Bir şirketin finansal performansını değerlendirirken sadece net kâr rakamına odaklanmak, aslında koskoca bir filmin sadece son sahnesini izlemeye benzer.
Oysa kârlılık, birbirinin üzerine inşa edilen katmanlardan oluşan bir yapıdır. Her basamak bize şirketin farklı bir yönünü anlatır.
Diyelim ki küçük bir üretim şirketiniz var ve aylık cironuz 1.000.000 TL.
1. AÖFK – Amortisman ve İtfa Öncesi Faaliyet Kârı
Bu kâr seviyesi, işletmenin nakit yaratma gücünü ölçmek için ilk adımdır.
Amortisman giderleri nakit çıkışı yaratmadığından bu aşamada hesaba katılmaz.
Giderler: 700.000 TL
AÖFK = 300.000 TL
Bu rakam “Operasyon nakit olarak gerçekten ne üretiyor?” sorusunun cevabıdır.
2. FAVKÖK – Kira ve Yeniden Yapılanma Öncesi Kâr
Bazı sektörler (otelcilik, havacılık, perakende) yüksek kira baskısı altında çalışır.
Bu nedenle kira gideri geri eklenerek operasyonun saf gücü ölçülür.
Kira: 50.000 TL
FAVKÖK = 350.000 TL
Yani “Kira baskısı olmasaydı faaliyet gücümüz ne olurdu?” sorusudur.
3. FAVÖK – Faiz, Vergi, Amortisman ve İtfa Öncesi Kâr
Finans dünyasının en sevdiği kâr çeşididir.
Bankalar firmaların kredi değerliliğini ölçerken ilk bakılan FAVÖK’tür.
Amortisman: 40.000 TL
FAVÖK = 340.000 TL
Bu rakam şirketin gerçek operasyonel nakit üretme kapasitesini gösterir.
4. FVÖK – Faiz ve Vergi Öncesi Kâr
Burada amortisman tekrar düşülür ve varlık verimliliği ölçülür.
FVÖK = 300.000 TL
Bir anlamda şirketin makine, teçhizat ve tesislerini ne kadar etkin kullandığını ortaya koyar.
5. VÖK – Vergi Öncesi Kâr
Finansman giderleri düşülür ve borçluluk etkisi burada görünür hâle gelir.
Faiz gideri: 60.000 TL
VÖK = 240.000 TL
Borç yapısı güçlü olan firmalarda bu rakam hızla erir.
6. NET KÂR
Vergi sonrası ortaya çıkan nihai kârdır.
Vergi %20: 48.000 TL
Net Kâr= 192.000 TL
Bu rakam işletmenin dönem sonunda “deftersel olarak” kazandığı tutarı gösterir fakat operasyonun gerçek performansını tam olarak anlatmaz.
Bu Basamaklar Önemli? Çünkü her seviye farklı bir sorunun cevabıdır:
AÖFK: İş nakit yaratıyor mu?
FAVKÖK: Kira baskısı olmasa performans ne olurdu?
FAVÖK: Finansman ve amortisman etkisinden arındırılmış gerçek operasyon gücü
FVÖK: Varlık verimliliği
VÖK: Borçluluk yönetimi
Net Kâr: Vergisel sonuç
Bir şirketin sağlıklı olup olmadığını anlamak için sadece sonuca değil bütün sürece bakmak gerekir.
Türkiye’de Durum?
Bilanço – gelir tablolarının ne kadarı gerçeği yansıtıyor?
Birçok firmada kayıt dışı işlemler, hatalı muhasebe kayıtları, şişirilmiş giderler, eksik gösterilen gelirler hâlâ ciddi bir sorun.
Bu nedenle şirketlerin önemli bir kısmı gerçek kârlılığı üzerinden değil vergisel avantaja göre optimize edilmiş rakamlar üzerinden beyan veriyor.
Bu da kredi derecelendirmeden, yatırım kararlarına kadar pek çok analizleri yanıltıyor.
Kârlılık, sadece bir sonuç değil doğru okunması gereken bir hikâyedir.
Doğru kararlar ise ancak bu hikâyenin tamamını gördüğümüzde alınabilir.
Ali COŞKUN-Finans Danışmanı
[email protected]