Finansal kapsayıcılığı vaaz etmek kolay, ancak bu konuda ilerleme kaydetmek zordur. Mısır’ın son birkaç yılda başardıkları dikkat çekici. Mısır Merkez Bankası’nın (CBE) 2022-25 Finansal Kapsayıcılık Stratejisi sona ererken, resmi istatistikler, CBE tarafından en az bir işlemsel ürün veya hizmete sahip olan ve bunları aktif olarak kullanan yetişkinlerin yüzdesi olarak tanımlanan finansal kapsayıcılık oranının 2024 sonunda %75’e ulaştığını gösteriyor.
Moody’s Derecelendirmeleri Kıdemli Başkan Yardımcısı Constantinos Kypreos, “Mısır’ın finansal katılım konusunda kaydettiği ilerleme etkileyici” diyor ve finansal katılım rakamının 2016’da sadece %27 olduğunu belirtiyor.
Ulusal düzeydeki programlar, kapsayıcılığın artırılmasında kilit bir rol oynamıştır. 2019 yılında başlatılan Haya Karima (İnsana Yakışır Yaşam) girişimi, kırsal alanlardaki kişilere ve derneklere mikro krediler sağlamayı içermektedir. Kahire ve İskenderiye önemli kentsel merkezler olarak hizmet verse de, Mısır nüfusunun %50’sinden fazlası kırsal bölgelerde yaşamaya devam etmektedir.
Kypreos, bankacılık sektöründe basitleştirilmiş KYC prosedürlerinin, acente bankacılığının kullanımının ve Merkez Bankası’nın gelişmiş ödeme sistemleri ve dijital ağlarının finansal kapsayıcılığı derinleştirmede etkili olduğunu belirtiyor. Özellikle, acente bankacılığının dijital hesap platformlarıyla entegre edilmesi, bankacılık hizmetlerinden yeterince yararlanamayan kişilere erişimi genişletmede etkili oldu. Ancak Mısır’daki kredi kuruluşları da yeni müşterilere ulaşmaya yardımcı olan bir dizi son teknoloji araç kullanıma sundu.
Commercial International Bank (CIB) Grup Finans ve Operasyon Direktörü Islam Zekry, “Dijital hesap açma platformları, otomatik katılım süreçleri, robotik süreç otomasyonu ve yapay zeka gibi gelişmeler, müşteri edinimini kolaylaştırdı ve hizmet sunumunu geliştirdi,” diyor. “Bu yenilikler, geleneksel şubelere olan bağımlılığı azalttı, operasyonel maliyetleri düşürdü ve bankacılık hizmetlerini uzak ve hizmet yetersizliği çeken bölgelere genişletti.”
Fintech‘ler, finansal kapsayıcılığın yaygınlaştırılmasında da önemli bir rol oynamıştır. Ödeme çözümü öncüsü Fawry, çok kanallı ödeme altyapısı sağlayıcısı Paymob ve tüketici kredi kuruluşu MNT-Halan, geleneksel erişim engellerini ortadan kaldırarak Mısır finansını dönüştüren düzinelerce firmadan sadece birkaçıdır.
KOBİ kredileri durdu
Ancak zorluklar devam ediyor. Hızlı dijital inovasyon, finansal ekosisteme çeşitli platformlar ve yeni paydaşlar kazandırdı. Düzenleyiciler bu platformlar genelinde standartları uyumlu hale getirmek için çalışsa da, nihai dijital KYC düzenlemelerinin olmaması önemli bir engel olmaya devam ediyor.
Kypreos, sunulan finansal hizmetlerin daha çok işlemsel, ödeme ve tasarruf/mevduat çözümlerine yönelik olduğunu belirtiyor. Ayrıca, toplumun belirli kesimlerinin banka kredilerine erişiminin daha da iyileştirilmesi gerekiyor. CBE tahminlerine göre, 2024 yılı sonunda kadınların finansal kapsayıcılığı %69’a yaklaşıyordu. Bu oran, yetişkinlerin genel oranından düşük olsa da 2021 gibi yakın bir tarihte %50’ydi. CBE tarafından 15-35 yaş arası olarak tanımlanan gençler için ise bu oran, 2020’deki %36 seviyesinden 2024 yılı sonunda %53’e yükseldi. Zekry, “Kadınlar ve gençler de dahil olmak üzere ötekileştirilmiş gruplara hizmet vermek için sürekli eylem çok önemli” diyor.
Bankalar, fintech şirketleri ve mobil şebeke operatörleri arasındaki ortaklıklar, kapsayıcılık eksikliklerine yenilikçi çözümler üretmede önemli olmuştur ve olmaya devam edecektir. CIB, öğrenci indirimi uygulaması Youth ile ortaklık kurmayı düşünüyor. Zekry, “Youth, oyun ve finansal okuryazarlık araçlarını birleştirerek ilgi çekici ve eğitici bir finansal ekosistem yaratıyor,” diyor. “CIB, bankacılığı öğrenme ve eğlenceyle birleştirerek, gençlerin kişiselleştirilmiş bir dijital deneyimin keyfini çıkarırken temel finansal alışkanlıklar geliştirmelerini sağlıyor.”
Mobil cihazların yaygınlaşması, hem dijital okuryazarlığın hem de dayanıklı altyapının artan önemini vurgulamaktadır. Ancak birçok kırsal ve yetersiz hizmet alan topluluk, güvenilir internet erişiminden ve dijital ekonomiye tam katılım için gereken becerilerden hâlâ yoksundur. Bu uçurumu kapatmak, kamu eğitimine ve altyapı geliştirmeye koordineli yatırımlar gerektirmektedir.
Mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ’ler) kredi vermek, kalıcı bir sorun olmaya devam ediyor. Uluslararası Finans Kurumu (IFC), KOBİ’lerin Mısır işletmelerinin %98’ini oluşturduğunu ve ülke GSYİH’sinin %40’ından fazlasını oluşturduğunu tahmin ediyor. Açıkçası, bu ekonominin önemli bir kesimi, ancak finansmana erişimde hâlâ zorluk çekiyor. S&P Global’in gelişmekte olan piyasalarda finansal kapsayıcılık üzerine 2025 tarihli raporu, Mısır’ın “özel sektör kaldıracını ve girişimciliğini artırma çabalarının sekteye uğradığını” belirtiyor.
Merkez Bankası, 2016 yılında kredi verenlere portföylerindeki KOBİ kredilerinin payını %25’e çıkarmaları talimatını vermişti. Bankacılık sektörü her yıl bu hedefe ulaşamadı. S&P Global’in de belirttiği gibi, %25 hedefine yönelik en son son tarih Aralık 2024’tü. Kredi derecelendirme kuruluşu, KOBİ kredilerinin bankaların kredi portföyünün yalnızca %7-8’ini oluşturduğunu ve bu rakamdaki büyümenin “durgun” kalacağını tahmin ediyor.
Bu açıklar önemli olmakla birlikte, bankaların kredi riskini çeşitlendirmeleri ve daha geniş bir ekonomik katılımı desteklemeleri için fırsatlar sunmaktadır. S&P Global raporuna göre, fintech’lerle ortaklık kurmak ve KOBİ kredilerini desteklemek için yeni dijital ürünler geliştirmek, bankalara “şu anda birbiriyle ilişkili mavi çipli şirketler, halka açık şirketler ve kamu sektöründe faaliyet gösteren özel şirketlerde yoğunlaşan kredi portföylerini çeşitlendirme” olanağı sunmaktadır. Benzer şekilde, hanehalkı kredilerinin GSYİH’ye oranı, Fas ve Ürdün gibi bölgesel rakiplerin oldukça altında kalmaktadır ve bu da henüz değerlendirilmemiş talep ve büyüme potansiyeline işaret etmektedir. Bu durumun gündeme getirilmesi, bankacılık sektörü ve daha geniş ekonomik büyüme için bir kazanım olacaktır.
EuroMoney
Erol TAŞDELEN
X'ten ulaşın: @Erol_Tasdelen34
GÜNCEL3 yıl önce
BANKA HABERLERİ3 yıl önce
BANKA HABERLERİ5 yıl önce
BANKA HABERLERİ5 yıl önce
BANKA ANALİZLERİ4 yıl önce
VİDEO Vitrini4 yıl önce