranının Türkiye aleyhine artış ve bankaların çevirmesi gereken sendikasyon kredilerdeki maliye baskısı; Kamu otoritesinin sektörü direkt etkileyen ani yasal düzenlemeler; COVİD-19 belirsizliği önümüzdeki dönemde bilançoları için ciddi tehditler olarak kendini gösteriyor.

Erol TAŞDELEN – Ekonomist     www.bankavitrini.com

Okumaya devam et

KATEGORİLER

  • Merkez Bankası (MB) faiz kararı... MB faizi düşürürse, sabit bırakırsa altın, dolar, kur ne olur? 18 Ağustos 2022 18/08/2022
    ABD Merkez Bankası (FED)’in geçtiğimiz ay faiz kararını açıklaması sonrasında gözler TCMB Ağustos ayı faiz kararına çevrildi. Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, politika faizini yüzde 14’den yüzde 13’e indirdi. Peki, Merkez Bankası (MB) faiz kararı sabit kaldığında altın ve dolar ne olur? MB faiz düşürürse durum ne olur? İşte o detaylar...
  • Canlı altın fiyatları 18 Ağustos 2022... Çeyrek altın fiyatı ne kadar, gram altın kaç TL? 18/08/2022
    Altın fiyatları geçtiğimiz haftadan bu yana yükseliş seyrine geçmişti 1.038 liraya çıkan gram altın düşüşte. Ons altında ve döviz kurlarında yaşanan hareketlilik diğer altın türlerine de yansıyor. Altın fiyatlarının nasıl yön izleyeceği yatırımcıların gündeminde yer alıyor. Peki, bugün çeyrek altın, gram altın ne kadar, kaç TL? İşte 18 Ağustos altın fiyatları…
  • Son dakika... TCMB faiz kararı açıklandı... İşte Merkez Bankası Ağustos 2022 faiz kararı 18/08/2022
    Merkez Bankası faiz kararı Ağustos 2022 PPK toplantısı ile açıklandı. TCMB faiz kararı açıklaması sonrasında Merkez'in aldığı karar ortaya çıktı. Peki, Merkez Bankası faiz kararı ne kadar, yüzde kaç? İşte TCMB Ağustos 2022 faiz kararı...
  • Merkez Bankası faiz kararı ne kadar, yüzde kaç? TCMB Ağustos 2022 faiz kararı açıklandı! 18/08/2022
    Merkez Bankası Ağustos 2022 faiz kararı açıklamasını Para Politikası Kurulu toplantısı sonrasında yaptı. TCMB PPK takvimi içerisinde toplantının hangi tarihte yapılacağı duyurulmuştu. Peki, piyasaların merakla beklediği Merkez Bankası faiz kararı ne kadar, yüzde kaç oldu? İşte TCMB Ağustos 2022 faiz kararı...
  • Euro Bölgesi çekirdek enflasyonu beklentiyi aştı 18/08/2022
    Euro Bölgesi enflasyon oranı Temmuz’da yıllık 8,9 olarak açıklandı. Veri, bir önceki verideki tahminle paralel seyrederken çekirdek enflasyon ise beklentileri aştı.
  • Son dakika! Bakan Kurum: Ofisler konuta dönüştürülecek 18/08/2022
    Son dakika haberi... Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Resmî Gazete’de yayımlanan “Planlı Alanların İmar Yönetmeliği” ile ilgili bir takım değişiklikler yapıldığını duyurdu. Konut ve kira fiyatlarını düşürmek için her adımı attıklarını vurgulayan Bakan Kurum, “İstanbul’da yaklaşık 1.5 milyon, ülke genelinde 4 milyon metrekare arz fazlası nedeniyle kiralanamayan ya da satılamayan ofis, konuta […]

Popüler

www paravitrini com © "BANKAVİTRİNİ Portal"da yayımlanan, BANKAVİTRİNİ'nde yer alan yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır. "BANKAVİTRİNİ Portal"da yayımlanan tüm özgün yazıların içeriğinden yazarları sorumludur. www.bankavitrini.com'da yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Yer alan yazılarda herhangi bir yatırım aracı; Hisse Senedi, kripto para biriminin veya dijital varlığın alım veya satımını önermiyor. Bu nedenle sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Lütfen transferlerinizin ve işlemlerinizin kendi sorumluluğunuzda olduğunu ve uğrayabileceğiniz herhangi bir kaybın sizin sorumluluğunuzda olduğunu unutmayın. © www.paravitrini.com Copyright © 2020 - Tüm hakları saklıdır. Özgün haber ve makaleler 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu korumasındadır.