Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Finans Merkezinde gerçekleştirilen 3. Dünya İslam Ekonomi Zirvesi’nde yaptığı konuşmada, Necmettin Erbakan’ın faiz konusundaki sözlerini hatırlatarak küresel ekonomik sistem ile uluslararası ilişkilere yönelik alternatif çözümlerin mümkün olduğunu vurguladı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ise 11 Haziran Perşembe günü gerçekleştireceği Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında yılın üçüncü faiz kararını açıklayacak.

“İslam ekonomisini ne kadar sahiplenirsek hedeflerimize o kadar çabuk ulaşırız”

İstanbul Finans Merkezi’nin ev sahipliği yaptığı 3. Dünya İslam Ekonomi Zirvesi’nde kürsüye çıkan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, küresel ekonomik sistem ile uluslararası ilişkilerde alternatif çözümlerin üretilebileceğine dikkat çekti. Konuşmasında insanlık ailesi olarak gerek ekonomik alanda gerekse uluslararası ilişkiler düzleminde çözümsüz olunmadığını ifade eden Erdoğan, bu doğrultuda daha fazla çaba harcanması gerektiğini belirtti.

QNB Türkiye, geçen yıl uluslararası piyasalardan sağladığı 200 milyon dolar tutarındaki sürdürülebilirlik temalı sendikasyon kredisine 900 milyon dolar tutarında talep alarak, krediyi 1, 2 ve 3 yıl vadede ve 400 milyon dolar tutarında yeniledi.

Bankadan yapılan açıklamaya göre, sağlanan kaynak, QNB Grubu’nun ‘Sürdürülebilir Finansman ve Ürün Çerçevesi’ kapsamında KOBİ kredi portföyünün finansmanında kullanılacak.

Fonlama kapsamında farklı kredi dilimlerindeki maliyetler, 1 yıl vadeli doları dilimi için SOFR + yüzde 1,25, 2 yıl vadeli dolar dilimi için SOFR + yüzde 1,75, 3 yıl vadeli dolar dilimi için SOFR + yüzde 2,00 ile 1 yıl vadeli avro dilimi için Euribor + yüzde 1,10, 2 yıl vadeli avro dilimi için Euribor + yüzde 1,60 ve 3 yıl vadeli avro dilimi için Euribor + yüzde 1,80 seviyesinde gerçekleşti.

Yoğun ilgi gören 21 ülkeden 46 bankanın katılım sağladığı ve QNB Türkiye sendikasyonunda 18 yeni bankanın katılımı da uluslararası yatırımcı ilgisinin güçlü seyrini ortaya koydu.

Sendikasyon işleminin koordinatörlüğünü Commercial Bank of Dubai PSC, Emirates NBD Capital Limited ve Mizuho Bank Ltd. üstlenirken, sürdürülebilirlik koordinatörlüğünü ise Mizuho Bank Ltd. ve Standard Chartered Bank üstlendi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen QNB Türkiye Genel Müdürü Ömür Tan, küresel piyasalarda yatırımcıların ve kreditörlerin giderek daha seçici davrandığı dönemde sendikasyon kredilerine gösterilen yoğun talebin son derece değerli olduğunu belirtti.

İşleme Amerika, Avrupa, Asya ve Ortadoğu başta olmak üzere farklı bölgelerden bankaların katılım göstermesinin QNB Türkiye’nin uluslararası finans çevreleriyle kurduğu güçlü ve sürdürülebilir ilişkinin önemli bir göstergesi olduğunu vurgulayan Tan, şunları kaydetti:

‘Bu işlemle bilanço yapımızı güçlendirmenin yanı sıra reel ekonominin ihtiyaç duyduğu finansmana kesintisiz erişimi desteklemeyi de hedefliyoruz. Özellikle KOBİ’lerin yatırım, üretim ve dış ticaret faaliyetlerine katkı sağlayacak sürdürülebilir finansman çözümlerini önümüzdeki dönemde de önceliklendirmeye devam edeceğiz.’

İsrail ile Lübnan arasında ABD arabuluculuğunda sağlanan ateşkes umutları, Hizbullah’ın anlaşmayı reddetmesi ve İsrail’in Lübnan’dan çekilmeyeceğini açıklamasıyla zayıfladı. İran, Washington ile yapılacak herhangi bir anlaşma için Lübnan’daki çatışmaların sona ermesini ön koşul olarak görürken, Hizbullah’ın direnişin süreceği yönünde mesajı bölgede tansiyonun düşmesini zorlaştırıyor. İsrail ise güney Lübnan’daki operasyonlarına devam ederek sahadaki baskıyı sürdürüyor.

Gelişmeler, ABD ile İran arasında aylardır süren savaşın diplomatik yollarla sonlandırılması umutlarını da hâliyle gölgeledi. Her ne kadar ABD Başkanı Trump bir anlaşmanın yakın olduğunu söylese de, bölgede saldırıların devam etmesi ve bir türlü somut bir ilerleme sağlanamaması küresel mali piyasaların sabrını zorlarken, en kötünün geride kaldığı yönünde inancın da henüz kaybolmadığını belirtmemiz gerekiyor.

Lübnan’da eğer kalıcı bir ateşkes sağlanırsa, daha geniş çaplı bir uzlaşmanın önünün açabileceği beklentisiyle Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı bu sabah 95 dolar seviyelerinde işlem görürken, kıymetli metallerde ise genel hatları ile tatsız seyrin korunduğuna şahitlik ediyoruz. Risk iştahının zayıf seyretmesine paralel gümüş dördüncü haftayı da peş peşe düşüşle tamamlama yönünde ilerliyor. Gümüş bu sabah 72,6 dolar seviyelerine kadar gerilerken, benzer bir şekilde altının da ons fiyatı 4,440 dolar seviyesine kadar gerilemek suretiyle 4,427 dolar seviyesinden geçen 200 günlük ortalamaların kıyısında âdeta bekliyor. Teknik açıdan kritik bir eşikte bulunan kıymetli metaller için haftalık kapanışların yanı sıra hafta sonu yaşanacak jeopolitik gelişmelerin de yön tayini açısından belirleyici olacağını düşünüyoruz.

Bir diğer değer saklama aracı olan Bitcoin, sadece bu hafta %15 gerileyerek 62 bin dolar seviyelerine kadar gelmek suretiyle 200 haftalık hareketli ortalama seviyelerine kadar gevşedi. Öte yandan, gelecek hafta gerçekleşmesi beklenen SpaceX’in halka arzı, Wall Street’in en büyük gündem maddesi hâline geldiğinin de altını çizmek gerekiyor. Yaklaşık 75 milyar dolarlık kaynak yaratması ve 1,75 trilyon dolar değerlemeye ulaşması beklenen şirket için geri sayım başlarken, halka arzın büyüklüğü ve şirketin piyasa değeri, SpaceX’i dünyanın en değerli şirketleri arasına taşıyacağını hatırlatalım. SpaceX’in mevcut faaliyetlerinden ziyade, Mars kolonizasyonu ve uzay tabanlı veri merkezleri gibi uzun vadeli büyüme hikâyeleri yatırımcı ilgisinin yüksek olmasına neden oluyor. Kıymetli metaller ve kripto paralar cephesinde bu hafta etkili olan satış baskısını biraz da SpaceX, Anthropic ve OpenAI halka arzlarına yönelik likidite yaratmak isteğine bağlıyoruz.

Yapay zekâ temasıyla yükselen teknoloji hisselerinde kâr satışları görülürken, dün de bültenimizde belirttiğimiz üzere Broadcom’un beklentileri tam olarak karşılayamayan finansalları özellikle yarı iletken sektöründe satış baskısını artırdı. Dün geceyi Broadcom hisseleri %12,5 düşüşle tamamlarken, bu sabah Pasifik’in diğer ucunda da hâkim rengin kırmızı olduğunu görüyoruz. Güney Kore borsası %5’in üzerinde gerilerken, gösterge endeks Tokyo borsasında da düşüş %1,5’i aştı. ABD borsalarının vadeli endekslerinde de düşüş isteği göze çarparken, son dönemde oldukça yükselen yapay zekâ hisselerinde beklentilerin çok yüksek seviyelere ulaşmasının ardından Nasdaq vadelisi %1 geriledi.

Lübnan’daki ateşkes umutlarının zayıflaması ve ABD ile İran arasında barış görüşmelerinin çıkmaza girmesi güvenli liman talebini de artırırken, doların önde gelen para birimlerine göre değerini gösteren sepet kur DXY 99,5 seviyelerine gelerek son bir ayın zirvesine yükseldi. Gözlerin üzerinde olduğu Japon yeni, dolar karşısında üst üste üçüncü işlem gününde de kritik 160 seviyesini test ederek piyasalarda yeni bir müdahâle beklentisini canlı tutuyor.  Japon yetkililer aşırı oynaklığa karşı kararlı adımlar atabilecekleri uyarısını yinelerken, Japonya’nın döviz rezervlerinin Mayıs ayında 70 milyar dolardan fazla azalarak 1,3 trilyon dolara gerilediğini ve bunun tarihteki en büyük aylık düşüş olduğunu görüyoruz.

Son bir ayda ABD tahvili satarak dolar yaratmak suretiyle piyasaya müdahâle eden ve Yen’in değer kaybını durdurmaya çalışan Japonya ekonomi takımının açıkçası başarılı olduğunu söylemek çok zor. Yüksek ABD tahvil faizleri ve güçlü dolar karşısında Japonya’nın tek başına kalıcı sonuç almakta zorlanacağını, operasyonun da git gide daha da maliyetli bir hâl alacağını düşünüyoruz. Japonya’nın da er ya da geç faiz artırmak zorunda kalacağını öngörüyoruz. Lâkin, olası faiz artışlarının bile Yen üzerindeki baskıyı azaltmak için tek başına yeterli olup olmayacağından emin olamıyoruz.

Orta Doğu’da artan jeopolitik riskler güvenli liman talebini destekleyerek doları güçlü tutmaya devam ederken, petrol fiyatlarının yükselmesi ve ABD ekonomisinin dirençli görünümü doların avantajını artırıyor. Gözler bugün her ayın ilk cuması olduğu üzere dünyanın en büyük ekonomisinin gidişatı hakkında en sağlıklı bilgiyi verdiğine inanılan ABD tarım dışı istihdam verisine çevrildi. Fed’in fiyat istikrarı (enflasyon) kadar tam istihdam görevi de olduğunu (dual mandate) hatırlatalım. Reuters anketine göre, Mayıs ayında 85 bin yeni istihdam yaratıldığını ön görülürken, işsizlik oranının ise %4,3 seviyesinde sabit kalması bekleniyor.

Piyasalar açısından bugünkü verinin önemi, Fed’in bir sonraki adımına ilişkin beklentileri şekillendirecek olmasından kaynaklanıyor. Beklentilerin üzerinde gelecek güçlü bir istihdam verisi, ABD ekonomisinin yüksek faiz ortamına rağmen dayanıklılığını koruduğunu teyit ederek, zaten büyük ölçüde gündemden düşen faiz indirimi beklentilerini daha da zayıflatabilir. Böyle bir senaryo, piyasalarda yeniden faiz artışı ihtimalinin konuşulmasına ve dolar ile tahvil faizleri üzerindeki yukarı yönlü baskının artmasına yol açabilir. Fed vadeli kontratları 2027 başında faiz artırım ihtimaline %50’den fazla şans tanırken, bu yılın Aralık ayına yönelik artırım beklentisinin ise bu sabah %44 seviyesine gerilediğini görüyoruz. Elbette, madalyonun diğer tarafında ise, zayıf bir veri, büyümede yavaşlama sinyali vererek Fed’in daha erken faiz indirimi yapabileceği beklentilerini de artırabilir. Warsh başkanlığında Fed’in ilk olağan faiz toplantısının 16-17 Haziran tarihinde yapılacağını hatırlatalım. Büyük bir merakla FOMC’den çıkacak politika metnini ve Başkan Warsh’un konuşmasını takip edeceğiz.

Türk mali piyasalarında ise dün karmaşık bir günü geride bıraktık. Hisse senetleri önderliğinde son günlerde zigzaglar dikkat çekiyor. Bankacılık endeksinde dün günü %2,2 yükselişle tamamlarken, ana endeks ise %0,7 geriledi. USDTRY kuru pazartesi günü valörlü işlemlerde (hafta sonu etkisi üç günlük TL fonlama faizinin de yardımıyla) 46,05 seviyesine yükselirken, CDS risk priminin ise 240 baz puan seviyesinin hemen üzerinde yatay bir seyir izlemeye devam ettiğini görüyoruz. İki yıl vadeli gösterge tahvilin bileşik faizi %43,30 seviyesine hafif de olsa gerilerken, içeride siyasi gelişmeler takip edilmeye devam ediyor. Dışarıda jeopolitik gelişmeler baskı unsuru yaratsa da, son günlerde bültenlerimizde yer verdiğimiz üzere, ABD-Türkiye ilişkilerinde yapıcı zeminin korunması, önümüzdeki ay Türkiye’de düzenlenecek NATO Zirvesi’ne ABD Başkanı Trump’ın da katılacağının açıklanması, Türkiye’nin giderek güçlenen jeo-ekonomik konumu büyük resimde dikkat çekmeye devam edeceğini düşünüyoruz.

Yurt içi yerleşiklerin Türk Lirası’na olan ilgisi devam ederken, mevduat tercihinde uzun süredir yaklaşık olarak %60 Türk Lirası, %40 yabancı para kompozisyonu da korunmaya devam ediyor. TCMB’nin kur oynaklığını yönetebilecek araç seti ile hareket alanını koruması nedeniyle, mevcut görünüm altında USDTRY kuru açısından da önemli bir risk görmediğimizin altını tekrar çizmek isteriz. Dün, her hafta Perşembe günü olduğu üzere, bayram tatili nedeniyle TCMB’den kısa haftanın bülteni geldi. Yurt içi yerleşiklerin yabancı para mevduatında, parite etkisinden arındırılmış seriye göre 1,5 milyar dolar artış olurken, aslan payı tüzel kişilerin Euro mevduatında kaynaklanmış. TCMB’nin net yabancı para pozisyonu 3 Haziran valörlü işlemler 21,7 milyar dolar seviyesine toparlanırken, butlan kararı sonrasında yaşanan erozyon rakamının da 7 milyar USD düzeyine kadar gerilediğini görüyoruz.

Gözler bugün her ne kadar dışarıda ABD istihdam verisine çevrilmiş olsa da, TÜİK tarafından saat 10.00’da açıklanacak enflasyon rakamı da yakından takip edilecek. Mayıs ayında aylık TÜFE artışının %1,5 civarında gelmesi beklenirken, KKTC İstatistik Kurumu’nun da KKTC için açıklayacağı enflasyon rakamları paralelde takip edilecektir. Haftaya Perşembe günü sonuçlanacak olağan TCMB PPK toplantısından da hazır yeri gelmişken faiz artırımı beklemediğimizi not edelim.

Emre Değirmencioğlu