Connect with us

GÜNCEL

İş Yerinde Herkesin Yaptığı 4 Hata

Yayınlanma:

|

İş yerinde hata yapmak utanç verici ve rahatsız edici olabilir, özellikle de işe yeni başladığınızda veya ekipteki yeni kişi olduğunuzda. Ancak gerçek şu ki, herkes hata yapar ve bunlar sürekli gelişim için gereklidir. Bir hata yaptığımızda, bunu saklamak veya göz ardı etmek yerine, öğrenmek ve becerilerimizi geliştirmek için bir fırsat olarak kullanabiliriz.

Elbette tüm hatalar aynı değildir. İş yerinde yapabileceğiniz birkaç farklı hata türü vardır. Bu hatalardan ders çıkarma yaklaşımınız, gelişim çizginizi belirleyecektir.

İşte iş yerinde karşılaşabileceğiniz dört hata türü ve her birinden nasıl ders çıkaracağınız.

1) Sonradan fark edilen hatalar

Bazen bir şeyi amaçladığımız gibi yapsak da daha sonra bir noktada hata yaptığımızı fark ederiz. Örneğin, önemli bir müşterinize bir soru sorduktan sonra patronunuzun cevabı zaten bildiğini ve bu soruyu ona sormanızı tercih edeceğini öğrenebilirsiniz.

Sonradan fark edilen hatalardan ders çıkarmak

Sonradan fark edilen hatalar, genellikle siz elinizden gelenin en iyisini yaparak çalışırken meydana gelir. İnsanlar bir hata yaptıklarını fark ettiklerinde genellikle ilk tepkileri utanmak, hatayı görmezden gelmek veya sorumluluğu reddetmeye çalışmak olur.

Duygularınızın sizi yönlendirmesine izin vermek yerine, durun, nefes alın ve durumu nasıl ele almak istediğinizi gerçekten düşünün. Neler öğrenebileceğinizi ve neleri değiştirebileceğinizi düşünmek ve belirlemek için biraz zaman ayırın. Böylelikle gelişme olasılığınızı artıracak, aynı hatayı tekrar yapma olasılığınızı ise azaltacaksınız.

Kendinize şu soruları sorabilir veya başkalarıyla tartışabilirsiniz:

  • Bu hataya ne yol açtı?
  • Çıkarabileceğim dersler neler?
  • Bu hatayı tekrarlamamak için ileride neleri değiştirebilirim?
  • Bir sıkıntıya veya zarara neden olduysam, bunu onarmamın veya hafifletmemin bir yolu var mı?

Hatanız üzerine düşünmek, gelecekte neleri değiştirmeniz ve farklı yapmanız gerektiğini belirlemenize yardımcı olur. Ayrıca yeni teknikler araştırabilir, zorlandığınız alanda uzmanlığı olan yetenekli kişileri gözlemleyebilir, planlı pratikler yapabilir, koçlardan veya mentorlardan rehberlik isteyebilirsiniz.

Uzman tavsiyesi: Farkında olmayabileceğiniz hataları ortaya çıkarmak için geribildirim isteyin.

Hataları önceden öngörebilmeniz mümkün olmasa da yöneticinizden ve ekip arkadaşlarınızdan düzenli olarak geribildirim isteyerek farkında olmayabileceğiniz hatalarınızı öğrenebilirsiniz. Bu kişilerin sunacağı rehberlik ve bakış açısı, güçlü yönleriniz ve zorlandığınız alanlar hakkında yeni içgörüler edinmenize yardımcı olacak ve daha hızlı öğrenmenizi sağlayacaktır. Geribildirim istemek aynı zamanda size ve diğer kişilere sürekli öğrenmek ve gelişmek istediğinizi hatırlatacaktır.

Ekibinize şu gibi sorular sorabilirsiniz:

  • Çalışma yaklaşımımda neleri geliştirebilirim?
  • Toplantıda nasıl daha iyi katılım gösterebileceğimi öğrenmem için beni gözlemler misiniz?
  • Ekiple iletişimimde neleri iyileştirebilirim?

2) Dikkatsizlik hataları

Bazen iyi bildiğimiz ve önceden hata yapıp ders çıkardığımız bir görevde dahi dikkatsiz davranıp aynı hataya düşebiliriz. Örneğin, finans ekibinden son müşteri teklifinizdeki fiyatlandırmayı onaylamasını istemeyi yine unuttunuz diyelim. Şimdi teklifi iptal etmeniz ve müşteriyi kaybetme riskini almanız gerekecek.

Dikkatsizlik hatalarından ders çıkarmak

Dikkatsizlik hataları tükenmişlik, aynı anda birden fazla görevle uğraşmak veya acele etmek gibi çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Yaptığınız hataları hızlı bir şekilde düzeltmek önemli olsa da hatanın tekrarlanmasını önlemek için gerekli ayarlamaları yapabilmeniz için kök nedenini, yani hataya yol açan sistemi veya alışkanlığı belirlemek de hayati önem taşır.

Hatanızın temel nedenini belirlemek için kendinize şu gibi sorular sorun:

  • Sürece bir adım eklemeli veya süreçteki bir adımı değiştirmeli miyim?
  • Hatamdan öğrendiklerim ışığında şablon belgeyi geliştirebilir miyim?
  • İstediğim davranış biçimi alışkanlık haline gelene kadar her sabah veya belirli toplantılardan önce düzenli bir hatırlatma ayarlamalı mıyım?

Örneğin, teklifinizde yaptığınız hata üzerine düşündüğünüzde, bilgisayar ekranınızda birkaç pencerenin açık olduğunu ve aynı anda birden fazla görevi tamamlamaya çalıştığınızı fark edebilirsiniz. Sonuç olarak, dikkatiniz dağıldı ve çalışmanızı onaylamaları için finans ekibine e-posta göndermeyi unuttunuz. Bundan sonrası için sadece tek bir görevle uğraşmak ve daha iyi konsantre olmak için bir hatırlatıcı ayarlayabilirsiniz. Daha da iyisi, teklif sunmadan önce geçmeniz gereken onay sürecini özetleyen bir kontrol listesi hazırlayabilirsiniz.

Neyi değiştirmeniz gerektiğini belirlemek amacıyla bir hata üzerine düşünmek, hatanızı sürekli kafanızda döndürüp durmaktan farklıdır ki bu genellikle faydasızdır. Neyi farklı yapacağınızı belirledikten sonra buna göre plan yapıp yolunuza devam edebilirsiniz.

Uzman tavsiyesi: Dikkatsizlik hatalarınızı paylaşın.

Hatalı bir sistem veya süreç nedeniyle dikkatsizlik hatası yaptıysanız, ekibinizdeki diğer kişilerin de aynı hataya düşme ihtimali vardır. Dolayısıyla, hata yaptığınız için biraz utanıyor olsanız dahi edindiğiniz değerli içgörüleri paylaşmanız önemlidir.

Elbette kendiniz de bir çözüm üretebilirsiniz. Ancak, ekip arkadaşlarınızla birlikte daha etkili olabilirsiniz. Örneğin, LinkedIn’deki üst düzey liderlerin haftalık toplantılarında bir önceki hafta öğrenilen derslerin paylaşıldığı bir bölüm vardır.

3) Acemilik hataları

Acemilik hataları, kendimizi mevcut yeteneklerimizin ötesine taşırken yaptığımız hatalardır. Gelişmek için bildiklerimizin sınırlarını aşmamız gerekir ve bu da hatalar yapmamıza neden olabilir. Yeni zorlukların üstesinden gelirken veya yeni yaklaşımlar denerken, bazı şeyleri yanlış yapmamız kaçınılmazdır. Başka türlüsü mümkün değildir.

Örneğin, bir proje güncellemesi sunacağınız bir müşteri toplantısına hazırlandığınızı varsayalım. Geçmişte müşterilerinizden slaytlarınızın çok metin ağırlıklı ve takip etmesi zor olduğuna dair geribildirimler aldınız. Bu nedenle alternatif yaklaşımlar denemek istiyorsunuz. Bazı slaytlarda sadece büyük bir görsel kullanmaya karar veriyorsunuz, bazılarında ise daha büyük bir yazı tipi ve daha az sözcük kullanmayı deniyorsunuz. Başka bir bölüm için projektörü kapatmayı ve görseller olmadan bir hikâye anlatmayı deniyorsunuz. Toplantıdan sonra, denediğiniz bazı yöntemlerin etkili olmasına rağmen sunumun diğer bölümlerinin başarısız olduğuna dair geribildirim alabilirsiniz.

Acemilik hatalarından ders çıkarmak

Acemice hatalar yaptığınızda kendinizi rahatsız hissedebilirsiniz. Ancak bunları hiç yapmamanız genellikle daha kötüdür. Konfor alanınızın dışına hiç çıkmazsanız ilerlememe veya geride kalma riskiyle karşı karşıya kalabilirsiniz.

Diğer hatalarda olduğu gibi, bir acemilik hatası yapmış olmanız gelişmeniz için yeterli değildir. Hatanın üzerine düşünmeniz, neleri değiştirmeniz gerektiğini belirlemeniz ve buna göre ayarlamalar yaparak tekrar denemeniz gerekir.

Acemilik hatalarından ders çıkarmak için kendinize şu gibi sorular sorabilirsiniz:

  • Hangi becerimi geliştirmeye çalışıyorum?
  • Nasıl bir strateji deneyebilirim? Bunun beni geliştirip geliştirmeyeceğini nasıl test edebilirim?
  • Fikir ve geribildirim kaynağı ne ya da kim olabilir?
  • Sürecim ne kadar iyi işliyor? Denemek istediğim farklı bir öğrenme süreci var mı?

Yeni bir alanda uzmanlık kazanırken, yakın gelişim alanınızda kalmayı hedefleyin. Bu, halihazırda ustalaştığınızdan biraz daha ileri bir zorluk seviyesidir, ancak iyileştirme girişimlerinizin etkisiz kalacağı veya önemli zarara neden olabileceği kadar ileri değildir. Sürekli deneyip başarısız oluyorsanız, zorluk seviyesini azaltabilir veya görevi daha küçük parçalara ayırabilirsiniz.

Uzman tavsiyesi: Düşük riskli ortamlarda acemilik hataları yapın.

Acemilik hataları değerli öğrenme fırsatları sunsa da kendinizi yüksek riskli durumlara sokmaktan kaçının. Potansiyel zararın minimum olduğu durumlarda deneme yapmak en iyisidir.

Beyoncé, Sara Blakely, Tom Brady, Steph Curry ve Lady Gaga gibi elit sanatçılar, halihazırda ustalaşmış oldukları becerilerin ötesine geçmek çalışırlar. Ancak bu kişilerin halka açık bir performans veya yarışma sırasında önlenebilir hatalar yaptıklarını görme olasılığınız çok azdır. Konuşmacılar, performans sanatçıları ve sporcular perdenin arkasındayken yeni yaklaşımlar deneyebilirler, ancak milyonlarca insanın önünde olduklarında en iyi sonucu veren şeyi yaparlar.

Gelişme sürecinizi de aynı şekilde düşünün. Yukarıdaki sunum örneğini ele alalım. Yeni slaytlarınızı gerçek sunum sırasında test etmek yerine, geribildirimlerini almak için slaytları önceden bir iş arkadaşınıza gösterin. Yeni yaklaşımlarınızdan hangilerinin işe yarayıp hangilerinin yaramadığı konusunda görüşlerini alabilirsiniz. Böylece önemli bir müşterinin önünde hata yapmaktan kaçınabilirsiniz.

4) Ağır sonuçları olan hatalar

Bir şirketin kritik bir projeyi kaybetmesine neden olan bir teslim tarihini kaçırmak veya dergi kapağınızda göze batan bir yazım hatası yapmak oldukça görünür olan ve ağır sonuçları olan hatalardır. Dolayısıyla bu tür hatalardan kaçınmamız gerekir.

Ağır sonuçları olan hatalardan ders çıkarmak

Bazen, yeni bir şey deneyip gelişmeye çalışırken ağır sonuçları olan hatalar yapılabilir. Ancak çoğu zaman, sadece karmaşık ve hızla değişen bir dünyada yaşayan insanlar olduğumuz için meydana gelirler.

Peki, ağır sonuçları olan bir hata yaptığınızda ne yapmalısınız? Herkesin hata yapabileceği anlayışına sahip sağlıklı bir kültürde çalışıyorsanız, hatanızı ekibinize veya patronunuza söylemelisiniz, özellikle de bunu keşfeden ilk kişi sizseniz. Sorumluluğu üstlenmek özgüven işaretidir ve ayrıca öğrenme ve ilerleme isteğini gösterir.

Patronunuz veya ekip arkadaşlarınız sonraki adımları düşünmenize yardımcı olabilir veya gerekirse sürece dahil olabilir. Tanım gereği, hatanızın sonuçları önemlidir. Bu nedenle çıkarılan dersleri ve ileride nelerin değiştirileceğini belirlemek adına yardım istemeniz önemlidir. Birlikte şunları keşfedebilirsiniz:

  • Ne yanlış gitti? Bu hataya ne yol açtı?
  • Verilen zarar nedir? Zararı nasıl onarabilir veya azaltabiliriz?
  • Gelecekte aynı hatalardan kaçınmak için sistemlerimizi ve süreçlerimizi nasıl değiştirebiliriz?
  • Çıkardığımız dersleri şirketteki diğer kişilerin de faydalanması için paylaşmalı mıyız?

Hatanızı söylemekten çekinerek gizlemeyi tercih etmeniz sonradan çok daha kötü sonuçlara yol açabilir. En iyi ihtimalle, bu bilgiyi saklamak stres yaratacak ve zehirli bir kültürü devam ettirecektir. Şeffaflığı teşvik etme çabalarınız başarısız olursa, çalışanlarını başarısızlıktan ders çıkarmaya teşvik eden başka bir kuruluşta iş aramayı düşünün.

Uzman tavsiyesi: Bütün hataları ağır sonuçları olan hatalarla denk tutmayın.

Ne zaman gelişmeye odaklanacağınızı ve ne zaman temkinli davranıp uygulamaya odaklanacağınızı belirlemeniz önemlidir. Böylelikle ağır sonuçları olan hatalardan kaçınabilir, acemilik hatalarından ders çıkararak gelişebilirsiniz.

Ancak burada önemli olan, her türden hatanın ağır sonuçları olduğunu düşünmekten kaçınmaktır. Yeni ve zorlu görevler üstlenebileceğimiz zamanları ve alanları belirlemek yerine iş arkadaşlarımızın mümkün olduğunca tüm hatalardan kaçınmamızı istediklerine inanırsak fazla muhafazakâr davranabiliriz.

İş arkadaşlarınızla ne zaman güvenli davranacağınızı ve ne zaman yeni meydan okumalar üzerine çalışacağınızı açıkça tartışabilirsiniz. Bunu yapmanız kafanızın daha net olmasını, iş arkadaşlarınızla daha uyumlu çalışmanızı ve ilerlemenizi sağlarken kaygınızı da azaltır. Patronunuza bir sonraki ekip toplantınızda aşağıdaki soruları tartışmaya açık olup olmadıklarını sorabilirsiniz:

  • Ne zaman risklerden kaçınmak, ne zaman iyi bildiğimiz yöntemleri takip etmek istiyoruz?
  • Ne zaman gelişmeye çalışmak ve risk almak istiyoruz?
  • Bunları yapmak için birbirimize nasıl yardım edebiliriz?

. . .

Hata yapmak yalnız hissetmenize neden olabilir. Geri çekilme ve içinize kapanma dürtüsü hissedebilirsiniz. Ancak hatalar çoğu zaman sosyal bir sistem içinde meydana gelir. Düşünmek ve öğrenmek de kolektif bir süreç olmalıdır. Birden fazla beyin tek bir beyinden daha iyi öğrenir ve performans gösterir. Farklı insanlar olayları farklı algılayabilir ve daha çeşitli bilgi, beceri ve düşünme biçimleriyle katkıda bulunabilir. İşte bu nedenle, hatalarınıza farklı bir bakış açısı getirebilecek kişilerle işbirliği yapmak çok önemlidir.

Öğrenmek ve gelişmek adına hatalardan ders çıkarma niyetinizi iş arkadaşlarınızla paylaşın. Sadece çalışmak için değil, aynı zamanda birbirinizin gelişimini desteklemek için işbirliği yapmayı teklif edin. Bu işbirliğinin ve hatalara yaklaşımınızın nasıl olacağı konusunda ortak bir anlayışa ulaşmaya çalışın.

HBR

Okumaya devam et

ALTIN - DÖVİZ - KRIPTO PARA

Altın ve Gümüş: Nerede kalmıştık?

Yayınlanma:

|

Yazan:

ABD borsaları teknoloji hisseleri öncülüğünde yaşanan güçlü toparlanmanın yardımıyla geceyi yükselişle tamamladı. En büyük 500 şirketin işlem gördüğü S&P 500 endeksi %1’e yakın yükselerek üç günlük düşüş serisini sonlandırırken, toparlanmaya özellikle yarı iletken hisseleri öncülük etti. Nasdaq Bileşik endeksinin %1,3 yükselmesinin ardından iyimser havanın Pasifik’in diğer ucuna da yansıdığını görüyoruz. Asya’da bu sabah alımlar hız kazanırken, çip üreticilerinin ağırlıkta olduğu Güney Kore KOSPI endeksi %5 yükseldi. Japonya’da gösterge endeks Tokyo borsası %2 prim yaparken, Güney Kore’nin temmuz ayının ilk bölümünde yarı iletken ihracatının yaklaşık üç katına çıkması ve Tayvan’dan gelen güçlü sipariş verileri, yapay zekâ temalı teknoloji hisselerine yönelik iyimserliği yeniden canlandırdı.

Jeopolitik cephede ise Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz’de Suudi petrol tankerlerini hedef alabileceği yönündeki tehditleri nedeniyle Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı 92 dolar seviyesine yükselirken, piyasalarda belirgin bir riskten kaçış eğilimi de görülmedi. Yatırımcılar dikkati yeniden şirket bilançolarına çevirirken, bugün açıklanacak Alphabet ve Tesla sonuçları, yapay zekâ yatırımlarının şirket kârlılığına etkisi açısından yakından takip edilecektir. Diğer taraftan dolar değer kazanırken, sepet kur DXY 101,20 seviyesine varan bir yükseliş kaydetti. İngiltere’nin yeni başbakanı ve Hazine Bakanı şimdilik yeterli heyecan yaratamazken, birkaç gün önce 1,3560 seviyesine yükselen GBPUSD paritesi 1,3370 seviyelerine geri çekildi.

Piyasaların kılavuzu konumunda ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,63 seviyesine gelerek son iki ayın en yüksek seviyesini test ederken, gelecek hafta gerçekleştirilecek olağan Fed toplantısı öncesinde faizlerin sabit bırakılması ana beklenti olmayı sürdürüyor. Fed faiz vadeli kontratları yıl sonuna kadar toplam 38 baz puanlık ilave sıkılaşma ihtimalini fiyatlamaya devam ederken, Ekim toplantısında artırım ihtimali %77 seviyesinde fiyatlandırılıyor. Faiz getirisi olmayan kıymetli metaller, Fed’in yeni başkanının isminin telaffuz edildiği 29 Ocak’tan bu yana (yaklaşık beş aydır) neredeyse her fırsatta satış baskısıyla karşı karşıya kaldı. Son günlerde ise yeniden hayat belirtisi göstermeye başladı. Yükselişin fitilini büyük önem verdiğimiz 54 dolar seviyesinin test edilmesiyle ateşleyen gümüş bu sabah 60 dolar seviyesini test ederken, benzer bir şekilde altının da ons fiyatı 4,140 dolar seviyesine dayanarak teknik mânâda düşüş serisini sonlandırdı. Dün gümüşte açtığımız ilk kademe uzun pozisyonumuza bugün altını da ekleyeceğiz. Unutmayın, bir enstrüman sadece yükselirken alınır! Kripto cenahında ise amiral gemisi Bitcoin bu sabah 66 bin dolar seviyesinin üzerine yerleşti.

Büyük resimde ise, piyasaların Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik riskleri tamamen göz ardı etmese de, odağını yeniden teknoloji şirketlerinin bilançolarına ve yapay zekâ temasına çevirdiğini görüyoruz. Bu minvalde petrol fiyatları son altı haftanın zirvesini test etse de, risk iştahının bozulmadığı ve yukarıda da görüleceği üzere, kıymetli metallerin daha fazla satış baskısıyla karşı karşıya kalmadığını görüyoruz. Ya da ekonomi ile jeopolitikanın yavaş yavaş ayrışmaya başladığın altını çizmemiz gerekiyor. Haber akışında, ABD Dışişleri Bakanı Rubio’nun diplomatik çözüm arayışını sürdürmeye hazır olduklarına dair mesaj verirken, buna karşın sahadaki gerilim tırmanmaya devam ediyor. Yemen’deki Husiler, uluslararası denizcilik şirketlerine gönderdikleri resmî uyarıda Suudi Arabistan limanlarına yükleme veya boşaltma yapan gemilerin hedef alınabileceğini bildirirken, bu uyarının ardından Asya’ya petrol taşıyan üç Suudi tanker rotasını değiştirdi.

İran’ın Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditleriyle birlikte Kızıldeniz’de de risklerin artması, küresel enerji arzı açısından iki kritik deniz geçidini aynı anda baskı altına aldı. Enerji arzına ilişkin riskler ön planda kalsa da, piyasalar bir yandan diplomatik girişimlerden gelebilecek ateşkes sinyallerini, diğer yandan enerji arzını sekteye uğratabilecek somut gelişmeleri yakından takip etmeyi sürdürüyor. Diplomasi kapısı tamamen kapanmış görünmese de çatışmanın maliyeti ve ekonomik etkilerinin de giderek büyüdüğünü görüyoruz. Pentagon, İran savaşının ABD’ye bugüne kadar 37,5 milyar dolara mal olduğunu açıklarken, ek bütçe talebi Washington’da yaklaşan ara seçimler öncesinde siyasî tartışmaları da beraberinde getirdi. Savaş karşıtı sesler her geçen gün yükseliyor. Başkan Trump savaşta hayatını kaybeden Amerikan askerlerinin sayısının on sekize yükseldiğini açıkladı.

Türkiye cephesinde ise ismi büyük yabancı kurumlardan birinin dün USDTRY kuru ile ilgili kaleme aldığı rapor gündemi oldukça meşgul etti. Goldman Sachs, TCMB’nin önümüzdeki dönemde döviz kurunda daha fazla değer kaybına izin verebileceği ve yıl sonuna kadar %20’lerin ortasında bir yükseliş yaşanabileceği öngördü. Açıkçası raporun mevcut beklentilere kıyasla hangi yeni bilgiyi sunduğunu görmekte zorlandık. Uzun bir süredir bizim de sene sonu için kur beklentimiz yaklaşık 52,00 seviyesinde bulunuyor. Bu da zaten sene başına göre bakılırsa (43,00 – 52,00) yaklaşık %20 düzeyinde bir yükselişe işaret ediyor. Dolayısıyla Goldman’ın raporu, mevcut beklentilerden belirgin şekilde ayrışan yeni bir hikâye sunmaktan ziyade, piyasada zaten konuşulan temel senaryoyu teyit ediyor. Kaldı ki, yabancı kurum raporlarının zaman içinde değişen ekonomik ve jeopolitik gelişmelere bağlı olarak sık sık revize edildiğini de geçmişte defalarca gördük!

Yabancı bir kurumda uzun bir süre çalışan biri olarak bu raporları da nasıl yazdıklarını yakından bilsem de, ayrı bir tartışma konusu olduğundan bu noktaya hiç değinmeyeceğim. Dün Türk mali piyasaları günü limoni bir şekilde tamamladı. Ana endeks %0,7 gerilerken, bankacılık hisseleri %0,8 oranında düştü. XBANK’ın son 20 günde neredeyse %20 gerilediğinin altını çizmek gerekiyor. USDTRY kuru kamunun kontrolünde 47,20 seviyelerine gelirken, 5 yıl vadeli CDS risk primi 240 baz puanla son altı haftanın en yüksek seviyesine geldi. Petrol fiyatlarının seyri, net enerji ithalatçısı olan Türkiye’nin cari açık ve enflasyonla savaşını pekâlâ desteklemiyor. Her ne kadar manşete bakarak petrol fiyatlarının 92 dolar seviyesine gelerek son altı haftanın zirvesini test ettiğini söylerken, rafineri fiyatlarındaki yüksek seyrin daha da belirgin bir hâl aldığını ve arz sorunlarının başta motorin olmak üzere rafineri ürünlerini ciddi şekilde olumsuz etkilediğini not etmek gerekiyor. Bu minvalde, iki yıl vadeli gösterge tahvilin bileşik faizi de tıpkı petrol fiyatları gibi %41,81 seviyesine yükselerek son altı haftanın zirvesini test etti.

Türkiye cephesinde dün siyasi gelişmeler de ön plana çıktı. CHP’den ayrılan Özgür Özel, bugün yeni partisini kuracağını açıklarken, çok sayıda milletvekilinin yeni oluşuma katılabileceği beklentisi siyasi gündemin ilk sırasına yerleşti. Mali piyasaların gündeminde ise bugün İngiltere’de enflasyon rakamları, Türkiye’de ise kapasite kullanım oranı ile reel kesim güven endeksi takip edilebilir.

Altın

1784694647c2108fe2bcdbd9da14e776aaa66b9f37_1_1200.jpg
 
Gümüş

17846946472c73a425143baddd178fd8dbe7c82ca5_2_1200.jpg

Emre Değirmencioğlu

Okumaya devam et

ALTIN - DÖVİZ - KRIPTO PARA

Savaşın gölgesinde gözler yeniden teknoloji devlerinin bilançolarında

Yayınlanma:

|

Yazan:

Dün KKTC Mali piyasaları 20 Temmuz Özgürlük ve Barış Bayramı nedeniyle kapalı konumdaydı. Bayramımız öncelikle kutlu olsun. Kıbrıs’ta son günlerde hareketli seyir dikkat çekiyor. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in 27-29 Temmuz tarihlerinde dayı ziyaret etmesi bekleniyor. İki liderle ayrı görüşmelerin ardından üçlü zirve gerçekleştirilecek. BM, taraflar arasında diyaloğu yeniden canlandırmayı ve ağustos sonu veya eylül ayında yeni bir gayriresmî 5+1 toplantısı için ortak zemin oluşturmayı amaçlıyor. Sürecin seyrinin, Kıbrıs meselesinde önümüzdeki dönemin diplomatik takvimi açısından belirleyici olacağını düşünüyoruz.

Öte yandan, KKTC-Türkiye arasında doğalgaz hattı için ilk imzalar atıldı. İmzalanan mutabakat zaptı kapsamında Türkiye’den deniz altı boru hattıyla KKTC’ye doğalgaz ulaştırılması hedefleniyor. Projenin hayata geçmesiyle enerji arz güvenliğinin güçlenmesi, elektrik üretim maliyetlerinin düşmesi ve sanayi ile turizm sektörünün rekabet gücünün artması amaçlanıyor. Rum basınında projenin geniş yankı bulduğunu görüyoruz. NATO Zirvesi’nde Türkiye’nin gövde gösterisinin ardından, bazı yorumlarda, su ve elektrik projelerinin ardından doğalgaz hattının da tamamlanmasıyla KKTC’nin enerji alanında ciddi bir avantaj elde edebileceği, mevcut eğilimin sürmesi halinde Güney Kıbrıs’ın gelecekte KKTC’den daha ucuz elektrik temin etmek zorunda kalabileceği değerlendirmelerine yer verildi.

Büyük resme baktığımızda ise Avrupa’nın Rus gazına alternatif arayışı devam ederken, Doğu Akdeniz kaynaklarının KKTC üzerinden Türkiye’ye, oradan da Avrupa pazarına ulaştırılması, mesafe ve maliyet açısından en rasyonel güzergâhlardan biri olacağı enerji uzmanları tarafından değerlendiriliyor. Ancak bölgedeki jeopolitik dengeler ve siyasi anlaşmazlıklar, ekonomik açıdan en verimli görülen bu rotanın hayata geçirilmesinin önündeki en büyük engel olmayı sürdürüyor. Bu sürecin, KKTC’nin uluslararası alandaki k gündemin merkezinde  onumuna da olumlu katkı sağlamasını temenni ediyoruz.

Küresel mali piyasaların gündeminde ise ABD-İran savaşının gündemin merkezinde yer tutmaya devam ediyor. ABD ordusunun Mart ayından bu yana ilk kez can kaybı yaşaması ardından jeopolitik riskler yeniden tırmanırken, Hürmüz Boğazı’nda petrol tankerlerine yönelik saldırılar ve bölgedeki enerji altyapısını hedef alan gelişmeler, arz güvenliğine ilişkin endişeleri yeniden artırdı. Tansiyonun barometresi konumunda Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı dün gün içinde 91 doların üzerine yükselse de, diplomatik temasların yeniden başlayabileceği beklentisiyle kazanımlarının önemli bir bölümünü geri verdi.

Petrol fiyatlarındaki yükselişe rağmen küresel risk iştahında belirgin bir bozulma yaşanmaması dikkat çekiyor. Cuma günü teknik açıdan önemli gördüğümüz 100,50 seviyesini bir kez daha test eden dolar endeksi (DXY), buradan gelen tepki alımlarıyla 100,90 seviyesine toparlandı. Enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyon endişelerini yeniden gündeme taşımasıyla, piyasaların para politikası beklentileri açısından yakından izlediği ABD 2 yıllık tahvil getirisi de hafif yükselerek %4,20 seviyesine çıktı. Vadeli kontratlar yıl sonuna kadar toplam 33 baz puanlık faiz artışını fiyatlarken, ekim toplantısında faiz artırımı olasılığı %71 seviyesinde bulunuyor.

Faiz getirisi olmayan kıymetli metallerde ise altının ons fiyatı 4,040 dolar seviyesine yükselirken, gümüşün ise geçen hafta büyük bir önemle takip ettiğimiz 54 dolar seviyelerini test ederek toparlanmaya başladığını görüyoruz. Gümüşte son günlerde fiyatın gerilemesine rağmen teknik analizde sıklıkta rastladığımız güç göstergesi olan RSI göstergesinin gerilememesi, hatta yükselmesi, dibin test edilmiş olabileceğine işaret ediyor. Teknik mânâda aşağıdaki grafikten de görülebileceği üzere bu sabah 58 dolar seviyesine yaklaşan gümüşte, eğer beklenmedik olumsuz bir gelişme olmazsa yukarı yönlü isteğin artmaya başlayacağını düşünüyoruz. Böyle bir durumda yukarıda ilk seviye olarak 63 doları hedefleyeceğiz. Bugün kademeli olarak uzun pozisyona geçmek için hazırlıklara başlayacağız.

Gümüşte yukarı yönlü hareketlilik dikkatimizi çekmeye devam ederken, altın tarafında da benzer bir hareketten söz etmek adına yukarıda 4,100 dolar seviyesinin üzerinde kapanış görmek isteyeceğiz. Aşağıdaki grafikten de görüleceği üzere, Bloomberg Emtia Endeksinin genelinde yeniden yükseliş isteğinin tırmandığını görüyoruz. Öte yandan, dört haftadır yükseliş isteği sergileyen lâkin bir türlü 65 bin dolar seviyesinin üzerine yerleşemeyen Bitcoin bu sabah 65,500 dolar seviyelerine kadar gelerek kıymetli metallerdeki yükselişe eşlik ettiğinin altını çizmek isteriz.

Yemen’deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’a deniz ablukası ilan etmesi, ABD-İran savaşının Kızıldeniz’e yayılma riskini artırdı. Henüz Bab el-Mendep Boğazı’nın tamamen kapandığına dair bir bilgi bulunmazken, olası saldırılar veya sevkiyatların aksaması, Hürmüz Boğazı’ndaki kayıplara ek olarak küresel petrol arzı, navlun ve sigorta maliyetleri üzerinde baskı yaratabileceğini düşünüyoruz. Buna karşılık İran ile ABD arasında ateşkes arayışlarının sürmesi, petrol fiyatlarındaki ilk yükselişin sınırlı kalmasını sağladı. Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı dün gün boyu 86-91 dolar geniş bandında hareket ettikten bu sabah 88 dolar seviyelerinde dengelendiğini görüyoruz.

ABD borsaları dün geceyi yatay tamamlarken, yeni gün başlangıcında, Pasifik’in diğer ucunda iyimser bir seyir görüyoruz. Orta Doğu’da ateşkes için yürütülen arabuluculuk girişimlerinin yanı sıra petrol fiyatlarını bir aylık zirveden aşağı gevşemesiyle gösterge endeks Tokyo borsası %2,5 yükselirken, gözlerin üzerine çevrili olduğu ve dün %4,5 gerileyen Güney Kore borsası KOSPI bu sabah %4,5 yükseliş kaydetti. ABD borsalarının da vadeli işlemlerinde yükseliş isteği göze çarparken, Nasdaq vadelisinde %1 yükseliş dikkat çekiyor.

Jeopolitik riskler ve petrol fiyatlarındaki oynaklık yakından takip edilirken, piyasaların odağı ikinci çeyrek bilanço sezonuna çevrilmiş durumda. Bu hafta Alphabet, Tesla, Intel ve IBM başta olmak üzere teknoloji devlerinin açıklayacağı finansal sonuçlar, yıl boyunca yapay zekâ temasıyla yükselen piyasaların yönü açısından kritik önemle takip edilecektir. Alphabet’in yeni yapay zekâ çipleri geliştirdiğine yönelik haber akışı teknoloji sektörüne alım getirdi. Ancak beklentilerin oldukça yükseldiği mevcut ortamda, şirketlerin yalnızca kârlılık rakamları değil, gelecek döneme ilişkin verecekleri mesajlar da piyasalarda belirleyici olacaktır.

Avrupa siyasetinde ise İngiltere’de yeni dönem resmen başladı. İşçi Partisi lideri Keir Starmer’ın görevden ayrılmasının ardından başbakanlık koltuğuna oturan Manchester eski Belediye Başkanı Andy Burnham, son 10 yılda yedinci başbakan oldu. Siyasî istikrarsızlığa son verme sözü veren Burnham, 40 yılın en büyük değişimini hedefleyen yeni bir siyasi ve ekonomik model hazırlayacağını açıkladı. İlk aşamada hayat pahalılığı, konut sorunu ve zayıf ekonomik büyümeye odaklanacağını söylerken, piyasa fiyatlamasına bakarsak GBPUSD paritesi 3 gündür gerileyerek 1,3430 seviyelerine geri çekildi. İngiltere borsası FTSE100 de benzer bir şekilde günü %0,7 oranında düşüşle tamamladı. Bu arada dün gece saatlerinde, daha önce 2002-2007 yılları arasında Hazine’de görev yapan Savunma eski Bakanı John Healey’i maliye bakanı olarak atadı. Healey, yatırımcılar ve parlamenterler tarafından deneyimli ve güven veren bir isim olarak karşılandığını haber akışında okuyoruz. Bugün İngiltere piyasalarının Healey atamasını nasıl fiyatlayacağını takip edeceğiz.

TCMB, Piyasa Katılımcıları Anketi’nin Temmuz ayı sonuçlarına göre, sene sonu TÜFE beklentisi ve on iki ay sonrasına ilişkin beklenti hemen hemen önemli bir değişim göstermeden sırasıyla %29,21 ve %23,95 oldu. Sene sonu USDTRY kuru beklentisi 51,55 olurken, sene sonuna kadar katılımcılar TCMB’den 230 baz puan faiz indirimi beklerken (%37’den %34,70), Perşembe günü sonuçlanacak olağan PPK toplantısında ise faizlerin sabit tutulacağı tahmin ediliyor (bakınız grafik).

Türk mali piyasaları geçen hafta tahterevalli misali inişli çıkışlı bir seyir izlemişti. Küresel arenada cereyan eden olumsuzluklar ve iç siyasette artan endişeler ön plana çıkarken, NATO Zirvesi ardından yeşeren ABD yaptırımlarının kalkacağı beklentisi, S-400 ve F-35 meseleleri ön planda kalmaya devam etti. Dün BIST100 ana endeksi günü %0,7 oranında artışla tamamlarken, bankacılık endeksi %1,6 geriledi. USDTRY kuru kamunun kontrolünde 47,20 seviyelerine gelirken, yurt içi yerleşiklerin TL ilgisinin devam ettiğini görüyoruz. TCMB’nin Cuma valörlü işlemlerde 38 milyar dolar seviyesine yükselen net yabancı para pozisyonu, pazartesi valörlü işlemlerde -hafta sonu riski- 33,7 milyar dolar seviyesine geriledi. Altın fiyatlarının derleme etkisiyle rezervler üzerinde olumsuz etki doğurması, net pozisyon üzerinde baskı kuruyor. CDS risk primi uzun bir aradan sonra 220-230 baz puan seviyelerini terk ederek 240 baz puana yükseldi.

23. FIFA Dünya Kupası’nın finalinde İspanya, uzatma dakikalarında bulduğu golle Arjantin’i 1-0 mağlup ederek tarihindeki ikinci Dünya Kupası şampiyonluğunu kazandı. Maç boyunca oyunun kontrolünü elinde tutan İspanya, üstün futbolunu son bölümde skora yansıtmayı başarırken, bu zaferle şampiyonluk sayısını ikiye çıkararak Fransa ve Uruguay’ı yakaladı. Arjantin ise üç şampiyonlukta kaldı. Böylece Dünya Kupası tarihindeki denge de Avrupa lehine biraz daha bozuldu. Avrupa ülkeleri toplam 13, Güney Amerika temsilcileri ise 10 şampiyonluğa ulaştı. Turnuvanın ardından Paraguay ve Arjantin eleştirilen odağına yerleşti.

TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi

 1784608675e2304d3d1b8bc1ec89b151b6a29ab196_1_1200.jpg

TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi – USDTRY ve TÜFE

 1784608675b84fb85136bc6d82eb4b0ac3c71b9e33_2_1200.jpg

Gümüş

 178460867599e52501f96b6cf82afa16d49315452d_3_1200.jpg

Bloomberg Emtia Endeksi

17846086753642178d1df80965fb0d3b729e577203_4_1200.jpg

Emre Değirmencioğlu

Okumaya devam et

GÜNCEL

Finansman giderleri/faaliyet karı oranı 2025’te de çok yüksek

Yayınlanma:

|

Yazan:

İSO 500 Verileri Alarm Veriyor: Finansman Yükü Hafiflese de Sanayicinin Omuzundaki Baskı Sürüyor

İSO 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025 verileri, Türkiye sanayisinin yüksek faiz ve sıkı para politikasının etkilerini hissetmeye devam ettiğini açık şekilde ortaya koyuyor. Finansman maliyetlerinde 2024 yılına kıyasla sınırlı bir iyileşme görülse de, şirket bilançoları üzerindeki baskı hâlâ tarihsel ortalamaların oldukça üzerinde seyrediyor.

Hatırlanacağı üzere, 2024 yılında İSO 500 şirketlerinin finansman giderleri yalnızca %16 artmasına rağmen, faaliyet kârı %31,6 gerilemiş, bunun sonucunda finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı %56,9’dan %96,6’ya yükselerek tarihi zirvelerden birine ulaşmıştı. Başka bir ifadeyle, sanayi şirketleri faaliyetlerinden elde ettikleri kârın neredeyse tamamını finansman giderlerine ayırmak zorunda kalmıştı.

2025 yılı verileri ise bu baskının kısmen hafiflediğini ancak sorunun henüz çözülemediğini gösteriyor.

Net satışlar 2025 yılında %27 artış gösterirken, finansman giderleri %38,1 gibi daha yüksek bir oranla artarak 854,7 milyar TL’ye ulaştı. Böylece finansman giderlerinin net satışlar içindeki payı %6’dan %6,6’ya yükseldi. Bu tablo, satış gelirleri artsa bile finansman maliyetlerinin daha hızlı büyüdüğünü ve şirketlerin önemli bir bölümünün büyüme performansını kredi maliyetleri nedeniyle bilançolarına yansıtamadığını ortaya koyuyor.

Olumlu tarafta ise faaliyet kârındaki toparlanma dikkat çekiyor. Faaliyet kârı 2025 yılında %57,1 artışla yaklaşık 1 trilyon TL’ye ulaşırken, finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı %96,6’dan %84,9’a geriledi. Bu gelişme ilk bakışta önemli bir iyileşme gibi görünse de, tarihsel perspektiften bakıldığında tablo hâlâ endişe verici.

Çünkü 2015-2024 döneminde finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı ortalama %64,5 seviyesinde gerçekleşmişti. Buna göre 2025 yılında kaydedilen %84,9’luk oran, uzun dönem ortalamasının yaklaşık 20 puan üzerinde bulunuyor. Bu da sanayi şirketlerinin yüksek faiz ortamının yarattığı finansman baskısını hâlâ yoğun şekilde yaşamaya devam ettiğini gösteriyor.

Verilerin Verdiği Mesaj

İSO 500 sonuçları, para politikasındaki sıkılığın reel sektör üzerindeki etkisinin henüz sona ermediğine işaret ediyor. Faaliyet kârlılığındaki toparlanma olumlu olmakla birlikte, şirketlerin ürettiği katma değerin çok önemli bir kısmı finansman maliyetleri tarafından tüketilmeye devam ediyor.

Bu nedenle firmalar açısından önümüzdeki dönemde;

  • işletme sermayesi yönetiminin güçlendirilmesi,
  • nakit dönüş süresinin kısaltılması,
  • borç vadesi ve faiz riskinin yeniden yapılandırılması,
  • özkaynak finansmanının artırılması,
  • verimlilik ve kârlılık odaklı üretim modellerine geçilmesi,

her zamankinden daha kritik hale geliyor.

Sonuç olarak, 2025 verileri finansman baskısının zirveden geri dönmeye başladığını gösterse de, sanayi sektörünün hâlâ tarihsel ortalamaların oldukça üzerinde bir faiz yükü taşıdığını ortaya koyuyor. Bu görünüm, para politikasındaki normalleşmenin hızına bağlı olarak 2026 yılında finansman maliyetlerinin seyri açısından belirleyici olmaya devam edecek.

Okumaya devam et

FARK YARATANLAR

FARK YARATANLAR

FARK YARATANLAR

KATEGORİLER

ALTIN – DÖVİZ

KRİPTO PARA PİYASASI

X

FACEBOOK

SON YAZILAR

Popüler

www bankavitrini com © "BANKA VİTRİNİ Portal"da yayımlanan, BANKA VİTRİNİ'nde yer alan yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır. "BANKA VİTRİNİ Portal"da yayımlanan tüm özgün yazıların içeriğinden yazarları sorumludur. www.bankavitrini.com'da yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Yer alan yazılarda herhangi bir yatırım aracı; Hisse Senedi, kripto para biriminin veya dijital varlığın alım veya satımını önermiyor. Bu nedenle sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Lütfen transferlerinizin ve işlemlerinizin kendi sorumluluğunuzda olduğunu ve uğrayabileceğiniz herhangi bir kaybın sizin sorumluluğunuzda olduğunu unutmayın. © www.bankavitrini.com Copyright © 2020 -UŞAK- Tüm hakları saklıdır. Özgün haber ve makaleler 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu korumasındadır.