Ford Otosan iştiraki Gembox Teknoloji Girişimleri AŞ ve Türkiye İş Bankası iştiraki Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetim Şirketi, ‘Future of Mobility Girişim Sermayesi Yatırım Fonu‘nu hayata geçirdi.

Mobilite ekosisteminin küresel arenadaki rekabet gücünü artırmak ve teknoloji ekosistemini büyütmek amacıyla hayata geçirilen fonun detayları İstanbul’da düzenlenen etkinlikte paylaşıldı.

Ford Otosan’ın ana yatırımcısı olduğu, sanayi, yatırım ve teknoloji ekosistemini bir araya getirecek olan fon, otomotivde Avrupa’nın üretim üssü konumunda olan Türkiye’yi aynı zamanda mobilite teknoloji merkezine dönüştürmeyi hedefliyor.

Gembox Teknoloji Girişimleri AŞ’nin önderliğinde ve Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetim Şirketi ile yürütülecek fon, yalnızca finansal bir yapı olmayıp kurulacak entegre platform sayesinde teknoloji girişimlerine ve startuplara, entegrasyon, PoC ve ortak geliştirme gibi somut iş çıktıları ile küresel pazarlara açılma fırsatı ve hızlı ölçeklenme imkanı sunacak.

Öte yandan da kurumsal ana sanayi yapılarının da startupların çevikliğinden ve ezber bozan teknolojik çözümlerinden doğrudan faydalanması sağlanacak.

Future of Mobility Girişim Sermayesi Yatırım Fonu yapay zeka uygulamalarına ve ileri aşama girişimlere yatırım yapmayı hedefliyor.

Fonun öncelikli yatırım odakları ise mobilite teknolojileri ve otomotiv, endüstri 4.0, sürdürülebilirlik, müşteri deneyimi, veri, yapay zeka ve bağlantılı servisler, enerji yönetimi, şarj çözümleri, batarya ve üretim teknolojileri olarak belirlendi.

Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ tarafından kurulan Future of Mobility Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, başlangıç aşamasında asgari 50 milyon dolar hedef büyüklükle yola çıkacak.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) onay süreçleri tamamlanan fon, yalnızca tek bir kurumun yatırımı olarak değil, açık mimarisi sayesinde diğer ana sanayi oyuncularının (OEM), tedarikçilerin ve dış yatırımcıların da katılımına imkan tanıyor.

Future of Mobility Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, teknoloji üreten bir ekosistem inşa ederek global değer zincirinin bütününde söz sahibi olmayı vizyon edinen tüm sektörel paydaşları tek çatı altında toplayan stratejik bir adım niteliğini taşıyor.

Fonla girişimlere sermayenin yanında sanayiyle temas, gerçek problem alanları, pilot uygulama fırsatları, teknik geri bildirim, müşteri ve pazar bilgisi, ölçeklenme perspektifi ve stratejik işbirliği imkanı sunulacak.

– ‘Tüm paydaşlarımızla beraber bu fonu büyütmek istiyoruz’

Ford Otosan Genel Müdürü Güven Özyurt etkinlikte yaptığı değerlendirmede, Avrupa pazarında giderek önem kazanan sanayi rekabetçiliğini koruma arayışlarına karşı Türkiye’nin, Avrupa ile geliştiren, üreten ve Avrupa müşterisinin ihtiyaçlarına esnek yanıt veren bir ekosistem oyuncusu olarak konumlanmasının stratejik bir zorunluluk olduğunu söyledi.

Özyurt, yalnızca yatırım yapan bir kurum olmadıklarına dikkati çekerek, şöyle devam etti:

‘Üretimden mühendisliğe, tedarik zincirinden müşteri deneyimine, ihracattan teknoloji geliştirmeye uzanan çok geniş bir sanayi ekosisteminin içindeyiz. 2019’da hayata geçirdiğimiz kurumsal girişim sermayesi şirketimiz Driventure, bugüne kadar mobilite teknolojileri, Endüstri 4.0 ve sürdürülebilirlik alanlarında çok önemli yatırımlara imza attı.’

Future of Mobility Girişim Sermayesi Yatırım Fonu ile Driventure yolculuğunda biriktirdikleri deneyimi şimdi daha geniş bir ekosistemin hizmetine açtıklarını dile getiren Özyurt, ‘OEM’lerin, tedarikçilerin, stratejik yatırımcıların, teknoloji şirketlerinin ve girişimlerin içinde yer alabileceği kurumsal, güvenilir ve etkisi yüksek bir platform oluşturmayı hedefliyoruz. Bu fonun arkasında yalnızca sermaye yok.’ diye konuştu.

Özyurt, Ford Otosan’ın gerçek saha deneyimi, mühendislik derinliği, müşteri erişimi, teknik geri bildirim kapasitesi ve ölçeklenme bilgisi olduğunu hatırlatarak, sözlerini şöyle tamamladı:

‘Future of Mobility Girişim Sermayesi Yatırım Fonu’nun öncelikli amacı sektörün tüm paydaşlarını aynı ortak hedef etrafında buluşturan bir platform yaratmak. Biz Ford Otosan olarak temellerini atıyoruz, Türkiye otomotiv sektörü olarak tüm paydaşlarımızla beraber bu fonu büyütmek istiyoruz.’

Gembox Teknoloji Girişimleri AŞ Genel Müdürü İlknur İlkyaz Gül de Ford Otosan ve Driventure olarak, sanayi, AR-GE ve teknoloji girişimciliği alanlarının kesişiminde, birçok ilki hayata geçirdiklerini, çok sayıda başarı hikayesine imza attıklarını vurguladı.

Gembox Teknoloji Girişimleri AŞ ve Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ birlikteliğiyle kurdukları fon ile sürdürülebilir mobilite için yeni nesil teknolojiler ve çözümler geliştiren girişimlere yatırım yapacaklarını aktaran Gül, ‘Girişimlere yalnızca sermaye sağlamak değil, onları sanayiyle, gerçek saha ihtiyaçlarıyla, veriyle, müşteriyle ve ölçeklenme imkânlarıyla buluşturmayı amaçlıyoruz.’ dedi.

Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Genel Müdürü Özgür Temel de standart bir portföy yönetim şirketi olmanın ötesinde, yüksek etki yaratan ve güçlü değer önerileriyle ayrışan iş ortaklıklarını hayata geçirmeye devam ettiklerini belirtti.

Temel, Türkiye’nin otomotiv alanında öncü grubu olan Ford Otosan’ın deneyimli yapısı Gembox ile güçlerini birleştirerek, otomotiv ve mobilite dikeyinin dönüşümüne katalizör olacak Future of Mobility Girişim Sermayesi Yatırım Fonu’nu duyurmanın heyecanını yaşadıklarını vurguladı.

İlk aşamada 50 milyon dolar hedef büyüklükle yola çıkan bu fonla, pazar ürün doğrulamasını yapmış ve ölçeklenme aşamasına gelmiş, öncelikle Türkiye merkezli mobilite teknoloji girişimlerine yatırım yapmayı hedeflediklerini söyledi.

Döviz Kredisi ile TL Kredisi Gerçekten Ne Zaman Eşitlenir?

Şirket açısından karşılaştırma şu şekilde yapılır:

TL kredi maliyeti = Döviz kredi faizi + Kur artışı

Örneğin:

• Dolar kredi faizi: %8
• TL kredi faizi: %50

Bu durumda şirketin TL kredi yerine dolar kredisi kullanmaması için kurun yaklaşık %42 yükselmesi gerekir.

Tablodaki mantık da buna dayanıyor:

Yani şirketin beklentisi; “Önümüzdeki 12 ayda dolar kuru %42’den az artacaksa, %50 TL kredi yerine %8 dolar kredisi daha avantajlıdır.”

şeklindedir.

Reel Sektör Neden Döviz Kredisine Mecbur Kalıyor?

Bugün birçok büyük şirket:

• İhracat yapıyor,
• Döviz geliri elde ediyor,
• TL kredi faizleri %45-55 bandında,
• Döviz kredileri ise %6-10 bandında.

Bu nedenle CFO’lar ve finans yöneticileri matematiksel olarak döviz kredisini tercih ediyor.

Özellikle:

• Demir-çelik
• Petrokimya
• Enerji
• Otomotiv
• Beyaz eşya
• Tekstil ihracatçıları

yoğun şekilde döviz kredisi kullanıyor.

Asıl Tehlike: 200 Milyar Dolarlık Açık Pozisyon

Türkiye’de reel sektörün net döviz açık pozisyonu dönemsel olarak 180-220 milyar dolar bandında seyrediyor.

Sorun şudur: Şirketler kurun kontrollü gideceğini varsayarak döviz borçlanıyor.

Ancak;

• Jeopolitik kriz,
• Sermaye çıkışı,
• Rezerv baskısı,
• Enflasyon şoku,

gibi nedenlerle kur bir anda sıçrarsa, birkaç ay içinde yılların kârı silinebiliyor.

2018 ve 2021 kur şoklarında bunun örnekleri yaşandı.

TL Faizi Kaça İnerse Şirketler TL’ye Döner?

Teorik olarak;

• Politika faizi: %20-22
• Enflasyon: %18-20
• Ticari kredi faizi: %25-30

bandına geldiğinde TL kredi yeniden cazip hale gelmeye başlar.

Çünkü:

• Kur riski ortadan kalkar.
• Bilanço oynaklığı azalır.
• Finansal planlama kolaylaşır.

Bu nedenle Onur Çelik’in işaret ettiği %25-30 ticari kredi faizi eşiği, reel sektör davranışları açısından makul bir referans olarak görülebilir.

Ancak Tek Başına Faiz Yeterli Değil

Şirketler sadece faize bakmaz.

Şunlara da bakarlar:

✅ Enflasyon beklentisi
✅ Kur beklentisi
✅ Merkez Bankası politikası
✅ CDS primi
✅ Rezerv durumu
✅ Jeopolitik riskler
✅ Krediye erişim koşulları

Eğer şirket kurun yıllık %25 artacağını düşünüyorsa, %30 TL kredi bile cazip gelebilir.

Ama kurun %10 artacağını düşünüyorsa, %40 TL krediye rağmen döviz kredisi kullanmaya devam eder.

Faiz indirimi tek başına yeterli değil

Türkiye’de reel sektörün döviz kredisine yönelmesinin temel nedeni döviz sevgisi değil, TL’nin aşırı yüksek finansman maliyetidir. TL kredi faizleri %45-50 bandında kaldığı sürece şirketlerin önemli bölümü döviz kredisi kullanmaya devam edecektir.

Bu da ekonomiyi daha kırılgan hale getiren şu döngüyü oluşturur:

Yüksek faiz → Döviz kredisi → Döviz açık pozisyonu → Kur riski → Finansal kırılganlık

Kalıcı çözüm ise yalnızca faiz indirmek değil; enflasyonu kalıcı olarak %20’nin altına düşürmek, risk primini azaltmak ve TL’yi öngörülebilir bir finansman aracı haline getirmektir.

Onur ÇELİK – CFO/YMM

Yüksek faiz sadece mevcut yarayı büyütüyor; ancak çoğu zaman yaranın kendisi yanlış finansman stratejisinden kaynaklanıyor.

Ciro Artıyor Ama Nakit Neden Bitiyor?

Birçok yönetici şu hataya düşüyor: Ciro büyümesini başarı sanıyor.

Oysa şirketlerin batmasına neden olan unsur çoğu zaman zarar değil, nakit akışının bozulmasıdır.

Örneğin:

• Geçen yıl 1 milyar TL ciro yapan şirket bu yıl 2 milyar TL ciro yaptı.
• Ancak müşterilere 180 gün vade verdi.
• Hammaddeyi peşin aldı.
• Kredi faizleri %55-65 bandına çıktı.

Sonuçta gelir tablosunda büyüme görünürken kasadaki para eriyor.

Bu durum finans literatüründe: “Kârlı büyüme yerine nakit tüketen büyüme” olarak tanımlanır.

Türkiye’de Son İki Yılın En Büyük Sorunu: İşletme Sermayesi Açığı

Birçok üretici şu kısır döngüye girdi:

1. Enflasyon nedeniyle stok maliyetleri arttı.
2. Satış yapmak için uzun vadeler verildi.
3. Nakit açığı oluştu.
4. Banka kredisi kullanıldı.
5. Faiz gideri arttı.
6. Karlılık eridi.
7. Daha fazla kredi ihtiyacı doğdu.

Şirket bir süre sonra üretimden elde ettiği kârı bankaya aktarmaya başladı.

Özellikle:

• Tekstil
• Mobilya
• Beyaz eşya yan sanayi
• İnşaat malzemeleri
• Demir-çelik
• Otomotiv yan sanayi

gibi sektörlerde bu tablo sık görülmeye başladı.

Finansman Giderleri Artık Gelir Tablosunun Patronu

Eskiden şirketlerde ana belirleyici kalem: Brüt kâr marjıydı.

Bugün ise: Finansman gideri.

Birçok şirket şu tabloyu yaşıyor:

Şirket aslında üretimde başarılıdır.

Fakat kazandığından daha fazlasını faize ödediği için zarar eder.

Şirketler Nerede Hata Yapıyor?

1. Kısa Vadeli Kredilerle Uzun Vadeli Yatırım Yapmak

Türkiye’de en yaygın hata budur.

Örneğin:

• Fabrika yatırımı 10 yılda geri dönecek.
• Kullanılan kredi 24 ay vadeli.

Bu durumda yatırımın geri dönüşü başlamadan kredi geri ödemesi başlar.

Nakit dengesi bozulur.

2. Aşırı Hızlı Büyüme

Birçok şirket şu yanılgıya düşüyor: “Ciro iki katına çıktıysa şirket de iki kat büyümüştür.”

Hayır.

Çünkü büyüyen ciro;

• Daha fazla stok
• Daha fazla alacak
• Daha fazla işletme sermayesi

gerektirir.

Finansmanı planlanmamış büyüme şirketi batırabilir.

3. Döviz Riskini Yönetememek

Özellikle:

• Geliri TL
• Borcu döviz

olan şirketler için kur şoku ölümcül olabilir.

Bir gecede oluşan kur farkı gideri yıllık kârı silebilir.

4. Yanlış Karlılık Analizi

Bazı şirketler:

• Enflasyonu,
• Finansman maliyetini,
• Tahsilat riskini

fiyatlarına yansıtmaz.

Sonuç: Ciro rekoru vardır. Ama reel kâr yoktur.

Zombi Şirket Tehlikesi

Bir şirketin faaliyetleri sürdürülebilir olmaktan çıkıp sadece kredi çevirmeye dayalı hale gelirse ortaya “zombi şirket” yapısı çıkar.

Tipik belirtileri:

• Sürekli kredi yenileme ihtiyacı
• Faiz giderinin faaliyet kârını aşması
• Nakit yaratamama
• Sermaye erimesi
• Varlık satışıyla ayakta kalma

Bu şirketler üretir ama değer yaratamaz.

Kazançlarının büyük bölümü finans sistemine aktarılır.

Bugün Takip Edilmesi Gereken 5 Kritik Rasyo

1. Net Borç / EBITDA

• 2’nin altı: Güçlü
• 2-4 arası: Yönetilebilir
• 4 üzeri: Riskli
• 6 üzeri: Alarm

2. Faiz Karşılama Oranı

EBIT / Finansman Gideri

• 3 üzeri: Güvenli
• 1-3 arası: Dikkat
• 1’in altı: Kritik

3. Cari Oran

Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Borçlar

• 1,5 üzeri sağlıklı kabul edilir.

4. Alacak Tahsil Süresi

Ne kadar düşükse o kadar iyi.

Türkiye’de birçok sektörde son iki yılda ciddi uzama görülüyor.

5. Stok Devir Hızı

Stok depoda bekledikçe:

• Finansman maliyeti
• Depolama maliyeti
• Eskime riski

artar.

Asıl Soru: Faiz Mi, Finans Yönetimi Mi?

Bugünkü tabloda faizler çok yüksek ve reel sektör üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. Ancak aynı faiz ortamında bazı şirketler büyüyüp kâr ederken bazıları zarar ediyorsa, sorun sadece faiz değildir. Yüksek faiz; zayıf finansal yapıyı ortaya çıkaran bir stres testidir.

Faizler düştüğünde sorun gizlenebilir.

Ama yanlış finansman yönetimi düzeltilmezse ilk ekonomik dalgalanmada yeniden ortaya çıkar.

Bu nedenle şirketler için çözüm sadece “faizlerin düşmesini beklemek” değil;

• Nakit akışını yönetmek,
• Borç vadesini doğru planlamak,
• Öz sermayeyi güçlendirmek,
• Kârlı büyümeye odaklanmak,
• Finansal riskleri erken görmek

olmalıdır.

Bugün birçok şirketin görünmeyen bilanço gerçeği şudur: Sorun satış yapamamak değil, satışı finanse edememektir.

Bu nedenle 2026 yılında reel sektörün en kritik rekabet avantajı üretim kapasitesi değil, nakit yönetimi ve finansal dayanıklılık olacaktır. Bankavitrini.com için haberleştirildiğinde başlık şu olabilir: “Ciro Rekoru Kırıp Zarar Eden Şirketler: Reel Sektörün Görünmeyen Finansman Krizi”.

Erol TAŞDELEN – Ekonomist    www.bankavitrini.com