ALTIN - DÖVİZ - KRIPTO PARA
Kur Korumalı Mevduat nasıl ve ne zaman bitecek?
KKM çok büyük olasılıkla 2023’te sona erecek. Büyük bir kur çalkantısını engellediği ölçüde oy kayıplarını da azaltacak. Erdoğan yönetimi olası 2023 seçimlerine kadar uzatmalarla bu yöntemi devam ettirse dahi, bütçeye getirdiği yük nedeniyle KKM’nin yıllar sürmesi mümkün değil. KKM sona erdiğinde bir kur krizi ya da ekonomik daralma bizleri bekliyor.
Yayınlanma:
4 yıl önce|
Yazan:
BankaVitrini
Geçtiğimiz günlerde bir bankada bulunduğum kısa süre zarfında kur korumalı mevduat (KKM) dışında pek bir şey konuşulduğunu işitmedim. Aynı cümleleri bininci kez kuran müşteri temsilcisi ile onu kaygılı bakışlarla dinleyen mevduat sahibinin en son neye karar kıldıklarını bilmiyorum, ancak seçenekler arasında KKM’nin ön plana çıktığını fark etmek kolaydı.
KKM, Türkiye’nin gündeminden düşmüyor. Edirne’de CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun sözleri sonrasında KKM’nin getirdiği yük ve sistemin nasıl sonlanacağı tekrar tartışılmaya başlandı. Kılıçdaroğlu şunları söyledi: “Kur Korumalı Mevduat sahiplerine, yani bir avuç kişiye sesleniyorum: Bizim iktidarımızda sadece ve sadece faizi alacaklar. Öyle döviz garantisi falan yok. Türkiye sömürge bir ülke değil, birilerinin sömürge alanı da değil”. Takiben Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, muhalefeti spekülatif açıklama yapmakla eleştirdi.
Birkaç soruya yanıt vererek KKM ne zaman ve nasıl sonlanacak bakalım.
KKM DOLARİZASYONU DURDURDU MU?
Türkiye’de haneler 2018 sonrasında, Merkez Bankası’nın 2010’lu yıllarda resmetmeyi sevdiği biçimde davranmayarak Türk Lirası (TL) değer kaybederken yabancı paralara (özellikle ABD dolarına) koştular. 2018 Ağustos’undan 2021 Mart’ına kadar geçen yaklaşık iki buçuk yıllık bir süre zarfında gerçek kişilerin yabancı para mevduatları 86 milyar ABD doları seviyesinden 150 milyar ABD doları düzeyine yükseldi. Bu artış sonraki aylarda durdu. 2022’de ilk yedi ayda (KKM sonrasında) gerçek kişilerin yabancı para mevduatları 130 milyar dolar seviyesine geriledi.
Merkez Bankası verilerine göre 2022 yılında toplamda yabancı para mevduatları seviyesinde (gerçek ve tüzel kişiler) 30 milyar dolara yaklaşan bir çözülme görüyoruz. Hazine ve Maliye Bakanı da Kılıçdaroğlu’na cevap yetiştirmeye çalışırken KKM kapsamındaki mevduat büyüklüğünün toplam vadeli mevduat hesaplarının yarısına yaklaştığını açıkladı. Bu verilere dayanarak varlık dolarizasyonunun durduğunu belirtmek mümkün görünüyor.
Söz konusu tespite yapılan itiraz, KKM’nin dövize endekslenmiş bir mevduat olduğu, bu nedenle dolarlaşmanın durduğunu (bir süreliğine askıya alındığını) söylemenin uygun olmadığıdır. Bu noktada kur korumasına karşın TL varlık tutmanın performatif bir yanı olduğunu hatırlatmak gerekli. Elbette, KKM sona erdiğinde dövize olan talepte hızlı bir artış gerçekleşebilir. Ancak geçen zaman zarfında mevduat yapısındaki TL ağırlığı paranın değer kaybını yavaşlatıcı bir rol oynamaya devam edebilir. ABD doları TL karşısında 2021 Aralık ayındaki rekoru geçtiğimiz ay tazeleyince ve yükselmeye devam ederken “biz bu haltı niye yiyoruz?” yorumları gelmeye devam ediyor. Ancak arada geçen ayların ekonomi yönetimi ve bazı şirketler açısından altın değerinde olduğu atlanıyor. Kısaca ekonomi yönetimi TL değer kaybını zamana yayıyor, esas amaç onlar nezdinde hasıl oluyor.
Şunu söylemeye çalışıyorum: 1990’larda sabit kur rejimlerindeki krizler büyük finansal çöküşlere uzanıyor, ani değer kayıpları sonrasında uzun süren resesyonlar gözlemleniyordu. Değer kaybını zamana yaymak, sonu çalkantıyla bitecek olsa dahi bir anlam taşıyor. Kazanılan zaman ekonomi yönetimi daha ferah bir politika alanına kavuşana kadar destek rolü oynayabilir.
KKM KUR RİSKİNİ NASIL TOPLUMSALLAŞTIRDI?
Ekonomi yönetiminin kazandığı zaman ve alanın bir bedeli yok mu? Var. Oldukça ağır bir bedeli mevcut.
KKM uygulaması için servet transferi eleştirilerinde bulunulmasının arkasında Türkiye’deki mevduat yapısı ve şirketlere koruma sağlanması yatıyor. Esasen döviz birikimi olan ve Türkiye standartlarında yüksek birikime sahip olan gerçek kişi sayısı nüfusa oranla çok az ve korunanlar bu kesimler. Ancak bir o kadar önemli olan nokta kur korumalı mevduata geçen şirketlere tanınan vergi muafiyeti ve finansal risk karşısındaki koruma.
Ek bütçeye getirilen kalemi ve vergi muafiyetlerini de düşünürsek bir yıl içinde 100 milyar TL’ye yaklaşacak bir yükten bahsediyoruz (resmi rakamlar ve ek bütçede öngörülenler üzerinden). Bu yük artabilir. Çünkü varlıklı kesimlerin riskinin ve şirketlerin muhtemel kayıplarının toplumsallaştırılması olarak tarif edilmesi gereken bu süreç, riski devletin üstlenmesi ile gerçekleşiyor. Bilindiği üzere faiz getirisi TL’nin değer kaybından daha az ise aradaki farkı Hazine ve Merkez Bankası karşılıyor.
Dikkat edilmesi gerekirse şirketlerin borçlarının kamunun üzerine aktarılmasından değil, döviz pozisyonundan vazgeçtikleri için oluşacak kayıpların devlet bütçesinden karşılanmasından söz ediyorum. Aslında, gelecekte oluşacak fark üzerinden hesaplanan ve döviz varlığına sahip olan (ya da döviz alması engellenmek istenen) gerçek ve tüzel kişilere herkesin cebinden yapılan ve bugünden bilinemeyen, miktarı belirsiz bir aktarımdan söz ediyoruz. Kimsenin toplamı bilemeyeceği ve bilançoda ancak iş işten geçtikten sonra maliyeti açığa çıkan bir aktarım bu. Bu nedenle de bilanço dışı politika yapımının başka bir güzide örneği olarak tarih sayfalarına not düşülmüş oluyor.
KKM, NASIL VE NE ZAMAN BİTECEK?
Şimdi en önemli noktaya gelebiliriz. Muhalefet liderinin bir atom bombası olarak da tarif ettiği KKM çok büyük olasılıkla 2023’te sona erecek. Büyük bir kur çalkantısını engellediği ölçüde oy kayıplarını da azaltacak. Erdoğan yönetimi olası 2023 seçimlerine kadar uzatmalarla bu yöntemi devam ettirse dahi, bütçeye getirdiği yük nedeniyle KKM’nin yıllar sürmesi mümkün değil.
Altılı masa olarak da anılan restorasyon blokunun ekonomi kurmayları da faiz artışına gidileceğini ve ekonomik istikrar sağlanacağını ima ederken, KKM’ye gerek kalmayacak bir ortamın tesis edileceğini söylemiş oluyorlar. Ya da Kılıçdaroğlu örneğinde görüldüğü gibi KKM’ye derhal son verileceğini ifade edenlere de rastlamak mümkün.
Lakin (uzatmalarla ve başka büyük bir alt üst oluş yaşanmazsa) 2023’te seçimlerden hemen sonra ya da kısa bir süre sonra sonlandırılacak bu sistemde korumadan mahrum bırakılan para nereye akacak? Toplam vadeli mevduatların (2023 için konuşacak olursak) yarıdan fazlası kur riskine karşı korunmadığında yeni bir dövize hücum yaşanmayacak mı?
Bunu engellemenin yolu çok sert bir faiz artışı ile para (ve elbette para-sermaye) sahiplerine yüksek getiri sunulmasından, Türk Lirası cinsi finansal varlık tutmayı tercih edilebilir hale getirmekten geçiyor. Bahsettiğim tarzda bir faiz artışı ile Türkiye ekonomisinin resesyona gireceği de kesinlik arz ediyor.
Sıkıştırıldığımız köşeden kurtuluşun kolay olmayacağı açık. Fakat sopalı bir seçim sürecine girerken, verdiği oyu koruması da istenen, kendisini tehlikeye atıp komşusunu da ikna etmesi arzulananlara ekonomik daralma (acı reçete, muhtemel iş kaybı ve hayat standartlarında birkaç yıllığına düşüş) pazarlamak iyi bir yöntem olmasa gerek. Muhalefet partileri KKM’nin arazlarını anlatmaya devam edebilir, ancak para politikasına sıkıştırılmış teknik ana akım ekonomi muhalefeti de, “öyle garanti falan yok” çıkışları da bankada KKM’nin faydalarını anlatmakla görevli bireysel müşteri temsilcisinin cümleleri karşısında etkili olma şansına henüz sahip değiller. KKM’nin bir yılı dolduğunda durum değişecek mi, göreceğiz.
Kısacası, KKM sona erdiğinde bir kur krizi ya da ekonomik daralma bizleri bekliyor. Boyutlarını küresel koşullar ve Türkiye sermayesine ve devletine dışarıdan verilecek (ya da verilmeyecek) destek; o dönemki maliyeti kimin karşılayacağını ise toplumsal mücadele belirleyecek.
Ali Rıza GÜNGEN – Duvar
İlginizi Çekebilir
ALTIN - DÖVİZ - KRIPTO PARA
Küresel piyasalarda nakde hücum: Ne var ne yok satılıyor!
Yayınlanma:
2 gün önce|
17/11/2026Yazan:
BankaVitrini
Küresel mali piyasalar, geçen haftadan miras kalan sorunların gölgesinde yeni haftaya da satış baskısıyla başladı. Bir süredir Fed’in yeniden faiz artırımlarına yöneleceği beklentisiyle huzuru kaçan piyasaların gündemine Nvidia’da yaşanan yönetim krizi ve yapay zekâ şirketlerine yönelik artan kaygılar da eklendi. Orta Doğu’da jeopolitik risklerin bir türlü hafiflememesi de yatırımcıların risk alma iştahını törpülüyor. Öte yandan Claude yapay zekâ modelinin geliştiricisi Anthropic’in halka arz yoluyla 65 milyar dolar kaynak toplamaya hazırlanması, mevcut teknoloji hisseleri üzerinde de satış baskısı yaratıyor. Küresel risk iştahı belirgin şekilde zayıflarken, ABD doları güç kazanmaya, kıymetli metaller ve kripto paralar ise kan kaybetmeye devam ediyor.
Risk iştahının göstergesi konumunda ABD’nin teknoloji ağırlıklı endeksi Nasdaq dün geceyi %2,5 düşüşle tamamlayarak sadece beş hafta önce kaydettiği tarihî zirvesinden %12 geriledi. ABD’de yaşanan satış dalgası bu sabah Pasifik’in diğer ucuna da sirayet etti. Güney Kore borsası KOSPI ve Tayvan borsaları %2 düşerken, Japonya’da gösterge endeks Nikkei ise %1 geriledi. Washington’un Çinli şirketlerin Tayland ve Malezya gibi ülkelerdeki veri merkezleri üzerinden gelişmiş yapay zekâ çiplerinin işlem gücüne erişimini de kısıtlamaya hazırlanması, teknoloji hisseleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Böylesine gergin bir ortamda gözler bu gece açıklanacak Nvidia bilançosuna ve perşembe günü Nasdaq’ta işlem görmeye başlayacak Anthropic hisselerine çevrilirken, özellikle kripto ve kıymetli metaller cephesinde ise likidasyon eğilimini andıran bir satış dalgasının hâkim olduğunu görüyoruz.
Yatırımcılar likidite yaratmak adına ne var ne yok sat eğilimine geçerken, gümüş ve Bitcoin’in bu furyada en fazla değer kaybeden enstrümanların başında geldiğini görüyoruz. Bu arada 1,4 trilyon dolar değerleme ile halka açılmaya hazırlanan Anthropic’e, halka arz büyüklüğünün altı katı talep geldiğini de not edelim. Gümüşün ons fiyatı teknik mânâda önemle takip ettiğimiz 48 dolar seviyesinin altına sarkarak dün 46,50 dolar seviyelerini test etti. Bir süredir sinyallerin zayıf olduğunu iddia ettiğimiz Bitcoin yedi haftadır kesintisiz bir şekilde gerileyerek 62 bin dolar seviyesini test etmesinin ardından hafif de olsa toparlansa da, henüz düşüş isteğinin bittiğini iddia edecek noktada değiliz. Teknik olarak 15,500 dibi ile 126 bin dolar zirvesinin %61,8 düzeltme seviyesi olan 58 bin dolar seviyesini yakından takip edeceğiz (bakınız grafik).
Öte yandan Fed’in faiz artırımlarına devam edeceği beklentisiyle doların güçlenme eğiliminin de devam ettiğini görüyoruz. Para birimleri liginde dolar endeksi (DXY) 103,50 seviyesine yükselerek son 19 ayın zirvesine yaklaşırken, ortak para birimi EUR ise peş peşe beş haftadır değer kaybederek 1,10 seviyesinin altına gevşedi ve Nisan 2025’ten bu yana en düşük seviyesini gördü. Japon yeninin ise dolar karşısında 160 seviyesine yaklaşması, Japon makamlarının piyasaya müdahale etme ihtimalini yeniden gündeme taşırken, petrol cephesinde ise Orta Doğu’da tankerlere yönelik saldırılar devam etse de bölgeden yapılan petrol ihracatının toparlanması ve arz fazlası beklentileri fiyatları aşağı çekiyor. Brent petrolün varil fiyatı bu sabah 91,60 dolar seviyesine geriledi.
Nvidia’da Jensen Huang’ın görevine dönmesi için başlatılan imza kampanyasına destek verenlerin sayısı 180 bini aşarken, Elon Musk’ın ardından ABD Başkanı Trump da Huang’ın yeniden CEO olmasına karşı çıkmayacağını açıkladı. Hatta Huang’ın doğduğu Tayvan’da ülkenin en yüksek gökdeleni Taipei 101’e “Tayvan Jensen’i seviyor” yazısı yansıtıldı. Ancak haber akışında Nvidia Yönetim Kurulu’nun Huang’ın geri dönmesini değerlendirmediğini okuyoruz. Huang’ın Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğu öne sürülen bir kadınla yaşadığı ilişki kapsamında soruşturma tamamlanmadan göreve dönmesinin, şirket açısından yeni hukukî riskler yaratabileceğini düşünüyoruz. Nvidia hisseleri dün geceyi de %4’ün üzerinde düşüşle tamamlarken, skandalın patlak vermesinden bu yana şirketin piyasa değeri yaklaşık 1 trilyon dolar azaldı. Sene başına göre %17 gerileyen şirketin hisse fiyatı son 41 günde %35 gerilerken, piyasa değeri ise 6 trilyon dolardan 3,7 trilyon dolar seviyesine geldi. Yukarıda da değindiğim üzere gözler ABD borsalarının bu akşamki kapanışının ardından açıklanacak kritik üçüncü çeyrek bilançosuna çevrildi. Karanlıkta yol göstermesi açısından Nisan 2025 dibi ile Ekim 2026 zirvesinin %61,8 düzeltme seviyesi 146 dolar seviyesine denk geliyor. Nvidia dün geceyi 156 dolar seviyesinden tamamladı (bakınız grafik).
Dünkü bültenimizde, cuma günü Microsoft’un e-posta hizmetlerinde ve ABD’nin hava trafik kontrol sisteminde yaşanan aksaklıklardan yola çıkarak teknolojiye ne kadar bağımlı hâle geldiğimizi sorgulamıştık. İngiltere hükûmetinin vatandaşlarına evlerinde üç günlük gıda ve içme suyu stokunun yanı sıra pilli radyo ve bir miktar nakit para bulundurmaları yönündeki tavsiyesini de bu vesileyle hatırlatmıştık. Dün ise teknolojik aksaklıklar zincirine ABD bankacılık sistemi de eklendi. ABD’nin en büyük bankası JPMorgan, yazılımdan kaynaklanan teknik bir sorun nedeniyle işlemlerin gecikmeli olarak gerçekleştiğini ve bu durumun diğer bankaları da etkileyebileceğini açıkladı. Bank of America ve Wells Fargo müşterileri de çeşitli aksaklıklar yaşadıklarını bildirdi. JPMorgan, sorunun bir siber saldırıdan kaynaklandığına dair herhangi bir bulgu olmadığını açıkladı. Teknoloji hayatımızı kolaylaştırırken, ona bu denli bağımlı olmanın beraberinde getirdiği riskleri de her geçen gün daha iyi anlıyoruz.
Güçlü dolar ve yükselen faizlerin gölgesinde dün son bir yılın en düşük seviyelerini test eden altın ve gümüşün bu sabah sırasıyla 3,875 ve 47,60 dolar seviyelerinde tutunmaya çalıştığını görüyoruz. Gümüşün kendi talep dinamiklerinin de zayıf olması nedeniyle kalıcı bir toparlanma kaydedebilmesi için altının yeniden yükselişe geçmesi gerektiğini düşünüyoruz. Fed’in faiz patikasına ilişkin ipuçları arayan piyasaların gündeminde bugün ABD perakende satış verilerinin yanı sıra yarın Fed’in son toplantısına ait tutanaklar takip edilecek.
Mali piyasalar Nvidia bilançosuna kilitlenirken, siyasî cephede ise gözler Trump’ın Asya turuna çevrildi. Asya turuna bugün Filipinler’den başlayacak olan Trump, ABD, Japonya, Avustralya ve Hindistan’ın oluşturduğu QUAD grubunun iki yıl aradan sonra düzenlenecek ilk liderler zirvesine katılacak. Çin’in bölgedeki artan nüfuzunu dengelemeyi amaçlayan bu oluşumun, perşembe günü Çin’in Shenzhen kentinde Trump, Xi Jinping ve Putin arasında yapılması beklenen üçlü görüşmenin hemen öncesinde bir araya gelmesi oldukça anlamlı. Deniz güvenliği, kritik hammaddelerde Çin’e bağımlılığın azaltılması, ihracat kısıtlamaları ve yapay zekâ gibi konuların ele alınacağı zirve öncesinde gelen haberlerden, Washington’un Asya’daki müttefikleriyle birlik görüntüsü vererek Çin karşısında elini güçlendirmeyi amaçladığını anlıyoruz. Özellikle ABD’nin gelişmiş çip ihracatına yönelik kısıtlamaları daha da sıkılaştırdığı bir dönemde, dünyanın üç büyük siyasî ve askerî gücünün perşembe günü aynı masaya oturacak olmasına büyük önem atfediyoruz.
Türkiye cephesinde ise son dönemde açıklanan makroekonomik verilerin işaret ettiği ivme kaybına dün Bloomberg HT’nin açıkladığı tüketici güveni verisi de eklendi. Tüketici Güven Ön Endeksi kasım ayının ilk yarısında %8 düşüşle 2024 yılından bu yana en düşük seviyesine geriledi. Verinin detaylarına baktığımızda ise konut, otomobil ve dayanıklı tüketim malları satın alma eğilimini ölçen endeksin %19 oranında sert bir düşüş kaydettiğini görüyoruz. Fon Krizi’nin yarattığı güven ve servet kaybının yanı sıra hisse senedi ve altın fiyatlarındaki gerilemeler de tüketicinin harcama iştahını olumsuz etkiliyor. Yıl sonu indirim ve kampanyalarına rağmen tüketim eğiliminde böylesine sert bir düşüş yaşanmasını, yılın son çeyreğinde iç talebin belirgin şekilde daralabileceğinin bir öncü sinyali olarak okuyoruz. Ekonomide yaşanan ivme kaybına paralel TCMB’nin bebek adımlarıyla da olsa faiz indirimlerine devam edeceğine neredeyse kesin gözüyle bakıyoruz.
USDTRY kuru kendi dünyasında yarın valörlü işlemlerde 50,42 seviyesinden eşleşirken, CDS risk primi 237 baz puanla son haftalarda olduğu üzere görece düşük seyrini koruyor. Küresel hisse senetlerinde etkili olan satışlara paralel Borsa İstanbul dün günü önemli bir değişim kaydetmeden tamamlarken, bankacılık hisselerinde ise son beş gündür düşüş eğiliminin hâkim olduğunu görüyoruz. Parite etkisiyle EURTRY kuru 55,50 seviyelerine gerilerken (bir hafta önce 56,50) gözler bugün TÜİK tarafından açıklanacak Konut Satışları verisini takip edecektir.
Nvidia
Bitcoin
Emre Değirmencioğlu
ALTIN - DÖVİZ - KRIPTO PARA
Gümüş: What is love? Baby don’t hurt me… No more!
Yayınlanma:
1 hafta önce|
09/11/2026Yazan:
BankaVitriniABD’de ara seçimler geride kalırken, Trump’ın aldığı ağır yenilginin siyasî yankıları sürüyor. Seçimlerde ortaya çıkan tarihî ilkler de dikkat çekiyor. Michigan’da Mısır kökenli Abdul El-Sayed, ABD Senatosu’na seçilen ilk Müslüman olurken, Georgia’da Keisha Lance Bottoms ülke tarihinde valilik koltuğuna oturmaya hak kazanan ilk siyahî kadın oldu. Minnesota’da Peggy Flanagan da Senato’ya seçilen ilk Amerikan yerlisi kadın olarak tarihe geçti. Ancak sandıktan çıkan sonuçlara biraz daha yakından baktığımızda, seçmenin tercihlerinde ekonomik sorunların belirleyici olduğunu görüyoruz. İran savaşının yükselttiği benzin fiyatları ve artan hayat pahalılığı, seçmenin Cumhuriyetçilere sırt çevirmesinde önemli rol oynarken, Trump’ın savaşları sona erdirme vaadine rağmen yeni bir savaşa girmesi de kendi tabanında ciddi rahatsızlık yarattı.
Seçim yenilgisinin ardından Trump’ın yıllardır en büyük siyasi gücü olan MAGA (Amerika’yı Yeniden Büyük Yap) hareketi içinde de çatlakların büyümeye başladığını görüyoruz. Reuters’ın sosyal medya paylaşımları üzerinden yaptırdığı araştırmaya göre, MAGA destekçilerinin %20’den fazlası hareketin liderliğini ve geleceğini sorgularken, bu grubun yaklaşık yarısı artık Trump’ın liderliğine destek vermiyor. Özellikle İran savaşı, hayat pahalılığı, İsrail’in Amerikan politikaları üzerindeki etkisi ve yerine getirilmeyen seçim vaatleri tepkilerin odağında bulunuyor.
Bu arada, Başkan Yardımcısı JD Vance’in de seçim kampanyasının son günlerinde strateji değiştirerek Trump’tan daha az söz etmeye ve kendi siyasî görüşlerini ön plana çıkarmaya başlaması dikkat çekiyor. Bu tercihin, 2028 başkanlık seçimleri öncesinde Vance’in Trump’tan bağımsız bir siyasî kimlik oluşturmaya çalıştığına işaret edip etmediği merak konusu. Trump ise geri adım atmak yerine daha sert bir çizgiye yönelerek Beyaz Saray Genel Sekreteri Susie Wiles’ın yerine göçmen karşıtı politikaların mimarlarından Stephen Miller’ı getirdi. Demokratların Kongre’nin her iki kanadında da çoğunluğu ele geçirdiği bir dönemde, Trump’ın artık yalnızca siyasî rakipleriyle değil, kendi seçmen tabanındaki artan memnuniyetsizlikle de mücadele etmek zorunda kalacağını düşünüyoruz.
Trump gibi İran savaşının siyasî bedelini ödeyen bir diğer lider de İsrail Başbakanı Netanyahu oldu. ABD’deki seçim yenilgisinin yanı sıra, İsrail’de de Netanyahu’nun liderliğindeki sağ ve dinî partilerden oluşan ittifak parlamentodaki çoğunluğunu kaybetti. 27 Ekim seçimlerinde Netanyahu’nun Likud Partisi 120 sandalyeli parlamentoda 27 milletvekiliyle birinci parti olmasına rağmen, liderliğindeki ittifak 53 sandalyede kaldı. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ise hükûmeti kurma görevini Netanyahu’nun en güçlü rakibi, Genelkurmay eski Başkanı Gadi Eisenkot’a verdi. Eisenkot’un liderliğindeki dört partili ittifak 48 sandalye kazanırken, Arap partilerinin elde ettiği 19 sandalye hükûmet arayışlarında kilit önem taşıyor. Ancak Eisenkot’un Arap partileriyle koalisyon kurmaya yanaşmaması, hükûmet kurma ihtimalini zorlaştırıyor. Eisenkot’un önünde 28 günlük bir süre bulunurken, bu süre 14 gün daha uzatılabilecek. Netanyahu ile ortak hükûmet seçeneği de gündemde olsa da iki lider arasındaki derin görüş ayrılıkları nedeniyle bu ihtimal oldukça zayıf görünüyor. İran savaşını başlatan iki liderin de kendi ülkelerinde siyasî güç kaybetmesi, savaşın geleceği açısından önemli bir gelişme olarak karşımızda duruyor. Ancak siyasî baskının artmasının barış sürecini hızlandırıp hızlandırmayacağı, yoksa iki lideri daha sert adımlar atmaya mı yönelteceği henüz belirsizliğini koruyor.
Trump’ın seçimler öncesinde Demokratların Kongre’yi ele geçirmesi hâlinde kendisini “Mr. Veto” ilan edeceğini söylemesi de önümüzdeki dönemin kolay geçmeyeceğine işaret ediyor. Demokratların Kongre’nin her iki kanadında çoğunluğu kazanmasıyla Washington’da siyasî tıkanıklık riski artarken, özellikle bütçe görüşmelerinde yaşanabilecek anlaşmazlıkların federal hükûmetin yeniden kapanmasına kadar uzanabileceğinden endişe ediliyor. Piyasa gözlüğüyle bakarsak, Washington’da yaşanabilecek siyasî tıkanıklığın ilk etapta dolar açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceğini düşünüyoruz. Özellikle bütçe görüşmelerinin kilitlenmesi ve federal hükûmetin yeniden kapanma ihtimali, ABD ekonomisine yönelik güveni zayıflatarak dolar üzerinde baskı yaratabilir. Öte yandan, siyasî tıkanıklığın kamu harcamalarını sınırlaması hâlinde, orta vadede bütçe açığı ve tahvil faizleri açısından olumlu sonuçlar doğurması da mümkün. Ancak şimdilik piyasaların öncelikle siyasî belirsizliğe ve bunun ekonomik büyüme üzerindeki olası etkilerine odaklanacağını düşünüyoruz.
Küresel piyasalarda geçen haftanın sert satışlarının ardından yeni haftaya temkinli iyimser bir havada başlıyoruz. Demokratların ABD ara seçimlerinde elde ettiği zaferin ardından teknoloji ve yapay zekâ sektörlerine yönelik düzenlemelerin sıkılaşabileceği endişesi, geçen hafta hisse senetlerinde sert kayıpları beraberinde getirmişti. ABD borsalarının cuma gününü toparlanarak tamamlamasının ardından, bu sabah Asya piyasalarında da alımların ön plana çıktığını görüyoruz. Geride bıraktığımız hafta %12’den fazla gerileyerek son yirmi yılın en sert haftalık düşüşünü kaydeden Tayvan borsası bu sabah %5,5’ten fazla yükselirken, Japonya’da gösterge endeks Nikkei de %3’ün üzerinde değer kazandı. ABD borsalarının vadeli işlemlerinde de yükselişler görüyoruz. Öte yandan Trump’ın, İran ile yürütülen barış görüşmeleri ilerlediği sürece yeni bir askerî saldırı düzenleme ihtimalinin oldukça düşük olduğunu söylemesi de piyasalardaki olumlu havayı desteklerken, Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı yeni haftaya 98 dolar seviyesinin altından başladı.
Çip üreticileri ve yapay zekâ hisselerinde yaşanan toparlanma, küresel risk iştahını da desteklerken, kıymetli metaller cephesinde de yüzlerin bu sabah güldüğünü görüyoruz. Göz bebeğimiz gümüş, 49 dolar seviyelerinde taban oluşturma sürecini tamamlamasının ardından bu sabah 53,25 dolara kadar yükselirken, teknik mânâda bir süredir yakından takip ettiğimiz formasyonun da çalışmaya başladığını düşünüyoruz (bakınız grafik). İlk etapta bu formasyonun 60 dolar seviyesine işaret ettiğin, yükseliş isteğinin devam etmesi durumunda ise 71 dolar seviyesinin radar menziline girebileceğini düşünüyoruz. Bu doğrultuda bugün gümüş cephesinde uzun pozisyon açmayı planlıyoruz.
Altın cephesinde kısa vadeli dalgalanmalar devam etse de, uzun vadeli yükseliş beklentilerini destekleyen unsurların güçlü kaldığını görüyoruz. Özellikle 3,870 dolar seviyesinin önemli bir destek hâline gelmeye başlaması dikkat çekerken, merkez bankalarının üçüncü çeyrekte 321 ton altın satın alarak 2024 sonundan bu yana en yüksek alımı gerçekleştirdiğini görüyoruz. Altına dayalı borsa yatırım fonlarına üçüncü çeyrekte 211 ton, ekim ayında ise 19 ton ilave giriş yaşanması da yatırımcı ilgisinin sürdüğünü gösteriyor. Kısa vadede hisse senetlerindeki satışlar ve Fed’in faiz politikası altın üzerinde dalgalanma yaratabilecek olsa da, merkez bankalarının güçlü talebi ve ABD’nin büyüyen borç yükü nedeniyle uzun vadeli yükseliş hikâyesinin henüz sona ermediğini düşünüyoruz. Altının ons fiyatı haftanın ilk işlem gününde %1,5 değer kazanarak 4,130 dolar seviyesine yükseldiğini de not edelim. Teknik mânâda yukarıda 4,300 dolar seviyesini hedefliyoruz (bakınız grafik).
Döviz piyasalarında ise cuma günü açıklanan güçlü ABD istihdam verilerinin dolara destek verdiğini görüyoruz. Ekim ayında tarım dışı istihdam 165 bin kişi artarak beklentilerin iki katından fazla gerçekleşirken, Fed’in aralık ayında 25 baz puan faiz artırma ihtimali %70 seviyesinde fiyatlanıyor. Dolar endeksi (DXY) cuma günü son beş ayın en güçlü günlük yükselişini kaydederken, bu sabah 102 seviyesinde işlem görüyor. EURUSD paritesi 1,115 seviyesinde seyrederken, gözler yarın açıklanacak ABD enflasyon verilerine çevrildi. Anketlere göre manşet TÜFE’nin aylık bazda %0,3; çekirdek göstergenin ise %0,2 artması öngörülüyor. Güçlü istihdamın ardından enflasyonun da beklentileri aşması, Fed’in faiz artırma ihtimalini daha da güçlendirebilir.
Kripto para piyasalarında ise satış baskısının devam ettiğini görüyoruz. Son beş haftadır kesintisiz bir şekilde gerileyerek sırasıyla 73 bin ve 2,100 dolar seviyelerine kadar gerileyen Bitcoin ve Ethereum bu sabah hafif de olsa toparlanırken, Demokratların kontrolüne geçen Kongre’nin kripto paralara yönelik düzenlemeleri sıkılaştırabileceği endişesinin de satışlarda etkili olduğunu düşünüyoruz.
Yapay zekâ hisselerinde geçen hafta yaşanan sert satışların ardından, sektörün amiral gemisi Nvidia bu kez CEO’su Jensen Huang hakkındaki casusluk iddialarıyla gündeme geldi. Reuters’ın haberine göre, Huang’ın Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğu öne sürülen bir iş kadınıyla ilişki yaşadığının ortaya çıkması üzerine Nvidia yönetim kurulu bağımsız bir soruşturma başlattı. Eşini aldattığını kabul ederek özür dileyen Huang’ın ilişki yaşadığı kadının, Çin’e satışı yasaklanan gelişmiş Nvidia çiplerinin Pekin’e ulaştırılmasına yardımcı olduğundan şüphelenilen bir şirketle bağlantılı olması, konuyu özel hayatın ötesine taşıyarak ABD’nin ulusal güvenlik meselesi hâline getirdi. Nvidia, şirket sırlarının veya ulusal güvenliğin tehlikeye girdiğine dair bir bulgu bulunmadığını açıklarken, soruşturmanın sonucuna bağlı olarak Huang’ın görevine devam edip etmeyeceğinin sorgulanması, bu yılki tüm kazançlarını geri veren 4,5 trilyon dolar değerindeki şirketin hisseleri üzerinde yeni bir baskı yaratabilir.
Türkiye cephesinde ise Fon Krizi’nin yansımalarını takip etmeye devam ediyoruz. Tasfiye sürecinin yarattığı satış baskısının hafiflemesi ile birlikte, yedi hafta üst üste gerileyen BIST100 endeksi geçen haftayı %7’ye yakın yükselişle tamamlayarak nihayet hayat belirtisi göstermeye başladı. Pek çok hissede değerlemeler cazip seviyelere gerilemiş olsa da, Fon Krizi’nin yarattığı ters servet etkisinin ve likidite sıkışlığının ekonomik aktiviteyi yavaşlatarak şirketler kesimini de olumsuz etkilemesini bekliyoruz. Bu minvalde, basiretli tüccar misali, aceleci davranmadan, değerlemesi cazip seviyelere gerileyen şirketlerin hisselerinde kademeli bir şekilde birikim yapılabileceğini düşünüyoruz. Tahvil piyasasında ise iki yıl vadeli gösterge tahvilin bileşik faizi, yaklaşık bir aydır olduğu üzere %39,50 seviyelerinde yatay seyrini korurken, USDTRY kuru yeni haftaya 50,17 seviyelerinden başlıyor. Yabancı yatırımcıların Türkiye’ye yönelik risk algısını gösteren beş yıl vadeli CDS primi de 251 baz puan seviyesinde yatay seyrini sürdürüyor.
Öte yandan gözler, dünyanın en büyük iklim diplomasisi buluşması olan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) çevrildi. Türkiye’nin ev sahipliğinde 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya’da düzenlenecek zirveye yaklaşık 200 ülkeden temsilciler katılıyor. İran savaşının yarattığı enerji krizi nedeniyle bazı ülkelerin yeniden kömüre yönelmesi, yapay zekâ yatırımlarının hızla artan elektrik ihtiyacı ve ABD’nin iklim iş birliğinden uzak durması, bu yılki zirveyi daha da önemli kılıyor. Türkiye ise küresel ekonomide elektrik kullanımının payını 2035 yılına kadar mevcut %20 seviyesinden %35’in üzerine çıkarmayı hedeflerken, bu elektriğin ne kadarının temiz enerji kaynaklarından sağlanacağı tartışmaların odağında bulunuyor.
Gümüş
Altın
Emre Değirmencioğlu
ALTIN - DÖVİZ - KRIPTO PARA
Diplomasi ertelendi, petrol yeniden $108: Piyasalar Fed haftasına gergin başladı
Yayınlanma:
2 ay önce|
14/09/2026Yazan:
BankaVitrini
Orta Doğu’da gözler bugün Umman’da yapılması planlanan kritik diplomasi toplantısına çevrilmişti. Umman’ın arabuluculuğunda İran ile Körfez’deki Arap ülkelerini bir araya getirmesi beklenen toplantıda, başta Hürmüz Boğazı olmak üzere bölgedeki deniz taşımacılığının nasıl güvence altına alınabileceği ele alınacaktı. İran’ın da, Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişlerini düzenlemek üzere Umman ile üzerinde çalıştığı bir öneriyi toplantıda Körfez ülkelerine sunması bekleniyordu. Ancak Umman Dışişleri Bakanı, taraflar arasında yeterli uzlaşı oluşmadığı gerekçesiyle toplantının ertelendiğini açıkladı.
Piyasa tarafında bunun ilk yansıması petrol fiyatlarında görüldü. Diplomatik çözüm umutlarının zayıflamasına, Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’nı bypass eden doğu-batı petrol boru hattının cuma günkü drone saldırısının ardından hâlâ kapalı olması da eklenince, arz endişeleri yeniden güç kazandı. Bir başka deyişle, Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler nedeniyle son altı aydır petrol ihracatının önemli bölümünü Kızıldeniz’deki Yanbu Limanı’na yönlendiren Riyad, drone saldırılarının ardından boru hattını devre dışına aldıklarını açıklarken, küresel petrol arzının yaklaşık %4’ünün daha risk altına girdiğini görüyoruz.
Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı, haftayı 104,60 dolar seviyesinden kapatmasının ardından haber akışının da etkisiyle yeniden 108 dolara yükselirken, ABD’de dizel fiyatının galon başına 6,20 dolar ile yeni rekor kırması enerji şokunun enflasyon üzerindeki baskısını artırmaya başladı. Riyad’ın Kızıldeniz’e açılan boru hattındaki tamirat çalışmalarının 5-6 hafta sürebileceğini okurken, Husilerin Bab el-Mendeb Boğazı’ndaki stratejik Perim Adası’na ulaşması da arz güvenliği endişelerini büyütüyor. Modern tarihin en ciddi enerji arzı krizlerinden biri ile karşı karşıya olduğumuzu itiraf etmemiz gerekiyor.
Cuma günü ABD’de açıklanan enflasyon verisi sonrası piyasalar Fed’in çarşamba günü 25 baz puan faiz artırmasına %86 ihtimal verirken, sene sonuna kadar ise beklenti 50 baz puana yükseldi. Çarşamba gününe yönelik piyasa beklentisi %86 seviyesine kadar çıkmışken, Fed’den 2023 ortasından bu yana ilk kez faiz artışına soyunabileceği beklentisiyle 10 yıllık gösterge ABD tahvil faizi %5 sınırına dayanırken, bu sabah hisse senetlerinden kıymetli metallere kadar pek çok enstrümanın baskı altında kaldığını görüyoruz.
Petrol ve faiz endişelerine bu sabah yapay zekâ hisselerindeki sert satışların da eklenmesiyle, küresel risk iştahı haftaya oldukça zayıf başladı. OpenAI ve Anthropic yöneticilerinin, yapay zekânın oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla teknolojinin geliştirilme hızının yavaşlatılması çağrısında bulunması AI bağlantılı hisseleri baskı altına aldı. Asya cephesinde gösterge endeks Nikkei %1 gerilerken, Güney Kore’de KOSPI %2,6 düştü. ABD borsalarının vadeli işlemlerinde teknoloji hisselerinin ağırlıklı olduğu Nasdaq %1,3, S&P 500 ise %0,5 ekside işlem görürken, Avrupa vadeli endeksleri de güne düşüşle başlanacağına işaret ediyor. Yüksek tahvil faizlerinin baskısıyla altının ons fiyatı bu sabah 4,340 dolar seviyesine gerilerken, gümüşün ons fiyatı da 64 dolar civarında salınıyor. Kripto cenahında ise amiral gemisi Bitcoin önemli bir değişim göstermeden 77,500 dolar seviyelerinde işlem görüyor.
Cuma günü açıklanan ABD TÜFE verisinde enerji ve gıda kalemlerini dışarıda bırakan çekirdek TÜFE artışı, yıllık bazda 2021’den bu yana en düşük seviyeye indi! Piyasanın faiz artırımına %86 ihtimal verdiği bir ortamda, bizler Fed’in çarşamba günü faiz artırmayacağını düşünüyoruz. Toplantıya şerh düşecek üye sayısını göz ardı etmesek de, Trump faktörünü de göz önüne alarak (faiz indirim talepleri), Fed’in faizi sabit bırakacağını düşünüyoruz. Talepten ziyade maliyet kaynaklı enflasyon artışı karşısında Fed’in faiz artırımına soyunması ne Hürmüz Boğazı’nı ne de Bab el-Mendeb Boğazı’nı açacaktır. Merkez bankaları enerji maliyetlerinde artışının ikincil etkilerini veya beklentilerdeki bozulmayı faiz artırarak dizginlemeye çalışabilir lâkin ABD’nin devasa borcu ve tahvil piyasalarının pek çok gelişmiş ülkede uzun yılların zirvesine ulaştığı bir ortamda, faiz artışının ne kadar faydalı olacağını da tam olarak kestiremiyoruz.
Elbette, vadeli faiz kontratlarının faiz artırım ihtimaline neredeyse %90 şans tanıdığı bir ortamda Fed’in eylül toplantısını pas geçmesi, piyasalardaki sisli havayı bir nebze olsun dağıtarak risk iştahının yeniden iyileşmesine yardımcı olabilir. Ancak diğer taraftan, Fed’in faiz artıramaması tahvil piyasasında kontrolü elden kaçırmaya başladığı yönündeki inancı daha da güçlendirebilir! Böyle bir senaryonun ise kıymetli metaller açısından oldukça pozitif sonuçlar doğurabileceğini düşünüyoruz.
Türkiye cephesinde ise TCMB’nin politika faizini %37 seviyesinde sabit tutmasının ardından gözler olası bir faiz indirimi için ekim toplantısına çevrilirken, SPK düzenlemelerinin yansımaları ise hisse senedi piyasalarında yakından takip edildi. BIST100 ana endeksi haftayı %3,25 yükselişle tamamladı. Bu sabah Reuters haberlerinde, Pusula Finans Holding’in Tera şirketler grubuna devri için düzenleyici kurumların onayı beklenirken, Tera Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen’in Pusula Finans Holding’in yönetim kurulu başkanlığına getirildi belirtildi.
Dolar (DXY) küresel arenada haftaya yükselişle başlarken, para birimleri liginde ise EUR ve GBP’nin sırasıyla 1,1560 ve 1,35 seviyelerine geri çekildiğini görüyoruz. USDTRY kuru ise 48,62 seviyesine bebek adımlarıyla yükselirken, CDS risk primi 5 baz puan kadar artışla 225 baz puan seviyesine geldi. İki yıl vadeli gösterge tahvilin bileşik faizi hafif bir yükselişle %39,76 seviyesinden haftayı kapatırken, gözler bu hafta Fed toplantısının yanı sıra Japon Merkez Bankası’nın (BoJ) faiz kararını da yakından takip edecektir. BoJ’un 25 baz puan faiz artırımına gideceğine kesin gözüyle bakılırken, Japon Yeni son haftalarda değer kazanarak 154 seviyelerine kadar toparladı. Mali piyasaların gündeminde bugün önemli bir veri görünmüyor.
Emre Değirmencioğlu
FARK YARATANLAR
FARK YARATANLAR
FARK YARATANLAR
KATEGORİLER
- ALTIN – DÖVİZ – KRIPTO PARA (1.056)
- BANKA ANALİZLERİ (153)
- BANKA HABERLERİ (3.676)
- BASINDA BİZ (67)
- BORSA (607)
- CEO PERFORMANSLARI (39)
- EKONOMİ (2.987)
- GÜNCEL (4.687)
- GÜNDEM (3.608)
- RÖPORTAJLAR (47)
- SİGORTA (147)
- ŞİRKETLER (2.753)
- SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK (588)
- VİDEO Vitrini (19)
- YAZARLAR (1.508)
- AI-BankaVitrini (28)
- Ali Coşkun (56)
- Arif Öztan (7)
- Ayşe Muzaffer Sunguroğlu (7)
- Cengiz KILIÇ (11)
- Dr. Abbas Karakaya (73)
- Erden Armağan Er (46)
- Erol Taşdelen (846)
- Gizem Taşdelen (5)
- Gülbeyaz Gergün (121)
- Kemal Emirhan Mendi (1)
- Murat Şenol (26)
- Mustafa Akpınar (53)
- Onur ÇELİK (63)
- Prof. Dr. Binhan Elif Yılmaz (95)
- Serhat Can (11)
- Süleyman Çembertaş (21)
- Tungay Dere (19)
- Uğur Durak (33)
- Zuhal KARABULUT (5)
YAZARLAR
ALTIN – DÖVİZ
KRİPTO PARA PİYASASI
X
- İtalya'dan hibrit tehditlere karşı 6 milyar euroluk yatırım planı 18/11/2026
- Anthropic'in halka arz fiyatı beklenti aralığını aştı 18/11/2026
- Resmi Gazete'de bugün (19.11.2026) 18/11/2026
- İran anlaşmazlığının Vance'in 2028 adaylığını gölgelediği iddia edildi 18/11/2026
- AB'den Ukrayna'ya 45 milyar euroluk yeni kredi önerisi 18/11/2026
- Fon soruşturmasında Emre Tezmen ve Taha Çakmak ek ifade verdi 18/11/2026
- Fed tutanakları: Neredeyse tüm yetkililer faiz artışından yana 18/11/2026
- AB'den Rusya'ya yeni yaptırım uyarısı 18/11/2026
- İngiliz savunma devi BAE Systems 1.070 çalışanını işten çıkarıyor 18/11/2026
- ABD istihbaratından art arda yaşanan kesintilere dair açıklama 18/11/2026
SON YAZILAR
- Tarihî halka arz, bitmeyen piyasa huzursuzluğu: Gözler Shenzhen’de! 19/11/2026
- Enpara Bank’tan KOBİ’lerin büyüme yolculuğuna destek 18/11/2026
- COP31 Antalya’da bankacılığın geleceği masaya yatırıldı: Kredi sisteminde yeşil dönüşüm dönemi! 17/11/2026
- Trump–Putin–Şi Çin zirvesi: Üç liderin elinde hangi kozlar var, dünyanın geleceği nasıl şekillenecek? 17/11/2026
- CGTN: APEC Zirvesi Öncesinde Çin’den Açık Ticaret ve İş Birliği Vurgusu 17/11/2026
- TELE1 ve Halk TV’den sonra Sözcü TV’ye de kayyım atandı! 17/11/2026
- Küresel piyasalarda nakde hücum: Ne var ne yok satılıyor! 17/11/2026
- Denizbank VII. İAAF İstanbul Sanat Fuarı Sanatseverlerle Buluşmaya Hazırlanıyor 16/11/2026
- VakıfBank, Dünya Bankası’ndan 250 milyon dolarlık dönüşüm finansmanı sağladı 16/11/2026
- BBVA’dan Türkiye tekstil sektörünün karbonsuzlaşmasına destek 16/11/2026
ARAMA
Popüler
-
GÜNCEL4 yıl önceZara Ve Mango’ya Üretim Yapın Tekstil Devi Konkordato Talep Etti
-
BANKA HABERLERİ3 yıl önceTCMB Başkanı için ismi geçen GAYE ERKAN First Republic Bank’tan ayrılma süreci
-
BANKA HABERLERİ5 yıl önceAKBANK çöktü : Dijital Bankacılık sorumlusu GMY CİVELEK ortada yok!
-
BANKA HABERLERİ6 yıl önceHSBC terbiyesizliği : “Sabancı alana “AKBANK bedava”
-
BANKA ANALİZLERİ4 yıl önceYILIN İLK YARISINDA İŞBANK RAKİPSİZ LİDER AKBANK SONUNCU SIRADAN KURTULAMIYOR
-
VİDEO Vitrini5 yıl önceGelişmekte olan ülkeler neden gelişmiş ülkelerden daha az borçlu




