GÜNCEL

KOBİ’leri Artık Bankalar Değil, Büyük Şirketler Fonluyor

Yayınlanma:

2 ay önce

08/05/2026

Yazan:

Türkiye’de sıkı para politikası, yüksek faiz ortamı ve kredi büyümesine getirilen sınırlamalar reel sektörde yeni bir finansman modelini fiilen öne çıkardı: Tedarikçi finansmanı.

Bugün ticari kredi faizleri, masraf ve komisyonlar hariç bile KOBİ ölçeğindeki işletmeler için yıllık ortalama %53-55 bandında seyrediyor. Üstelik her işletme bu krediye erişemiyor. Kredibilite sorunları, teminat eksikliği, kredi limit daralmaları ve bankaların seçici kredi politikaları nedeniyle özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler ciddi bir likidite baskısı altında faaliyet göstermeye çalışıyor.

Peki KOBİ’ler Nasıl Ayakta Kalıyor?

Tam bu noktada devreye büyük işletmeler giriyor.

Özellikle ihracat yapan, döviz geliri bulunan veya Eximbank kaynaklarına erişebilen büyük şirketler; görece daha düşük maliyetli finansmana ulaşabiliyor. Bu finansman gücü ise yalnızca kendi operasyonları için değil, aynı zamanda tedarik zincirinin devamı için de kullanılıyor.

Nasıl mı?

Büyük şirketler, çalıştıkları KOBİ’lere daha uzun vadeli ödeme imkanları sunuyor. Böylece bankadan kredi kullanamayan veya çok yüksek faizle krediye erişebilen küçük işletmeler, fiilen büyük şirketler üzerinden finansmana ulaşmış oluyor.

Başka bir ifadeyle;

Bankadan yıllık %55 maliyetli ve erişilmesi zor kredi kullanmak yerine,
Büyük firmadan vadeli mal alımı yoluyla aylık %4-4,5 seviyelerinde oluşan ticari finansmana erişmek,

KOBİ açısından çok daha sürdürülebilir hale geliyor.

Reel Sektörün Görünmeyen Finans Sistemi

Bugün sanayi ve ticaretin çarkları büyük ölçüde bu görünmeyen finansman mekanizmasıyla dönüyor.

Çünkü piyasada yalnızca mal satılmıyor; aynı zamanda vade, nakit akışı ve finansman da satılıyor.

Büyük şirketler, aslında sadece üretim yapmıyor veya satış gerçekleştirmiyor. Aynı zamanda tedarik zincirinin finansmanını da üstleniyorlar. Bu durum, ekonomide domino etkisini önleyen kritik bir tampon görevi görüyor.

Eğer bu mekanizma olmasaydı;

KOBİ’lerde konkordato ve iflas sayıları daha yüksek olabilir,
Bankacılık sektöründe takipteki kredi oranları ciddi şekilde artabilir,
İç piyasadaki ticaret hacmi çok daha sert daralabilirdi.

Bugün bankacılık sisteminde KOBİ kredilerindeki takip oranlarının resmi verilerde yaklaşık %4 seviyelerinde görünmesinde, büyük şirketlerin sağladığı bu örtülü finansman desteğinin önemli bir payı olduğu söylenebilir.

Büyük Şirketler Sadece Kendilerini Değil, Ekonomiyi de Taşıyor

Bu tablo bize önemli bir gerçeği gösteriyor:

Türkiye’de reel sektör artık yalnızca üretim zinciriyle değil, finansman zinciriyle de birbirine bağlı durumda.

Büyük işletmeler;

tedarikçisini,
bayisini,
alt yüklenicisini,
hatta bazen müşterisini fonlayarak

ekonomik sistemin devamlılığına katkı sağlıyor.

Aslında bugün birçok büyük şirket, farkında olmadan bankacılık sisteminin ulaşamadığı alanlarda “alternatif finansman merkezi” gibi çalışıyor.

Sonuç

Sıkı para politikalarının uygulandığı dönemlerde finansmana erişim, özellikle KOBİ’ler açısından hayati hale geliyor. Böyle dönemlerde büyük şirketlerin sağladığı tedarikçi finansmanı sadece ticari bir ilişki değil; ekonomik sürdürülebilirliği sağlayan stratejik bir destek mekanizmasına dönüşüyor.

Çünkü bazen ekonomiyi ayakta tutan şey yalnızca bankalar değil, şirketlerin birbirine duyduğu ticari güven oluyor.

KOBİ ve Büyük Şirket El Ele, Ekonomi Geleceğe…

Onur ÇELİK – CFO / YMM

Görüntülenme: 3652

İlgili Etiketler:

COMMERZBANK’TA AI DEVRİMİ: 3 BİN KİŞİ İŞTEN ÇIKARILACAK

Petrol ateşi ve yapay zekâ rüzgârı aynı anda esiyor

Okumaya devam et

Erol Taşdelen

Kredi freni ekonomiyi nereye götürüyor? Reel sektör alarm veriyor

Reel sektöre kredi freni neden hâlâ devam ediyor?
Enflasyon düşmedi, üretim yavaşladı… Peki bu politikanın sonu nereye gidiyor?

Yayınlanma:

21 saat önce

03/07/2026

Yazan:

Erol Taşdelen

Türkiye ekonomisinin son iki yıldır uyguladığı para politikasının en tartışmalı başlıklarından biri, reel sektöre yönelik kredi kısıtlamaları oldu.

Merkez Bankası’nın temel yaklaşımı oldukça net: “Kredi büyümesini yavaşlatırsak iç talep azalır, talep azalınca fiyat artışları da yavaşlar”. Teoride bu yaklaşım klasik para politikasının temelidir. Ancak uygulamada ortaya çıkan tablo çok daha karmaşık hale geldi.

Bugün gelinen noktada üretici, sanayici ve ihracatçılar şu soruyu soruyor: Enflasyon hâlâ yüksekken neden üreten kesim finansmana erişemiyor?

TCMB neden kredi musluklarını kapatıyor?

Merkez Bankası’nın temel amacı;

İç talebi azaltmak
Krediyle tüketimi frenlemek
Döviz talebini sınırlamak
Cari açığı kontrol altında tutmak
TL’nin değerini korumak
Enflasyon beklentilerini kırmak

Özellikle;

ihtiyaç kredileri
ticari krediler
KOBİ kredileri

üzerindeki büyüme sınırları bu nedenle getirildi.

Çünkü para politikasının temel varsayımı şudur: Az kredi = Az harcama = Az talep = Düşük enflasyon

Teoride doğru görünmektedir.

Peki neden istenen sonuç alınamadı?

Çünkü Türkiye’deki enflasyon yalnızca talep kaynaklı değildir.

Enflasyonun önemli bölümü;

1. Kur geçişkenliği: İthal girdi maliyetleri, Enerji, Hammadde, Ara malı lojistik

2. Vergiler: ÖTV, KDV, Kamu zamları

3. Gıda: Tarım maliyetleri, İklim, Arz yetersizliği

4. Konut: Kira, Barınma maliyetleri

5. Hizmet sektörü: Ücret artışları, Personel giderleri gibi arz yönlü nedenlerden oluşuyor.

Dolayısıyla; Talebi kısmak, arz kaynaklı enflasyonu tek başına düşürmeye yetmiyor.

En büyük yük neden reel sektörün üzerine bindi?

Burada önemli bir ayrım oluştu. Talebi azaltmaya yönelik politika uygulanırken; üretim için gereken finansman da aynı şekilde daraltıldı. Oysa; tüketici kredisi ile işletme sermayesi kredisi aynı ekonomik etkiyi oluşturmaz. Birisi tüketim yaratır. Diğeri üretimi sürdürür.

Bugün birçok firma;

hammadde alamıyor
stok oluşturamıyor
maaş ödemekte zorlanıyor
vergi-finansman arasında tercih yapmak zorunda kalıyor.

Reel sektörün karşı karşıya olduğu tablo

Bugün birçok sanayi kuruluşunda; İşletme sermayesi eriyor

Nakit döngüsü uzuyor. Tahsilatlar gecikiyor. Vadeler açılıyor. Faiz maliyeti yükseliyor.

Ticari alacak büyüyor

Şirket birbirine kredi açıyor. Banka yerine tedarikçi finansman sağlıyor. Risk tüm zincire yayılıyor.

Yatırımlar duruyor

Makine yatırımı, Kapasite artırımı, Yeni fabrika, AR-GE hepsi erteleniyor.

İstihdam baskı altına giriyor

İlk aşamada; fazla mesailer kaldırılıyor. Sonra; işe alımlar duruyor. Ardından; personel azaltmaları geliyor.

İflas ve konkordato riski büyüyor

Son aylarda; Finansal Yeniden Yapılandırma (FYY), konkordato, takipteki alacaklar, Varlık Yönetim Şirketi satışları aynı anda yükseliyor.

Bu tesadüf değildir. Hepsi aynı finansman krizinin farklı yansımalarıdır.

Kredi durursa ekonomi nasıl etkilenir?

Ekonomide kredi; insan vücudundaki kan dolaşımına benzer. Kan dolaşımı tamamen durursa; organlar çalışamaz. Kredi akışı tamamen yavaşlarsa; üretim zinciri kopmaya başlar.

Bunun sonuçları;

üretim düşer
yatırım azalır
kapasite kullanım oranı geriler
işsizlik artar
iflaslar çoğalır
bankaların takipteki alacakları yükselir
vergi gelirleri azalır.

Sonuçta büyüme de zayıflar.

Paradoks oluşuyor

Enflasyonu düşürmek amacıyla; üretim yavaşlıyor. Üretim yavaşlayınca; arz azalıyor. Arz azalınca; fiyat baskısı yeniden oluşabiliyor. Yani; enflasyonu düşürmeye çalışan politika, bazı sektörlerde arzı azaltarak enflasyonu tekrar besleyebiliyor.

Bu nedenle birçok ekonomist; talebi baskılamak ile üretimi baskılamanın aynı şey olmadığını vurguluyor.

Sürekli yüksek faiz ve kredi kısıtı sürdürülebilir mi?

Uzun süre devam etmesi halinde şu riskler artar:

Sermaye yapısı zayıf firmaların piyasadan çekilmesi.
Sağlıklı işletmelerin bile nakit sıkışıklığı nedeniyle finansal strese girmesi.
Bankaların takipteki kredi oranlarının yükselmesi.
Varlık Yönetim Şirketlerine daha fazla sorunlu kredi devri.
Üretim kapasitesinde kalıcı kayıplar.
İhracat rekabet gücünün zayıflaması.
İşsizlikte artış.
Potansiyel büyüme hızının düşmesi.

Bu nedenle kredi sıkılaştırmasının süresi ve kapsamı kritik önem taşır. Kısa vadede dezenflasyon programını destekleyebilir; ancak uzun süre ve ayrım gözetmeden uygulanması, ekonominin üretim kapasitesini aşındırma riski taşır.

Çözüm ne olabilir?

Ekonomi yönetiminin önündeki temel denge, tüketimi finanse eden krediler ile üretimi finanse eden kredileri aynı sepete koymamaktır.

Öne çıkan politika seçenekleri şunlardır:

Üretim, ihracat ve yatırım amaçlı kredilerin daha seçici biçimde desteklenmesi.
KOBİ’lerin işletme sermayesi ihtiyacına yönelik, performans kriterlerine bağlı kredi kanallarının güçlendirilmesi.
Verimlilik ve katma değer yaratan yatırımlar için uzun vadeli finansman mekanizmalarının artırılması.
Enflasyonla mücadelede para politikasının, maliye politikası ve yapısal reformlarla daha güçlü şekilde desteklenmesi.
Arz yönlü enflasyonu besleyen enerji, lojistik, tarım ve verimlilik sorunlarına yönelik kalıcı çözümler geliştirilmesi.

Üretim Öncelikli hale gelmeli

Türkiye’nin enflasyonla mücadele etmesi zorunludur. Ancak bu mücadelede üretim kapasitesinin korunması da en az fiyat istikrarı kadar stratejik öneme sahiptir.

Kredilerin tamamen durduğu bir ekonomide yalnızca talep değil, üretim, yatırım, istihdam ve ihracat da zayıflar. Bu nedenle politika tasarımında en kritik soru artık şudur: Enflasyonu düşürürken üretim gücünü nasıl koruyacağız?

Bu soruya verilecek yanıt, sadece bugünkü dezenflasyon sürecinin değil, Türkiye ekonomisinin orta ve uzun vadeli büyüme potansiyelinin de belirleyicisi olacaktır.

Erol TAŞDELEN – Ekonomist

Görüntülenme: 26954

Okumaya devam et

GÜNCEL

Değerli TL politikası tam gaz devam ediyor, rekabet gücü eriyor

Yayınlanma:

23 saat önce

03/07/2026

Yazan:

Onur Çelik

Yılın ilk yarısında TL, enflasyona göre dolara karşı yaklaşık %9, euroya karşı ise yaklaşık %12 reel değer kazandı.

Bugün açıklanan verilere göre 2026 yılının ilk 6 ayında TÜFE artışı %17,7 oldu.

Aynı dönemde;

Dolar/TL: 42,9587 → 46,6643 (%8,6)
Euro/TL: 50,4571 → 53,2881 (%5,6)

Kur artışının enflasyonun belirgin şekilde altında kalması nedeniyle Türk Lirası reel olarak değer kazandı.

Yaklaşık olarak;

TL, dolar karşısında %9 reel değerlendi.
TL, euro karşısında %12 reel değerlendi.

Bu tablo, uygulanan değerli TL odaklı dezenflasyon politikasının doğal sonucudur.

Bunun ekonomiye etkileri

Olumsuz tarafları

İhracatçının rekabet gücü zayıflar.
Türkiye’deki üretim maliyetleri kurdan daha hızlı arttığı için Türk ürünleri yabancı alıcı açısından pahalı hale gelir.
İthal ürünler görece ucuzladığından ithalat eğilimi artabilir.
İhracatın yavaşlaması ve ithalatın hızlanması cari açığı büyütebilir.
Türkiye yabancı turist açısından daha pahalı bir destinasyona dönüşebilir.
Sanayi üretiminde kârlılık baskılanabilir.
Düşük marjla çalışan sektörlerde iflas ve finansman sorunları artabilir.

Kazananlar

İthal girdi kullanan üreticiler
Elektronik, otomotiv ve makine ithalatçıları
Döviz kredisi bulunan şirketler
Yurt dışından ürün getiren perakendeciler
Yurt dışına seyahat eden tüketiciler

Kaybedenler

İhracat yapan şirketler
Tekstil
Hazır giyim
Mobilya
Deri
Seramik
Makine ihracatçıları
Turizm işletmeleri (özellikle fiyat odaklı turist segmentine hizmet verenler)

Asıl tartışılması gereken soru

Dezenflasyon programı fiyat istikrarı açısından önemli kazanımlar sağlayabilir. Ancak bu süreç uzun süre reel kurun aşırı değerlenmesi ile yürütülürse;

üretim,
ihracat,
sanayi yatırımları,
istihdam

üzerindeki maliyet giderek artabilir.

Ekonomi yönetiminin önündeki temel denge, enflasyonu düşürürken üretim ve ihracatın rekabet gücünü koruyabilmek olacaktır.

Onur ÇELİK

Görüntülenme: 26661

Okumaya devam et

ALTIN - DÖVİZ - KRIPTO PARA

Fed’e bekleme alanı açan veri piyasaları rahatlattı; gözler TÜİK’te

Yayınlanma:

1 gün önce

03/07/2026

Yazan:

BankaVitrini

Büyük bir merakla beklenen ABD Haziran ayı tarım dışı istihdam verisi piyasa beklentisinin altında kaldı. Haziran ayında tarım dışı sektörde 57 bin kişi istihdam edilirken, piyasa beklentisinin (110 bin) belirgin şekilde altında kaldı. Ayrıca Nisan ve Mayıs ayı istihdam verileri toplam 74 bin kişi aşağı yönlü revize edildi. İşsizlik oranı %4,3’ten %4,2’ye gerilese de, bu iyileşme güçlü istihdamdan ziyade 720 bin kişinin iş gücünden ayrılması sonucu işgücüne katılım oranının %61,5’e gerileyerek Mart 2021’den bu yana en düşük seviyesine inmesinden kaynaklandı.

Piyasalar veriyi Fed açısından güvercin algılarken, yakın vadede faiz artırımı beklentileri de hâliyle zayıfladı. Risk iştahı kısmen de olsa yükselirken, son dönemlerde durmaksızın baskı altında kalan kıymetli metaller ve kripto paralar toparlandı. Dün sabah saatlerinde Eylül ayına yönelik 25 baz puan faiz artırımına %61 olasılık tanınırken, bu sabah bu oran %15 seviyesine kadar geriledi. Piyasaların göstergesi konumunda ABD 10 yıllık tahvil faizinde kayda değer bir değişim olmazken, dolar endeksi (DXY) ise geriledi. Bununla birlikte istihdamdaki yavaşlama, devam eden jeopolitik riskler ve yüksek akaryakıt fiyatlarının gecikmeli etkilerinin enflasyonist baskıları süratle sönümlendirmesini beklemiyoruz. Bu nedenle de Fed’in enflasyonla mücadeleye öncelik vermeye devam edeceğini göz ardı etmemek gerektiğini düşünüyoruz.

ABD ekonomisinin sağlığı açısından en önemli ipuçlarını verdiğine inanılan Haziran ayı istihdam verisinin beklentileri karşılayamaması bu sabah Asya piyasalarında risk iştahını destekledi. Asya borsaları iki günlük düşüşün ardından toparlama kaydederken, Japonya ve Çin’de açıklanan Haziran ayı PMI verileri de ekonomik faaliyetin büyümeye devam ettiğini göstererek iyimserliği güçlendirdi. Güney Kore borsası teknoloji hisselerine gelen alımlarla dünkü kayıplarını telafi ederek %4’ten fazla yükselirken, geriye kalan bölgelerde ise %1 civarında yükselişler görüyoruz. ABD borsalarının vadeli işlemlerinde de artılar göze çarpıyor.

Piyasalar artık sene sonuna kadar FED’den bir kez 25 baz puan faiz artırımı beklerken, faiz getirisi olmayan kıymetli metallerin haftayı iyimser bir şekilde tamamlamaya aday olduğunu not edelim. Altının ons fiyatı 4,200 dolar seviyesine yaklaşırken, gümüşün teknik mânâda önemsediğimiz 63 dolar seviyesinin üzerinde haftayı tamamlaması durumunda, uzun pozisyon açmak için kolları sıvayacağız. DXY’nin geri çekilmesiyle EURUSD paritesi bu sabah 1,1470 seviyelerine kadar yükselirken, ABD piyasalarının bugün Bağımsızlık Günü nedeniyle kapalı konumda olacağını hatırlatalım. Dolar endeksinin geri çekilmesiyle Japon yeni dolar karşısında 161 seviyelerine toparlanırken, müdahâle beklentileri nedeniyle dalgalı seyrin korunmaya devam edeceğini düşünüyoruz. Tansiyonun barometresi konumunda Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı 70 dolar seviyesinin diplerinden hafif de olsa yükselse de, genel görünümü, zayıflayan ABD istihdam verisinin küresel piyasalarda faiz baskısını hafifletmesiyle riskli varlıkları desteklediği şeklinde yorumluyoruz.

İstihdam verisinin ardından, Fed’in faiz artırımı konusunda biraz daha bekleme alanı kazandığını düşünüyoruz. Özellikle son dönemde yüksek değerlemeler nedeniyle baskı altında kalan teknoloji hisseleri açısından verinin kısa vadede bir nefes alma imkânı sağlayacağı görüşündeyiz. Bununla birlikte tek bir veriyle bakarak fazla iyimser bir tablo çizmenin de doğru olmayacağını unutmamak gerekiyor. Bu noktadan sonra gözler yeniden enflasyon verileri ile ikinci çeyrek şirket bilançolarına çevrilecektir. İşgücü piyasasında kademeli bir soğuma ve enflasyonda ilave yavaşlama görülmesi hâlinde, Fed’in bu yıl faiz artırmak zorunda kalmayacağı beklentisinin güç kazanacağını, bunun da risk iştahını ve özellikle hisse senedi piyasalarını desteklemeye devam edebileceğini düşünüyoruz. Son olarak küçük bir not düşelim: ABD verisinin ciddi bir şekilde aşağı yönlü revize edilmesi, açıklanan ilk verilerin güvenilirliğine ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getirdi!

Türkiye cephesinde ise bugün gözler TÜİK tarafından açıklanacak Haziran ayı enflasyon verisinde olacaktır. Anketler TÜFE’nin aylık bazda %1 artmasına ihtimal verirken, çekirdek verilerin de önem arz edeceğini göz ardı etmeyelim. Son günlerde tekrar ettiğimiz üzere, enerji fiyatlarında yaşanan geri çekilmenin yardımıyla Temmuz ayıyla birlikte enflasyonda yeniden daha ılımlı seviyeleri konuşmaya başlayacağımızı, bunun da TCMB’nin elini biraz da olsa rahatlatacağını düşünüyoruz. Bu bağlamda, savaşın patlak vermesiyle birlikte fonlamanın haftalık repo faizi (%37) yerine gecelik borç verme faizi (%40) üzerinden yapılmasına geçilmişti. Önümüzdeki dönemde bu uygulamadan geri adım atılarak normalleşme sürecinin başlayacağını öngörüyoruz. Politika faizinde indirimin ise Eylül ayında gerçekleşeceğini düşünüyoruz.

USDTRY kuru ABD piyasalarının bugün tatil konumunda olması nedeniyle dört günlük fonlama faizinin de yardımıyla 46,80 seviyesine yükselirken, yabancı nezdinde Türkiye’nin risklerini gösteren 5 yıl vadeli CDS risk primi 223 baz puan ile son dönemde olduğu üzere yatay bir seyir izlemeye devam ediyor. Petrol fiyatlarındaki geri çekilme, tahvil piyasalarını desteklemeye devam ederken, net enerji ithalatçısı olan Türkiye’nin petrol fiyatlarının savaş öncesi seviyelere geri çekilmesiyle olumlu mânâda etkilenmeye devam edeceğini düşünüyoruz. Jeo-ekonomik tarafta yaşanan olumlu hikâyenin de yardımı ile, TL ve TL cinsi varlıkların yatırımcı ilgisinde kalmaya devam edeceğinin altını tekrar çizmek isteriz. Bu minvalde, 2 yıl vadeli gösterge tahvil bileşik faizi %40 seviyesinin hemen etrafında kalmaya devam ederken, Türk hisse senetlerinde alım isteğinin korunacağını düşünüyoruz.

Bugün ABD piyasaları Kurtuluş Günü tatili nedeniyle kapalı konumda olacak. Küresel mali piyasaların daha sakin bir gün geçireceğini düşünüyoruz. Makro cephede ise Almanya ve Euro bölgesi hizmetler PMI verisi takip edilebilir.

Gümüş