Connect with us

GÜNDEM

Prof. Dr. ORATAV : Asya’da askerî faşizm: Myanmar II

Published

on

50 milyonluk yoksul bir Asya ülkesi olan Myanmar (önceki adıyla Burma), acımasız bir askerî faşizmin sancıları içindedir. Geçen hafta ana tabloyu betimlemeye çalıştım. Kısaca tekrarlayayım.

Myanmar için “olağan hal”, askerî rejimlerdir. 1948’de başlayan bağımsızlık döneminin dörtte üçünde ülke, darbelerle veya “anayasal olarak” iktidara gelen komutanlar tarafından yönetildi. Anayasaya göre Ordu (“Tatmadaw”) “ulusal güvenlik tehdidi” gerekçesiyle hükümeti görevden alabilir.

Kasım 2020 seçimlerini, önceki beş yıl ülkeyi yönetmiş olan Aung San Suu Kyi’nin Ulusal Demokrasi Birliği (NLD) ezici çoğunlukla kazandı. Anayasayı değiştirmesi gündemdeydi. Yenilenen parlamentonun toplanması önlendi. 1 Şubat 2021’de Ordu iktidara el koydu. NLD yöneticileri ve Suu Kyi tutuklandı.

Darbe sonrasında protestolar, şiddetle bastırma, silahlı direnme eylemleri tırmandı. Bir yılda 12.000 kişinin öldürüldüğü tahmin ediliyor.

Gelişmeleri bazı ayrıntılarla aktaralım.

İlk direnme dalgası

Myanmar bağımsızlığının kurucu gücü, Britanya sömürgeciliğine ve Japon işgaline karşı mücadeleyi üstlenen Ordu’dur (“Tatmadaw”). Bu özellik Ordu’ya yasal ayrıcalıklar sağlamış; bunlar zamanla artmış, kemikleşmiştir.

Neoliberal dönemde Ordu, Myanmar kapitalizmi ile bütünleşmiş, şirketleşmiş; komutanlar ve aileleri bu dönüşümden cömertçe nemalanmıştır. Zamanla Myanmar’ın yozlaşmış bir askerî faşizme dönüştüğü söylenebilir.

2021 darbesi ile askerî faşizm, kendi karşıtını da yarattı: İşçi ve köylü sınıflarından kaynaklanan, giderek silahlanan bir halk direnmesi…  Toplu tepkileri işçi sınıfı başlattı. Örgütlenmenin ilk bileşeni grev komiteleri oldu. İktidarı engellenen NLD sonradan kervana katıldı (A.M. Thant ve Y. Aung, Frontier Myanmar, 4 Mart 2021).

Cunta, direnme hareketini ölçüsüz şiddetle bastırmayı kararlaştırdı. Protestolara, gösterilere ateş edildi; yakalananlar işkence gördü; ölenler otopsi dahi yapılmadan ailelerine verildi.

Ordu, kritik yörelerde tüm muhtarları, yerel yönetimleri değiştirdi. Yeni görevliler, mahallelerinde, köylerinde, yörelerinde şüpheli nüfus hareketlerini derlemekle, güvenlik güçlerine bildirmekle görevlendirildi.

Silahlı direnmeye geçiş

Şiddet yöntemleri, silahlı direnmeleri tetikledi.  Muhbir muhtarlar kovuldu, değiştirildi; işbirlikçiler öldürüldü. Birkaç ay içinde yerel yönetimlerin %60’ının muhaliflerin denetimine geçtiği haberleştirildi (Asia Times, 3 Nisan 2020; Frontier Myanmar, 14 Mayıs 2021).

Myanmar Today’deki haberlere göre köylerdeki muhalefet, bazen tüm köyler yakılarak cezalandırılmaktadır.  Sonuç kırsal bölgelerde silahlı direnme gruplarının artması olmuştur. Köylülük, böylece silahlı halk muhalefetinin bir bileşeni olmuştur.

Darbe sonrasında silahlı direnmeye çeşitli örgütler içinde 100.000 kişinin katıldığı; donanımlı birliklerdeki gerillaların sayısının ise sadece 40.000 olduğu bildiriliyor (Myanmar Now, 6 Mayıs 2022; War on the Rocks, 23 Haziran 2022).

Cunta, silahlı direnmeyi ağır silahlarla ezmeye çalışıyor. Kentlerde yaygın silahlı direnme imkansızdır. Kentli militanların katılımıyla güçlenen kırsal gerilla Ordu’yu yıpratmaktadır; ama bölgelerde egemenliği kalıcı kılacak silahlanma yetersizdir.

Etnik muhalefet ve siyasal örgütlenme

Myanmar, kuruluşundan bu yana nüfusun üçte birini oluşturan etnik azınlıkların silahlı muhalefeti ile iç içedir. Ordu ile etnik ve yerel ayaklanmalar arasında savaş süreklidir. Sık sık ateşkes anlaşmaları ile kesintiye uğramasına rağmen…

Sömürge döneminden bugüne taşınan, bazıları tam donanımlı ordularla ayakta duran, kimi bölgeleri fiilen yöneten on örgüt söz konusudur. Myanmar hükümeti bunlarla baş edememiş; 2015 ve 2018’de hepsini kapsayan iki ateşkes anlaşması yapmıştır.

Çoğunun yerel, etnik, ulusal bağımsızlık örgütleri olduğu anlaşılıyor; ama (Tüm Burma Öğrencileri Demokratik Cephesi gibi) farklıları da var. Bazı örgütlerin darbe sonrasında yaygınlaşan kırsal gerillalara silahlı eğitim verdiği anlaşılıyor. İktidarı hedefleyen bir işbirliği ise, kapsamlı, siyasal anlaşmaları gerektirecektir.

Bu aşamaya geçiş, halk muhalefetinin ve direnme hareketinin ülke düzeyinde siyasal örgütlenmesine bağlıdır. Bu tür örgütlenmede 2015-2020 döneminde ülkeyi, Ordu ile uyumlu bir işbirliği içinde yönetmiş olan Suu Kyi’nin partisi NLD öne çıktı.

Tutuklanmayan NLD kadroları Nisan 2021’de, düzen-içi muhalefetten bazı çevrelerinin de katılımıyla bir Ulusal Birlik Hükümeti (“National Unity Government / NUG”) oluşturdu. Demokrasiye dönüş hareketinin ülke dışında temsilciliğini üstlendi.  Cuntaya karşı muhalefetin, Myanmar ekonomisinde önemli yer kaplayan yabancı sermayeyi tedirgin etmemesi gerekiyordu.

Bazı silahlı direnme örgütlerinin Halk Savunma Güçleri (“Peoples Defence Forces / PDF”) adı altında NUG ile bütünleştirildiği de duyuruldu. Bu adımın büyük ölçüde sembolik özellik taşıdığı anlaşılıyor.

Devrimci muhalefetten bir ses…

Darbe sonrasında işçi ve köylü sınıflarından kaynaklanan silahlı direnme, orta-sağ NLD’nin öncülüğünü kabul etti mi? Myanmar bağımsızlık hareketi ile tarihsel bağları olan devrimci, Marksist örgütler etkili değil mi?

Bu soruları yanıtlayacak ayrıntılara ulaşamadım. 12 Mart 2021 tarihli Monthly Review Online’da Nyan Aung imzasıyla yayımlanan “Burma’da Şubat Devrimi” başlıklı yazı, Marksist bir muhalefetin varlığını, ana görüşlerini gösteriyor. Sosyalist cepheden bir ses olduğu için de önem taşıyor.

Aung’a göre, bağımsızlık sonrasında Burma komünistlerinin tasfiyesi, Ordu’nun ve üst düzey komutanların iş hayatı ve ekonomi ile bütünleşmesine yol açmıştır. Devletin ve ekonominin yönetimi de “askerî – bürokratik bir kast” tarafından üstlenilmiştir.

Yazıda, ülkeyi beş yıl boyunca yöneten Suu Kyi’nin devrimci olmadığı, bir orta sınıf hareketini temsil ettiği vurgulanıyor. Hükümeti yönetirken de Ordu’nun siyasal denetimini meşru görmüş; ılımlı reformlarla yetinmiştir. “NLD yönetimi altında etnik azınlıklar, işçiler, köylüler de baskı görmüş, gözaltına alınmıştır”.

Aung, darbe sonrasını şöyle betimliyor: “Orta sınıflar, askerî yönetimle işbirliği yapmamakla yetiniyor. Toplumsal çürüme ise sınıf mücadelesini yükseltiyor. İşçi sınıfı, ilerici gençlik, köylülerin de katılımıyla eski topluma saldırıyor. Bugünkü hedefimiz, her yerde genel grev komiteleri ve öz-yönetim organları kurmaktır.

İlerideki hedefler de özetleniyor: “Seçilmiş temsilcilerle bir Ulusal Kongre’nin ve geçici bir devrimci hükümetin kurulması; halk düşmanlarına karşı topluca ayaklanarak eski toplumu paramparça etmek; sonra da yeni, demokratik ve sosyalist bir toplumun inşası…

Nyan Aung’un yazısı, Enternasyonal’den bir mısra aktarılarak son buluyor. Tuhaf bir tesadüf, darbeyi izleyen günlerde Myanmar kırsalında çekilmiş bir internet videosu ile karşılaştım. Köylülerden oluştuğu anlaşılan bir topluluk, geleneksel sazlarının eşliğinde Enternasyonal’i terennüm etmekteydi.

Biraz yadırgadım; ama videoyu arkadaşım Ahmet Haşim’e “Burma kırsalında köylüler ve Enternasyonal! Ne güzel…” mesajıyla aktardım. Belki Nyan Aung da oradaydı; yazısı bu olasılığa işaret ediyor.

sol.org.tr

Okumaya devam et
Yorum Yazın

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

BANKA HABERLERİ

Bingöl İl Özel İdaresi banka maaş promosyon sözleşmesini feshetti

Published

on

Enflasyonun yüzde 80’e yaklaşmasıyla bankaların emeklilere verdikleri promosyon rakamı 7 bin liranın üzerine çıktı. Sendikalar ve konfederasyonlardan çalışanlar için de güncel olmayan sözleşmelerin yenilenmesi talebi yükseldi.

Promosyon güncellensin talebi

Memur Sen de yaptığı son açıklamada “Geçmiş dönemlerde yapılan promosyon sözleşmeleri; bazı kurumlarda yapılan yeni promosyon sözleşmeleri ile uyumlu hale getirilerek güncellenmeli, ekonomik koşullar ve enflasyon durumu gözetilmeli, kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri kamu görevlilerinin hakkını ve hukukunu koruyacak şekilde harekete geçerek sendika temsilcileri ve bankalar ile tekrar bir araya gelmeli, değişen durum ve şartları dikkate alarak promosyon tutarlarını revize etmelidir” dedi.

Bingöl İl Özel İdaresi bankayla promosyon sözleşmesini feshetti

Gazetememur’un haberine göre; Bingöl İl Özel İdaresi, anlaşma yaptığı bankadan promosyon sözleşmesinin güncellenmesini talep etti. Talep uygun görülmeyince promosyon sözleşmesini feshetti. İl Özel İdaresi fesih sonrasında yeniden ihaleye çıktı ve her bir çalışan için 23 bin 875 TL’lik promosyon anlaşması yaptı.

Okumaya devam et

GÜNDEM

EYT çalışması Aralık’ta tamamlanıyor

Emeklilikte Yaşa Takılanlar ( EYT ) Federasyonunun dışlandığı görüşmelerin Aralık ayına kadar tamamlanacağı açıklandı. EYT Federasyonu sık sık “laf değil, vaat değil somut sonuç istiyoruz” açıklaması yapıyordu.

Published

on

Ankara’da Emeklilikte Yaşa Takılanlara (EYT) ilişkin çözüm trafiği hızlandı. EYT Platformu üyelerinden oluşan bir heyet, önceki gün AK Parti Grup Başkan Vekili Mehmet Emin Akbaşoğlu ve MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay ile görüştü. EYT düzenlemesindeki beklentilerini anlatan EYT Platformu üyeleri, dün de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin ile bir araya gelerek EYT’nin bu yılın sonuna kadar çözülmesi için söz aldı.

Türkiye Gazetesi’nin haberine göre, heyette yer alan Bolu, Düzce, Sakarya EYT Dernekleri Başkanı ve EYT Platformu Üyesi Mehmet Ali Çelik, “Önceki gün HAK-İŞ Konfederasyonu ve TÜRK-İŞ Konfederasyonu ile görüştük, desteklerini aldık. Ayrıca, AK Parti Grup Başkan Vekili Mehmet Emin Akbaşoğlu ve MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay ile bir araya geldik. Biz de EYT içerisinde bulunan, stajından Aylık Bağlama Oranına (ABO), kadın doğum borçlanmasından Bağ-Kur prim borçlanmasına kadar bütün konuları anlatarak bu işin çözümünü dile getirdik. Görüşmelerimiz çok olumlu geçti” dedi.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin ile yaptıkları görüşmeyi de anlatan Çelik, “EYT Platformu olarak, Bakan Bilgin’e mağduriyetlerimiz anlatıldığı kapsamlı dosyamızı sunduk. Sayın Bilgin, basında çıkan formüllerin hiçbirinin masada olmadığını ve kendilerinin herhangi bir açıklaması bulunmadığı halde yanlış bilgilendirmeler yapıldığını söyledi. Bu konuda 3 milyon kişilik bir mağdur kesimin olduğunu, bunların 2 milyonunun 4A statüsünde, kalan 1 milyon kişinin de diğer statülerde olduğunu belirtti.

Çözüm noktasında ise sürecin bir noktaya geldiğini ve özellikle bütçe görüşmeleri sonrasında EYT’nin masaya yatırılıp konunun taraflarıyla görüşüldükten sonra çözüme kavuşturulacağını ifade etti. Bakan Bey, aralık ayı içerisinde kesinlikle konunun çözüleceğini dile getirdi. Bakan Bilgin’in sözleri, EYT’liler için bir müjdedir. EYT, iktidarın gündeminde ve aralık ayı içinde çözüleceği ortada” diye konuştu. İHA

Okumaya devam et

GÜNDEM

Parasını çekemedi banka personelini rehin aldı

Published

on

Ekonomik krizin bankaları zor durumda bıraktığı Lübnan’ın başkenti Beyrut’ta mevduat hesabındaki parayı çekemediği gerekçesiyle silahlı bir kişi banka çalışanlarını rehin aldı.

Görgü tanıklarından alınan bilgiye göre, ismi henüz bilinmeyen bir kişi Beyrut’un Hamra Mahallesi’nde bulunan Federal Bank’a giderek hesabındaki parayı çekmek istedi.

Parasını çekemeyen kişi, tekrar bankaya gelerek havaya 3 el ateş etti. Banka çalışanlarını rehin alan silahlı kişi, hesabındaki tüm parasını talep ediyor.

Banka çalışanlarını rehin alan kişinin hesabında 200 bin dolar olduğu belirtiliyor.

Okumaya devam et

KATEGORİLER

Popüler

www paravitrini com © "BANKAVİTRİNİ Portal"da yayımlanan, BANKAVİTRİNİ'nde yer alan yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır. "BANKAVİTRİNİ Portal"da yayımlanan tüm özgün yazıların içeriğinden yazarları sorumludur. www.bankavitrini.com'da yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Yer alan yazılarda herhangi bir yatırım aracı; Hisse Senedi, kripto para biriminin veya dijital varlığın alım veya satımını önermiyor. Bu nedenle sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Lütfen transferlerinizin ve işlemlerinizin kendi sorumluluğunuzda olduğunu ve uğrayabileceğiniz herhangi bir kaybın sizin sorumluluğunuzda olduğunu unutmayın. © www.paravitrini.com Copyright © 2020 - Tüm hakları saklıdır. Özgün haber ve makaleler 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu korumasındadır.