Connect with us

BANKA HABERLERİ

Prof. Dr. BORATAV: Net hata/noksan toplamları buharlaşırken…

Ülkeye dış dünyadan uyuşturucu gelirleri giriyorsa, bunlar NHN istatistiklerine yansır; ama toplamı hesaplanamaz. Durum, FATF uzmanlarının da dikkatini çekecektir.

Yayınlanma:

|

İki yıl önce bu köşede “İstatistiklerle Oynamayınız” ve “Koronavirüs Sonrasında Millî Gelir” başlıklı iki yazım yayımlandı (soL Haber, 22 Mayıs ve 4 Eylül 2020). TCMB’nin ödemeler dengesi hesaplarında yer alan “net hata/noksan” (NHN) kalemi üzerinde yapılan revizyonlara ve bunların TÜİK tarafından millî gelir (GSYH) tahminlerine taşınmasına dikkat çekiyor ve eleştiriyordum.

“Kayıt dışı fon  hareketleri” olan NHN üzerinde, TCMB ciddi boyutlarda yeni revizyonlar yaptı. Bunların GSYH verilerine taşınması da zorunludur.

Aynı konuyu tartışan iki yıl önceki yazılarımdan aktarmalar yaparak son revizyonları sorgulamak istiyorum.  Ekonomik istatistiklerin ayrıntılarıyla ilgilenmeyen okurlarım, yazının son bölümüne atlayabilirler.

Mayıs 2020: 44 milyar dolarlık NHN nasıl buharlaştı?

Mayıs 2020 tarihli yazımdan aktarmalarla başlayalım:

Ödemeler dengesi hesaplarında AKP’li yıllara özgü bir tuhaflık var: Önceki dönemlerde NHN kaleminin artı ve eksi hareketleri birbirini telafi etmiş; toplam olarak sıfıra yönelmiştir. Örneğin 1984-2002’nin NHN toplamı küçük bir eksi (-2,5 milyar dolar) vermiştir. Bu kalem, AKP ile birlikte boyut ve işaret değiştirmiştir.  2003-2019’un NHN toplamı büyük boyutlu “net giriş”tir: +60,3 milyar dolar…

Kayıt dışı sermaye hareketleri AKP sonrasında niçin sistematik olarak artı’ya dönüştü? TCMB yanıtlayamadı; bunun yerine Mart 2020’de bu kalemi buharlaştırdı. Ararsak, nedenini keşfediyoruz: Hizmet ticareti dengesi (öncelikle yükselen ihracat sayesinde) yaklaşık aynı miktarda artmıştır…”

TCMB Mart 2020 revizyonunu, TÜİK’in yeni düzenlediği ‘hizmet ticareti istatistikleri’ ile açıklıyor. Bu istatistiklerde yapılan değişikliklerin haritasını veriyor; ama sayılarını değil… Bu nedenle hizmet ticaret dengesinde yedi yılda gerçekleşen 44 milyar dolarlık yükselişin dökümü belirlenemiyor. Türkiye’ye olsa olsa Orta Doğu’dan akan ‘esrarengiz’ aktarımların ‘hangi tür hizmet ihracatı’ olarak kayda geçtiğini de öğrenemiyoruz.”

Yazıda, revizyon öncesi ve sonrası istatistiklerini karşılaştıran bir tablo da yer alıyordu. 2013-2019 yıllarının 44,4 milyar dolarlık kayıt dışı sermaye girişi (NHN), 3,8 milyar net çıkışa dönüşmüş; büyük ölçüde hizmet ihracatı yoluyla cari işlem açığını azaltmıştır. İlgilenen okurlar, yazıdaki tabloya da göz atabilir.

Eylül 2020: Millî gelir hesapları nasıl düzeltildi?

Mayıs 2020 yazısında “hizmet ihracatı”nı artırarak gerçekleştirilen NHN revizyonunun millî gelir hesaplarına da taşınacağını tahmin etmiştim. Aktarıyorum:

Yapılan revizyon, ödemeler dengesi sistematiğine aykırıdır: Sermaye hareketleri içinde yer alan bir kalem, hizmet ticaretine taşınmıştır. Sistematik olarak kayıt dışı para girişlerinden yararlanan (Cayman Adaları, Lüksemburg gibi) ekonomiler, ‘vergi veya para aklama cennetleri’ sayılır. Bu girişlere aracılık yapan bankaların işlemlerden aldığı komisyon ‘hizmet ihracatı’dır; aktarılan servet toplamı ise sadece kayıt dışı sermaye girişidir. AKP yıllarının Türkiye’si gibi…

Bu tespiti Eylül 2020 tarihli yazımda tekrar vurguladım: “Sorun, ödemeler dengesi tablolarındaki “düzeltme” ile son bulmuyor. Hizmet ihracatının şişirilmesi millî gelir hesaplarına da taşınmalı; GSYH toplamı yukarı çekilmelidir.”

TÜİK son üç yıl için bu işlemi yapacağını, TCMB revizyonundan hemen sonra, duyurdu. Anlaşılan ‘son yılların ekonomik göstergelerini iyileştirmeyi’ hedefleyen siyasal bir irade söz konusudur. TÜİK’in son yayımlanan Nisan-Haziran GSYH tabloları bu ‘düzeltmeye’ başlamıştır. Önceki TÜİK istatistikleri ile karşılaştırın: 2017-2019 GSYH toplamının yukarı çekildiğini fark edeceksiniz.”

Dikkat edilirse TCMB’nin ödemeler dengesi (NHN → hizmet ihracatı) revizyonu yedi yıllıktır (2013-2019); bunları GSYH’ya taşıyan TÜİK revizyonu (2017-2019) ise üç yıllık… Zaman bağlantıları kopuktur; nicel olarak karşılaştırılamaz.

Kasım 2022: Önce TÜİK, sonra TCMB revizyonları

2020 istatistiklerindeki revizyon önce TCMB tarafından “NHN buharlaştırılarak” başlatıldı; iki ay sonra GSYH’ya taşındı.

Kasım 2022’de benzer revizyonlar gerekli görüldü; ama sırası değiştirildi: Önce TÜİK, sonra TCMB tarafından duyuruldu.

TÜİK’in revizyon niyetini Alaatin Aktaş’ın 11 Kasım 2022 Dünya’daki yazısından öğrendim: GSYH’nın hizmetler sektörünün seyahat gelirleri kaleminde bir düzeltme yapılacaktır.

Bu revizyon niyeti duyurulduktan üç gün sonra TCMB Eylül 2022 istatistiklerini yayımladı. NHN → Hizmet ihracatı bağlantılı revizyonun gerçekten de yapılmış olduğunu gözledik.   Bir ay önce yayımlanan Ağustos 2022 istatistikleri, hem 2022’nin ilk sekiz ayı, hem de 2012-2021’in yıllık verileri için yeniden hesaplanmış.

İktisatçılar ve muhalefet, özellikle 2022’deki kayıt-dışı fon girişlerinin tırmanmasına dikkat çekmekteydi. Sonunda istatistikler “düzeltildi”. Önceki revizyonda yedi yılda (2013-2019’da) 44 milyar dolarlık NHN’yi buharlaştıran ödemeler dengesi revizyonu bir yıl daha geriye (2012’ye) kaydırılıyor ve bu yılın Ocak-Ağustos aylarını da kapsayarak on yıla taşınıyor.

Aşağıdaki tablo büyük ölçüde hizmet ihracatına taşınarak yapılan revizyonun sadece NHN kalemlerini içeriyor.

 

 

Bu sefer “buharlaşan toplam” kayıt dışı fon girişlerinin tümü değil, yüzde 41,9’udur (28 milyar dolar).”

Niçin yapıldı?

Türkiye “kara para aklama ve terörün finansmanı” ile mücadele etmek amacıyla oluşan Financial Action Task Force’a (FATF’e) 1991’de katıldı. Bugün 39 üyesi olan bu uluslararası kuruluşa tüm Batı blokunun yanı sıra Rusya Federasyonu ve Çin Halk Cumhuriyeti de üyedir.

Türkiye’nin FATF sicili dalgalıdır. 2011-2014 arasında ve 2021’den bugüne FATF’nin “gri listesi” içinde yer aldı. Kara para aklama ve terör bağlantılı varlıklara ve finansal transferlere ilişkin denetim, izleme ve önlemlerde belirlenen bazı aksaklıkları gidermesi istenmektedir. Bu tür isteklerin yerine getirilmemesi ülkenin kara listeye alınmasına yol açabilir. Bu listeye geçiş, ağır finansal ve ekonomik yaptırımlara yol açar. Hayatî bir seçimin arifesinde iktidarın göz alamayacağı bir olasılık…

Ana muhalefet liderinin “uyuşturucu parasıyla karşılanan cari açık” suçlaması Saray’ı bu nedenle de tedirgin etmiş olmalıdır. Sayılara bakalım: TCMB’nin Ocak-Ağustos 2022 ödemeler dengesi tablolarında, revizyon öncesinde 39,7 milyar dolarlık cari açığın 28,3 milyarı (%71,3’ü) kayıt-dışı fon girişleriyle karşılanıyordu. Ülkeye dış dünyadan uyuşturucu gelirleri giriyorsa, bunlar NHN istatistiklerine yansır; ama toplamı hesaplanamaz. Durum, FATF uzmanlarının da dikkatini çekecektir.

Bakan Nebati de herhalde aynı endişeyle demeç vermiş: “NHN konusunda ülkemize FATF’den yönelik bir eleştiri yoktur ve kara para soruşturması kesinlikle söz konusu değildir” (21 Kasım 2022).

Kimi uzmanlar istatistiklerle oynamayı mı önerdi? 28 milyarlık NHN’nin yok edilmesi gibi… Bu boyutta bir “düzeltme”nin sekiz aylık ödemeler dengesinde yoğunlaşması, bu yılın dolarlı GSYH öngörüsünün yüzde 3’ünü aşacaktır; güçlük yaratır. Anlaşılan, TCMB ve TÜİK istatistiklerinde revizyonların “on bir yıla yayılması” uygun görüldü.

Tabloda “on bir yılık buharlaşma toplamı” 28 milyardır (Sütun 3, satır 3); sekiz aylık NHN ile (Sütun 1, satır 2) ile başa baş bir sayı… Rastlantı olabilir mi?

2022’de yaklaşık 6 milyar dolarlık “NHN buharlaşması”, bu yılın GSYH istatistiklerinde hizmet ihracatını ne kadar artıracaktır? Dolarlı millî gelir öngörüsünün yüzde 1’inden az… Önceki on yılın millî gelir serileri için de 22 milyar dolarlık “ayarlama” gerekecektir. Dolarlı GSYH toplamının binde 3’ü kadar. Kolay gele…

Prof. Dr. Korkut BORATAV – WWW.SOL.ORG.TR

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

Bankaların temettü dağıtımına onay

Yayınlanma:

|

Yazan:

BDDK, bankaların çekirdek sermaye yeterliliğine göre yüzde 10 ila 15 oranında temettü dağıtmasına izin verecek.

Kurumdan Türkiye Bankalar Birliğine gönderilen ve Bloomberg HT tarafından görülen yazıda bankaların olası kâr dağıtım taleplerinin, ihtiyatlılık ilkesi ve başta sermaye yeterlilik oranı olmak üzere bankaların özel durumları dikkate alınarak değerlendirilebileceği ifadesi yer aldı.

Buna göre bankalar, 2022de elde ettikleri kârlar ile daha önceki yıllarda dağıtım konusu yapılmayan kâr ve yedeklerin dağıtımını yapabilecek.

Kurumdan yapılan açıklamada dağıtım tutarının sınırlı tutulmasına gerekçe olarak ise “Dünya genelinde sürmekte olan ekonomik istikrarsızlık ve durgunluk beklentileri dikkate alındığında, bankaların özkaynak yapılarının güçlü tutulmasına yönelik ihtiyatlı politikanın sürdürülmesinin gerekmesi gösterildi.

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

İş Bankası: 4. çeyrek net kârı beklentilerin üzerinde

Yayınlanma:

|

Yazan:

İş Bankası 2022 yılının 4. çeyreğinde 19,3 milyar TLlik piyasa beklentisinin üzerinde, 23 milyar 528 milyon TL net dönem kârı elde etti. Çeyreksel bazda kârını yüzde 56,5 oranında artıran bankanın net karı 2022 yılının tamamında ise 61,5 milyar TL oldu. Bankanın 2021 yılının tamamında net karı 13,5 milyar TL seviyesindeydi.

Genişleyen marj oranları, artan ücret ve komisyon gelirleri ve güçlü iştirak gelirleri kârlılığı destekledi. Son çeyrekte yüzde 71,8e yükselen maddi özkaynak kârlılığı 2022 yılının tamamında ise yüzde 58,2 oldu. Aktif kârlılığı ise yüzde 5,4e çıktı. Bankanın serbest karşılık tabanı ise 2022 yılında 8,5 milyar TL oldu.

Banka yılın son çeyreğinde çeyreksel bazda yüzde 14 artışla swap maliyeti dahil net faiz gelirini 20,1 milyar TLye yükseltti. Böylece bankanın 2022 yılında net faiz geliri yüzde 256 artışla 63 milyar 749 milyon TL oldu. Swap maliyetine göre düzeltilmiş net faiz marjı ise son çeyrekte, bir önceki çeyrekteki yüzde 7,1den yüzde 7,5e yükselirken 2022 yılının tamamında ise yüzde 6,8 seviyesinde gerçekleşti. Kümüle net faiz marjında TFEX etkisi yüzde 2 olarak hesaplandı.

2021 yılında 7 milyar 620 milyon TL olan net ücret ve komisyon geliri 2022 yılında 16 milyar 147 milyon TLye yükseldi. Net Ücret ve Komisyon Gelirlerinin Faaliyet Giderlerine oranı, 2022 sonu itibarıyla yüzde 47,5 oldu.

Bankanın solo rakamlara göre çekirdek sermaye oranı ve ana sermaye oranı yüzde 20,5 olurken, sermaye yeterlilik oranı yüzde 22,4 seviyesinde gerçekleşti. Böylece tüm oranlar 2022 yılı minimum yasal limitlerinin üzerinde kaldı.

Bankanın 2022 yılı beklenti ve karşılaştırmalarına göre; TL kredi büyümesi geçen yıl için yüzde 45 olarak hedeflenirken yüzde 75,5 ve TL mevduat büyümesi yüzde 60 civarında belirlenirken yüzde 130 olarak gerçekleşti. Bankanın faaliyet giderleri artışı enflasyona paralel seviyede beklenirken daha yüksek bir oranda artış sergiledi ancak 2022de yüzde 35-36 seviyesinde hedeflenen faaliyet gideri/faaliyet geliri rasyosu hedeflenen seviyenin altında yüzde 25,8 seviyesinde gerçekleşti. Bankada yüzde 4 seviyesinin altında olarak hedeflenen takipteki kredi rasyosu ise yüzde 2,96 seviyesi ile yılı tamamladı.

Banka 2023 yılına ilişkin beklentilerini de yayımladı. 2023 yılında TL kredi büyümesinin yüzde 40ın üzerinde olması beklenirken ortalama özkaynak karlılığının yüzde 30 seviyesinde olması bekleniyor. İş Bankası 2023 yılında swap maliyetine göre düzeltilmiş net faiz marjının yüzde 5in üzerinde olacağını hesaplarken net ücret komisyon artışında yüzde 80 seviyelerinde artış beklendiğini de açıkladı. Bankanın takipteki krediler oranında beklentisi yüzde 3 seviyesinin altında olarak açıklanırken Sermaye Yeterlilik Rasyosu beklentisi yeni yıl için yüzde 15 seviyesinin üzerinde bulunuyor.

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

TBB: DEPREM BÖLGESİNDE BORÇLAR 6 AY ERTELENDİ, ATM’LER ÜCRETSİZ

Yayınlanma:

|

Yazan:

TÜRKİYE BANKALAR BİRLİĞİ ( TBB ) yaptığı açıklamada Deprem Bölgesinde bankaların ATM’lerden ücret almayacağını ve vadesi gelmiş Banka borçlarının 6 ay ertelendiğini aşağıdaki şekilde duyurdu:

ATM’LERDEN ÜCRET ALINMAYACAK

Depremden etkilenen Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye, Şanlıurfa illerinde bulunan ortak
ATM’lerden yapılacak işlemlerden ücret tahsis edilmemesi yönünde prensip kararı alınmıştır.

KREDİLER 6 AY ERTELENDİ

Kahramanmaraş ve Gaziantep merkezli, birçok ilimizde can kaybına ve hasara neden olan deprem felaketi nedeniyle vefat eden vatandaşlarımıza Allah’tan rahmet, yakınlarına başsağlığı, yaralananlara acil şifalar diliyoruz. Milletimize ve ülkemize geçmiş olsun. Başımız sağ olsun.
Birliğimiz Yönetim Kurulu 6 Şubat 2023 tarihli toplantısında, deprem felaketi nedeniyle, deprem bölgelerinde yaşanan sorunların hafifletilmesine katkıda bulunulması, bankacılık hizmetlerinin kesintisiz olarak sürdürülmesi ve ihtiyaç duyulacak desteğin sağlanması amacıyla yapılabilecekler görüşülmüştür.
Görüşmede, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile eşgüdüm halinde, bankalar tarafından alınan önlemler ve yapılan çalışmalar değerlendirilmiş, tavsiye niteliğinde aşağıdaki prensip kararları alınmıştır:
 Depremin bölge ekonomisinde yol açtığı olumsuz etkilere maruz kalan, ödeme güçleri olumsuz etkilenen banka müşterilerinin, talepleri halinde,
bankalara olan vadesi gelmiş veya 6 ay içinde vadesi gelecek borçlarının vadesinin bugünden itibaren 6 ay sonraya kadar ötelenmesine,
 Ayrıca, borçların ödenmesinde ve/veya kendilerine finansman olanakları sağlanmasında, müşteri özelinde değerlendirilmek üzere gerekli ek
kolaylıkların sağlanması hususlarında Üyelerimize tavsiyede bulunulmasına,
 Mücbir halin yaşandığı mahalde ikametgahı/işyeri adresi veya şubede hesabı bulunan müşterilerin kredi risk, kredi ödeme, senet ve çek
işlemlerine ilişkin bildirimlerinin, Risk Merkezi mücbir hal düzenlemesi çerçevesinde yapılması hususunda gerekli hassasiyetin gösterilmesi için
Risk Merkezi Üyelerinin bilgilendirilmesine,
 Felaketten etkilendiklerini, düzenlemelere uygun olarak belgeleyen banka müşterilerinin taleplerini bankalara iletmeleri hususunda
kamuoyuna bilgi verilmesine karar verilmiştir.

Okumaya devam et

KATEGORİLER

ALTIN – DÖVİZ

KRIPTO PARA PİYASASI

BORSA

TANITIM

FACEBOOK

Popüler

www paravitrini com © "BANKAVİTRİNİ Portal"da yayımlanan, BANKAVİTRİNİ'nde yer alan yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır. "BANKAVİTRİNİ Portal"da yayımlanan tüm özgün yazıların içeriğinden yazarları sorumludur. www.bankavitrini.com'da yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Yer alan yazılarda herhangi bir yatırım aracı; Hisse Senedi, kripto para biriminin veya dijital varlığın alım veya satımını önermiyor. Bu nedenle sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Lütfen transferlerinizin ve işlemlerinizin kendi sorumluluğunuzda olduğunu ve uğrayabileceğiniz herhangi bir kaybın sizin sorumluluğunuzda olduğunu unutmayın. © www.paravitrini.com Copyright © 2020 - Tüm hakları saklıdır. Özgün haber ve makaleler 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu korumasındadır.