Connect with us

GÜNCEL

Faiz ateşi dünyayı sararken, gözler ABD istihdam raporuna çevrildi

Yayınlanma:

|

Küresel tahvil piyasalarında satış baskısı derinleşirken, devletlerin ve şirketlerin borçlanma maliyetleri uzun yılların en yüksek seviyelerine ulaştı. ABD’de 10 yıllık tahvil faizi dün gün içinde %5,34 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyeyi görürken, İngiltere’de 30 yıllık faiz %6’yı aşarak 1998’den bu yana zirveye çıktı. Bu yükselişte başrolü, enflasyonu canlı tutan yüksek enerji maliyetleri oynuyor. Ancak yapay zekâ ve veri merkezi yatırımlarının artan finansman ihtiyacını ve küresel ekonominin yüksek faizlere rağmen güçlü kalmasını da göz ardı etmemek gerekiyor.

Son dönemlerde mütemadiyen küresel tahvil faizlerindeki yükselişi anlatıyoruz. Devletlerin borçlanma maliyetlerinden konut, otomobil ve öğrenci kredilerine kadar ekonomideki pek çok faiz oranı tahvil faizlerinden etkileniyor. Mesela uzun vadeli faizlerin yükselmesiyle ABD’de konut kredisi faizi geçen ay %7’yi aşarak iki yılı aşkın sürenin zirvesine çıktı. İngiltere’de faizlerin yükselmesi kamu borcu için ödenen faizin milli gelire oranı pandemi öncesindeki ortalamanın yaklaşık iki katına yükseldi. Daha çarpıcı olan ise büyük ekonomilerin kamu borçları için ödediği faizin, dünyada yapay zekâ, savunma veya temiz enerji alanlarının her birine yapılan toplam yatırımdan daha yüksek olması. Bu bakış açısıyla konuya yaklaşınca, tahvil piyasasındaki satış dalgası sadece yatırımcıları ilgilendiren bir fiyat hareketinden ziyade, faiz hadlerinin yüksek kalması, yatırımların ve nihayetinde küresel büyümenin de önünde en büyük engel olarak görülüyor.

Hafta ortası Fed’in yakından takip ettiği PCE enflasyonunun beklentilerin altında kalmasının ardından Fed cephesinde gelen açıklamalar 28 Ekim olağan FOMC toplantısında üst üste ikinci bir faiz artırımına gidilmesi ihtimalini önemli ölçüde azalttı. New York Fed Başkanı Williams para politikasında değişiklik yapmak için aciliyet olmadığını söylerken, diğer Fed yetkililerinden gelen açıklamalar da benzer tonda olunca, ekim toplantısına yönelik 25 baz puanlık faiz artırımı beklentisi hafta başındaki yaklaşık %70 seviyesinden %25’e kadar gerilerken, beklentiler büyük ölçüde aralık toplantısına kaydı. Bu sabah itibariyle 9 Aralık toplantısına yönelik artırım beklentisine %80 ihtimal tanınıyor. Fed üyelerinin büyük bir kısmı, yükselen tahvil faizlerinin enflasyonu frenleyici etkisinden bahsetmeye başladı!

ABD’de dün 10 yıllık tahvil faizi %5,34 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyeyi gördükten sonra bu sabah %5,25 civarına geriledi. ABD borsaları geceyi hafif de olsa yükselişle tamamlarken, yeni gün başlangıcında Pasifik’in diğer ucunda ise satıcılı bir seyir görüyoruz. Tokyo’da çekirdek tüketici enflasyonunun son 10 ayın en yüksek seviyesine çıkmasının ardından faiz artırım beklentileri yeniden canlanırken, Japonya’nın Nikkei endeksi %1 geriledi. Hong Kong borsası %2,5’ten fazla düşerken, bölgenin geri kalanında ise daha yatay bir seyrin hâkim olduğunu görüyoruz.

Avrupa’da ise Fransa’nın bütçesine yönelik endişeler yeniden ön plana çıkarken, Fransa 10 yıllık tahvil faizi %5’e yaklaştı. Fransa ile Almanya’nın 10 yıllık tahvil faizleri arasındaki fark 140 baz puanı aşarak 2012’den bu yana en yüksek seviyeye çıkarken, ortak para birimi euro da dolar karşısında 1,1250 seviyesine gerileyerek son dört ayın en düşük seviyesini gördü. Güvenli liman talebi doları desteklerken, Dolar Endeksi (DXY) 102 seviyesini aşarak Nisan 2025’ten bu yana zirveye çıktı.

Orta Doğu’daki askerî hareketliliğin artması ve Çin’in petrol ürünleri ihracatını durdurması enerji fiyatlarını yukarıda tutarken, Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı 102 doların üzerinde işlem görüyor. Havanın kasvetli olması, risk iştahının azalması ve güvenli liman talebiyle doların ön plana çıkmasıyla birlikte kıymetli metallerde de keyifsiz seyrin devam ettiğini görüyoruz. Altının ons fiyatı 4,175, gümüş ise 61 dolar civarında yatay seyrederken, kripto cenahında amiral gemisi Bitcoin teknik mânâda da güçlü görünümünü koruyarak 85 bin dolar seviyesinde işlem görüyor.

Her ayın ilk cuması olduğu üzere ABD Çalışma Bakanlığı tarafından açıklanacak istihdam raporu günün ana gündem maddesi olarak takip edilecektir. Eylül ayında tarım dışı istihdamın 90 bin kişi artması, işsizlik oranının ise %4,1’de kalması beklenirken, raporun alt kalemlerinde Fed’in de yakından takip ettiği ücret artışları yakından takip edilecektir. Verinin son dönemlerde bir ay artı bir ay eksi şeklinde gelmesi hatta geçmişe yönelik revizyonlar da dikkate alındığında sağlıklı bir gösterge olmaktan uzaklaştığını düşünsek de, hem fiyat istikrarı, hem de tam istihdam görevi olan Fed tarafından yakından takip edilmesi, piyasalar tarafından da verinin dikkate alınmasına neden oluyor. Bu bağlamda, beklenti seti ve geçmişe yönelik olası revizyonlar da dikkate alındığında, veri ardından volatiliteye hazırlıklı olmak gerekiyor. Daha da basit bir anlatımla, beklentilerin üzerinde gelecek ücret artışlarının ya da istihdamın canlı olduğunun anlaşılmasının, enflasyon endişelerini yeniden güçlendirerek tahvil faizleri ve dolar üzerinde yukarı yönlü baskıyı artırabileceğini göz ardı etmemek gerekiyor.

Türkiye cephesinde ise fon krizinin yansımalarını dün de takip etmeye devam ettik. SPK erken saatlerde yol haritasını açıklarken, Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek de farklı platformlarda yaptığı açıklamalarda yaşananların sistemik bir risk teşkil etmediğini vurgulayarak güven telkin etmeye ve kaygıları yatıştırmaya çalıştı. Hisse senetlerinde önceki günlerin satıcılı seyrinin aksine alıcılı bir hava hâkim oldu. Borsa İstanbul ana endeksi günü %2,5 artıda tamamlarken, bankacılık hisseleri ise %2 yükseldi.

Temennimiz, devletin tüm organlarının seferber olmasıyla bu krizin bir an önce geride bırakılmasıdır. Dün de belirttiğimiz üzere, sorumluların hukuk önünde hesap verdiği, yatırımcı haklarının sonuna kadar korunduğu ve işini doğru yapan kurumlarla yatırımcıların yeniden güven içinde buluştuğu daha sağlıklı bir piyasa düzeninin bu süreçten çıkmasını ümit ediyoruz.

Dün açıklanan İTO verilerine göre İstanbul’da tüketici fiyatları eylül ayında %2,11 artış kaydetti. Böylelikle yıllık İTO enflasyonu %35’ten %33,6’ya gerileyerek Kasım 2021’den bu yana en düşük seviyeye indi. Gıda fiyatlarının öne çıktığı dünkü veride son beş yılın eylül ayı ortalamasının %4’ün hafif üzerinde olduğu da not edelim. TÜİK, eylül ayı enflasyon verisini pazartesi günü açıklayacak. Anketlere göre aylık TÜFE beklentisi %2,2 civarında olurken, beklentinin gerçekleşmesi hâlinde yıllık enflasyon %31,5’ten %30,2’ye gerileyeceğini not edelim.

Her hafta perşembe günü açıklanan TCMB’nin haftalık bültenini ve analitik bilançoda yaşanan gelişmeleri enine boyuna irdeledik. En taze veriye göre, 30 Eylül valörlü işlemlerde, TCMB net yabancı para pozisyonu 34,7 milyar dolar seviyesine geriledi. Fon krizinin patlak verdiği son iki haftalık süreçte net pozisyonun 11,4 milyar dolar erdiğini hesaplıyoruz. Altın fiyatlarında yaşanan gerilemenin de net pozisyon üzerinde aşağı yönlü baskı kurduğunu göz ardı etmeyelim. Öte yandan, yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatlarında (DTH) ise 25 Eylül ile sona eren haftada 1,3 milyar dolar artış yaşandı. Son üç haftayı birlikte değerlendirdiğimizde DTH hacminde 6,2 milyar dolar artış görüyoruz. Rezervlerde erime ve DTH hacminde yaşanan artışı fon krizinin yarattığı ruh hâlindeki değişime bağlıyoruz. Yurt dışı yerleşiklerin portföy tercihinde ise farklı bir eğilimin hâkim olduğunu not edelim. Söz konusu haftada hisse senetlerinde 0,36 milyar dolar artış yaşanırken, devlet iç borçlanma senetlerinde (kesin alım) 0,4 milyar dolar çıkış görüyoruz.

USDTRY kuru pazartesi valörlü işlemlerde hafta sonu fonlama etkisi de dâhil 49,13 seviyesinden işlem görüyor. Doların güçlü seyriyle gerileyen paritelerin de etkisiyle GBPTRY ve EURTRY kurları ise salı günü valörlü işlemlerde sırasıyla 64,80 ve 55,25 seviyelerinde bulunuyor. CDS risk primi 257 baz puana yükselirken, iki yıl vadeli gösterge tahvilin bileşik faizi %40,46 seviyesinde yatay kaldı. Herkese güzel bir hafta sonu diliyoruz.

Emre Değirmencioğlu

Okumaya devam et

GÜNCEL

Tarihî halka arz, bitmeyen piyasa huzursuzluğu: Gözler Shenzhen’de!

Yayınlanma:

|

Yazan:

Hafta başından bu yana yakından takip ettiğimiz Anthropic’in halka arzına yatırımcıların ilgisi beklentileri de aştı. Claude yapay zekâ modelinin geliştiricisi Anthropic, yoğun yatırımcı talebi karşısında halka arz edeceği hisse sayısını %19 artırarak 980 milyona çıkarırken, hisse başına 70-78 dolar olarak belirlenen fiyat aralığının da üzerine çıkarak 83 dolardan halka arz edildi. Halka arz yoluyla 81,3 milyar dolar kaynak toplayan Anthropic, SpaceX’in rekorunu kırarak tarihin en büyük halka arzına imza attı. Özel satış yoluyla da 26 milyar dolar kaynak sağlayan şirketin, hisse opsiyonları dâhil toplam değerlemesi 1,5 trilyon dolara ulaştı. Anthropic hisseleri bugün Nasdaq borsasında ANT koduyla işlem görmeye başlayacak.

Halka arza gösterilen yoğun ilgiye rağmen yapay zekâ sektörüne yönelik kaygıların neden bir türlü hafiflemediğini Anthropic örneği üzerinden de anlamak mümkün. Şirketin üçüncü çeyrek geliri bir önceki çeyreğe göre %47 artarak yaklaşık 17 milyar dolara ulaşsa da Anthropic 567 milyon dolar faaliyet zararı açıkladı. Yapay zekâ modellerini geliştirmek ve artan müşteri talebini karşılamak için çok daha fazla işlem gücüne ihtiyaç duyan Anthropic, Amazon ve Google gibi teknoloji devlerine yaklaşık 900 milyar dolarlık harcama taahhüdünde bulunmuş. İşin dikkat çekici yanı ise bu şirketlerin de yeni veri merkezleri kurmak ve çip satın almak için borçlanmaya ihtiyaç duymaları. Anthropic, halka arz izahnamesinde, borç ettiğin  lanma maliyetlerinin artması veya finansmana erişimin zorlaşması durumunda bu yatırımların gecikebileceği, hatta kendisine taahhüt edilen işlem kapasitesinin sağlanamayabileceği konusunda yatırımcılarını uyardığını görüyoruz. Fed’in yeniden faiz artırmaya hazırlandığı bir dönemde, yapay zekâ şirketlerine yönelik kaygıları da bu çerçevede okumak gerekiyor.

Anthropic’in rekor büyüklükteki halka arzı, ABD borsalarının vadeli işlemlerinde olumlu karşılanırken, Pasifik’in diğer ucunda yatırımcıların yüzünü güldürmeye yetmedi. Nasdaq vadeli endeksi bu sabah %1 yükselirken, Asya’da çip üreticileri öncülüğünde sert satışların yaşandığını görüyoruz. TSMC, Samsung ve SK Hynix hisseleri hareketli bir seyir yaşarken, Tayvan borsası %4’e yakın düşüş kaydetti. Japonya’da Nikkei %0,5 yükselişle olumlu ayrışsa da, Japonya hariç Asya-Pasifik borsalarını kapsayan MSCI endeksi son yedi ayın en düşük seviyesine geriledi (haftalık kayıp %6’ya yaklaştı). Nvidia’nın güçlü bilançosu ve Anthropic’in rekor halka arzına rağmen yapay zekâ yatırımlarının kârlılığı ve borçlanmaya dayalı finansman modelinin sürdürülebilirliğine ilişkin kaygıların yatırımcıları rahatsız etmeye devam ettiğini gözlemliyoruz.

Fed yetkililerinden gelen şahin açıklamalardan destek bulan dolar endeksi (DXY) 104 seviyesine yaklaşarak neredeyse son 19 ayın zirvesine yükseldi. Dün yayımlanan 27-28 Ekim tarihli Fed toplantısının tutanaklarından, faizlerin sabit tutulmasına karar verilmiş olsa da Fed yetkililerinin enflasyonla mücadelede daha sert adımlar atılması gerekebileceğini düşündüklerini anlıyoruz. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, enflasyonu dizginlemek için 9 Aralık olağan FOMC toplantısında 50 baz puanlık faiz artırımına gidilmesi veya toplantı sonrası yayımlanacak karar metninde ilave faiz artırımlarının sinyalinin verilmesi gerektiğini söyledi. Piyasalar aralık ayında 25 baz puanlık faiz artırımına %92 ihtimal tanırken, 50 baz puan artırıma ise %8 ihtimal tanınıyor. Fed’den aralık toplantısı da dâhil 2027 sonuna kadar 75 baz puan faiz artırımı fiyatlanıyor.

Para birimleri liginde ise EURUSD paritesi 1,0960, GBPUSD ise 1,3130 seviyelerine kadar geriledi. Tehlikeli sularda yüzen paritelerin haftayı nasıl kapatacağını merakla takip edeceğiz. GBPUSD paritesinde 1,3150 seviyelerinde bulunan desteğin çalışmaması durumunda daha da aşağıda 1,30 seviyesini takip edeceğiz. EURUSD için ise 1,0880 seviyesine ilk etapta bakacağız. Bir diğer bakış açısıyla, DXY cephesinde yükselişin 106 seviyesine kadar devam edebileceğini göz ardı etmiyoruz.

Petrol cephesinde ise Orta Doğu’da savaş devam etmesine rağmen fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskının arttığını görüyoruz. Hürmüz Boğazı’ndan yapılan petrol sevkiyatının savaş öncesi seviyelere yaklaşması, küresel petrol piyasasında arz fazlası oluşacağı yönündeki beklentileri güçlendiriyor. Son açıklanan verilere göre ABD’nin ham petrol stoklarının 58 bin varillik artış beklentisine karşılık 3,4 milyon varil artması da dikkat çekti. Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı küresel arz fazlası oluşacağı yönünde güçlenen beklentilerle 92 dolar seviyesinin hemen altına gerileyerek üst üste üçüncü haftayı da düşüşle tamamlamaya hazırlanıyor. Teknik mânâda 120 dolar seviyesinin aşılmasını beklemediğimizi haftalar önce belirterek aşağı yönlü düşüncemizi ortaya koymuştuk. İran savaşının mevcut şekilde devam etmeyeceği ve süratli bir normalleşmenin gündeme geleceği yönünde ana beklentimizin ışığında Brent’in 70 dolar seviyesinin diplerini hedefleyeceğini düşünüyoruz.

Her ne kadar Fed cephesinden şahin mesajlar gelse de ABD tahvillerinde son günlerde alımların ön plana çıktığını görüyoruz. Petrol fiyatlarındaki gerilemenin enflasyon kaygılarını bir nebze olsun hafifletmesinin yanı sıra borsalarda yaşanan satışlar ve ekonomik büyümeye ilişkin endişelerin de güvenli liman arayışını beraberinde getirdiğini düşünüyoruz. ABD on yıllık tahvil faizi %5,05 seviyesine gerilerken, faiz getirisi olmayan kıymetli metaller, kripto paralar ve hisse senetleri son günlerde satıcılı bir seyir izliyor. Ne var ne yok sat tarzında likidasyon eğilimini tasvir eden bu süreç yatırımcıların da hâliyle bizim de ruh hâlimizi olumsuz etkiliyor. Bu minvalde, altının ons fiyatı dün %3,3 düşüşle 3,700 dolar seviyelerinin diplerine kadar gerilerken, her fırsatta daha sert satışlara sahne olan gümüş ise dün %5 daha gerileyerek 45 dolar seviyelerine kadar geriledi. Teknik mânâda 48,50 dolar seviyesinin altında haftalık kapanışa imza atmaya hazırlanan gümüşte görünümün pek de iç açıcı olmadığını kabul etmek gerekiyor.

Bugün Trump, Xi Jinping ve Putin arasında yapılması beklenen üçlü zirve küresel piyasalar açısından da büyük önem taşıyor. Xi, Trump ve Putin dün bir araya gelip kamuoyuna ortak bir fotoğraf verirken, piyasalar, küresel petrol arzını olumsuz etkileyen İran ve Ukrayna savaşlarının diplomatik yollarla sona erdirilmesine yönelik ipuçlarını takip edecek. Büyük resme odaklanmak gerekirse, Trump’ın aldığı seçim yenilgisi, MAGA sözünü tutamaması, doların değer kaybedeceği ve faizlerin düşeceğin tam bir hayaldan ibaret olduğu, seçmenin benzin deposunu ve alışveriş sepetini daha pahalıya doldurmasının faturasını sandıkta kesmesinin ardından Trump’ın yeni bir hikâyeye ihtiyacı olduğuna kesin gözüyle bakıyoruz. Savaşın diğer paydaşı Netanyahu’nun da sandıktan çıkamaması sonrası İran savaşının bugünkü seyrinden artık kurtulacağını düşünüyoruz.

Bu minvalde savaşın eskale edilmesi fikrinden uzun bir süre önce uzaklaştık. Petrol fiyatlarının ılımlı seyrinden de anlaşılacağı üzere kademeli düşüşün devam edeceğini lâkin bir süre daha enerji türev fiyatlarının yüksek seyredeceğini düşünüyoruz. Son aylarda yaşanan Fon Krizi ekonomik mânâda Türkiye’nin elini biraz zayıflatmış olsa da herkesin elini sıkabilecek kadar büyük bir diplomatik güce sahip olduğu görüşünden hareketle, yeni süreçten fayda sağlayacağını düşünüyoruz. Türkiye, Hürmüz krizi sonrasında yeniden şekillenen küresel tedarik zincirlerinde coğrafi konumunun avantajlarından yararlanabileceği gibi, Doğu Akdeniz’deki enerji denkleminde de daha etkin bir rol üstlenebileceğini düşünüyoruz.

USDTRY kuru yarın valörlü işlemlerde 50,46 seviyesine yükselirken, EUR ve GBP’nin güçlü dolar karşısında değer kaybetmesiyle EURTRY kuru 55,30 GBPTRY kuru da 66,25 seviyelerine geriledi. Elbette ithalatçılar için bu senaryo iyimser görünse de, ihracatçılar ve turizm sektörü için pek de olumlu bir tablo ile karşı karşıya olduğumuzu söyleyemeyiz. Türk insanının bir numaralı yatırım aracı olan gram altının 6 bin TL seviyesinin diplerine kadar gerilediğini de ayrıca not edelim. Bir tarafta Fon Krizi, diğer tarafta altın fiyatlarında devam eden çöküşün yarattığı ters servet etkisinin gölgesinde ekonomik aktivitenin daha da baskı altında kalacağını düşünüyoruz. Petrol fiyatlarında beklediğimiz geri çekilmeye paralel TCMB’nin faiz indirimlerine devam etmesini beklesek de, 10 yıllık gösterge devlet tahvilinin bileşik  faizi %36,55 seviyesine yükselerek tüm zamanların zirvesini bir adım daha yukarıya çektiğini de göz ardı etmeyelim.

CDS risk primi 241 baz puan seviyesine hafif de olsa yükselirken, COP31 İklim Zirvesi’nin ardından Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2026 yılı dış borçlanma programı kapsamında euro cinsinden sekiz yıl vadeli ESG (çevresel, sosyal ve kurumsal yönetişim kriterlerini gözeten) yeşil tahvil ihracı gerçekleştirdi. Hazine, 1,25 milyar euro borçlanırken, ilk etapta %6,375 seviyesinde öngörülen borçlanma faizi, gelen taleplerin ardından %6,125 olarak gerçekleşti. Her hafta perşembe günü olduğu üzere TCMB ve BDDK’nın haftalık bültenlerini inceleyeceğiz.

Emre Değirmencioğlu

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

Enpara Bank’tan KOBİ’lerin büyüme yolculuğuna destek

Enpara Bank Genel Müdürü Cumhur Türkmen, “KOBİ’lerin finansal dayanıklılığını güçlendiren ve ekonomik hayata katılımlarını destekleyen çözümler sunmaya devam ediyoruz” dedi.

Yayınlanma:

|

Yazan:

Enpara Bank, işletmelerin günlük finansal ihtiyaçlarını kolaylaştıran çözümleriyle üretime, yerel ekonominin gelişimine ve esnafa destek oluyor.

Bankadan yapılan açıklamaya göre, toplam 10 milyon müşteri sınırına ulaşan Enpara Bank, farklı sektörlerde faaliyet gösteren 300 binden fazla KOBİ’ye hizmet veriyor. KOBİ müşteri portföyünün yüzde 90’ı küçük işletmelerden oluşan banka, işletmelerin günlük finansal ihtiyaçlarını kolaylaştıran çözümleriyle üretime, yerel ekonominin gelişimine ve esnafa katkı sağlıyor.

Enpara Bank, işletmelerin bankacılık işlemlerinden kaynaklanan maliyetlerini azaltmak ve günlük finansal operasyonlarını daha pratik ve öngörülebilir şekilde yönetmelerine yardımcı olmak üzere ürün ve hizmetler sunuyor.

Bankanın müşterisi olan KOBİ’ler, hiçbir koşul ve şart olmadan EFT/FAST/havale işlemlerini masrafsız olarak gerçekleştirebiliyor, ticari kredi kartlarına ömür boyu kredi kartı aidatı ödemiyor.

Enpara Bank masaüstü ve mobil POS cihazlarını yine hiçbir koşul ve şart olmadan aidatsız bir şekilde müşterilerine sunarken, yazarkasa POS kullanan müşteriler ise aylık 10 bin lira ciro sınırını aşmaları durumunda aidat ödemiyor.

Küçük işletmelerin finansmana erişim ihtiyaçlarını da gözeten banka, 2026’da ürün ve hizmetlerine taksitli ticari krediyi de ekledi.

İşletmeler, Enpara Bank Şirketim Cep Şubesi veya İnternet Şubesi üzerinden kendileri için otomatik olarak belirlenen kredi limitlerini takip edebiliyor, kredi kullanımını gerçekleştirebiliyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Enpara Bank Genel Müdürü Cumhur Türkmen, küçük işletmeler ve KOBİ’lerin, yerel ekonomilerin güçlenmesinde ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasında çok önemli rol üstlendiğini belirtti.

Masrafsız bankacılık yaklaşımıyla küçük işletmelerin finansal yüklerini azaltmayı ve işlerini geliştirmeye odaklanmalarını desteklemeyi önemsediklerini aktaran Türkmen, ‘Kapsayıcı ve sürdürülebilir ekonomik dönüşümün, küçük işletmelerin katılımıyla mümkün olduğuna inanıyor, KOBİ’lerin finansal dayanıklılığını güçlendiren ve ekonomik hayata katılımlarını destekleyen çözümler sunmaya devam ediyoruz.’ ifadesini kullandı.

Okumaya devam et

GÜNCEL

COP31 Antalya’da bankacılığın geleceği masaya yatırıldı: Kredi sisteminde yeşil dönüşüm dönemi!

Yayınlanma:

|

Yazan:

BANKAVİTRİNİ.COM | ÖZEL HABER – ANALİZ | 17 KASIM 2026

Antalya’da 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, yalnızca çevre politikalarının değil, küresel finans sisteminin geleceğinin de tartışıldığı önemli bir platforma dönüştü. Merkez bankaları, kalkınma bankaları, uluslararası finans kuruluşları ve ticari bankalar; iklim risklerinin kredi kararlarına, sermaye akımlarına, yatırımlara ve finansal istikrara etkilerini ele aldı.

Antalya’daki zirvenin finans ve bankacılık açısından en önemli mesajı, iklim değişikliğinin artık yalnızca çevresel bir sorumluluk olarak değil, ölçülmesi, fiyatlanması ve yönetilmesi gereken ekonomik ve finansal bir risk olarak değerlendirilmesi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın düzenlediği uluslararası konferans, Türkiye İş Bankası’nın iklim finansmanı oturumları ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nın (EBRD) katıldığı finans zirvesi, bu dönüşümün farklı boyutlarını ortaya koydu.

Ancak önemli bir ayrım var: COP31 henüz tamamlanmadı. 17 Kasım itibarıyla açıklanan programlar, yapılan sunumlar ve finansman duyuruları değerlendirilirken, henüz karara bağlanmamış müzakere başlıklarını kesinleşmiş düzenlemeler gibi yorumlamamak gerekiyor.

1. Merkez Bankaları Antalya’da ne konuştu?

13 Kasım 2026’da Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, COP31 kapsamında “İklim Değişikliği ve Merkez Bankacılığı: Makroekonomik ve Finansal Perspektifler” başlıklı uluslararası bir konferans düzenledi.

TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın açılışını yaptığı konferansta Avrupa Merkez Bankası, Hollanda Merkez Bankası, Norveç Merkez Bankası, NGFS ve EBRD temsilcileri yer aldı.

Fatih Karahan – TCMB Başkanı

Konferansın açılışını gerçekleştirdi. Programda iklim değişikliğinin makroekonomik ve finansal etkileri, merkez bankalarının rolü ve uluslararası koordinasyon ele alındı.

Frank Elderson – ECB Yönetim Kurulu Üyesi

İklim risklerinin ekonomi, finans sistemi ve merkez bankası politikaları üzerindeki etkilerinin tartışıldığı panelde yer aldı.

Olaf Sleijpen – Hollanda Merkez Bankası Başkanı ve NGFS Başkanı

Merkez bankalarının finansal sistemi iklim risklerine karşı daha dayanıklı hale getirme çalışmalarının tartışıldığı konferansta konuşma yaptı.

TCMB’nin resmî açıklamasına göre toplantılarda üç temel konu öne çıktı: İklim değişikliğinin makroekonomik etkileri, finansal gözetim ve denetimde iklim riskleri, finans kuruluşlarının dönüşüm planları.

Bankacılık açısından anlamı ne?

Bu tartışmaların uygulamaya yansıması halinde bankalar yalnızca müşterilerinin bugünkü finansal tablolarını değil, gelecekte karşılaşabilecekleri kuraklık, sel, enerji maliyeti, karbon fiyatlaması ve düzenleyici dönüşüm risklerini de kredi analizlerine daha sistematik biçimde dahil edecek.

Bu, COP31’de bütün bankalar için kabul edilmiş yeni bir kredi zorunluluğu değil; mevcut sürdürülebilir finans eğilimlerinin güçlenmesi yönünde bir beklenti.

2. COP31’de açıklanan finansman paketleri: Milyarlarca dolarlık kaynak

Zirvede yalnızca teorik tartışmalar yapılmadı. Türkiye’yi doğrudan ilgilendiren finansman anlaşmaları ve yatırım programları da açıklandı.

17 KASIM İTİBARIYLA ÖNE ÇIKAN DUYURULAR

Dünya Bankası küresel paket : 17,6 milyar $ Yatırımlar ve beklenen özel sermaye mobilizasyonu

Türkiye – AIIB anlaşması : 1,6 milyar $ İklim politikası ve reform finansmanı

Ziraat Bankası : ~2 milyar $ Anlaşmalar ve planlanan işlemler

Türkiye’nin 2030’a kadar ek ihtiyacı : 68 milyar $  AIIB tahmini iklim yatırımı

Rakamlar farklı kapsam ve aşamalardadır; toplanarak Türkiye’ye tahsis edilmiş kesin kaynak tutarı olarak değerlendirilemez.

Dünya Bankası: 17,6 milyar doları aşan yatırım ve sermaye paketi

17 Kasım’da Dünya Bankası Grubu, ortaklarıyla birlikte 6,9 milyar doların üzerinde yatırım ve harekete geçirilmesi beklenen 10,7 milyar dolarlık özel sermayeden oluşan bir paket duyurdu.

Türkiye’ye yönelik başlıklarda tarım finansmanı, imalat sanayisinin dijital ve yeşil dönüşümü, şehir içi ulaşım, su ve altyapı yatırımları bulunuyor.

Programlar kapsamında Türkiye’de 225 bin çiftçinin finansmana ve pazarlara erişiminin geliştirilmesi, yüzlerce sanayi işletmesinin dönüşüm planlarının desteklenmesi hedefleniyor.

Bu açıklama, iklim finansmanının istihdam, üretim kapasitesi ve sanayi rekabetçiliğiyle birlikte ele alınmaya başladığını gösteriyor.

Türkiye ile AIIB arasında 1,6 milyar dolarlık anlaşma

Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Türkiye’nin iklim politikalarını ve bunlarla bağlantılı reformları desteklemek üzere 1,6 milyar dolarlık finansman anlaşması açıkladı.

Anlaşmanın kapsamı; karbon piyasalarının geliştirilmesi, yenilenebilir enerji, finansal düzenlemeler ve sürdürülebilir finansmanın genişletilmesi gibi alanları içeriyor.

AIIB’nin değerlendirmesine göre Türkiye’nin 2030’a kadar yaklaşık 68 milyar dolarlık ek iklim yatırımına ihtiyacı bulunuyor ve bunun yaklaşık yarısının özel sektör kaynaklarından karşılanması öngörülüyor.

Ziraat Bankası: 2 milyar dolara yaklaşan finansman işlemleri

Ziraat Bankası, COP31 ile bağlantılı olarak yenilenebilir enerji, sürdürülebilir tarım ve kırsal kalkınmayı kapsayan yaklaşık 2 milyar dolarlık anlaşma ve planlanan işlem açıkladı.

Bunların içinde yaklaşık 1,1 milyar dolarlık sürdürülebilirlik bağlantılı sendikasyon kredisi, KfW IPEX-Bank ile 500 milyon avroya kadar öngörülen finansman iş birliği, JICA ve SMBC ile planlanan 300 milyon dolarlık işlem ve Citibank ile 100 milyon dolarlık sosyal kredi bulunuyor.

Burada özellikle dikkat çeken gelişme, sendikasyon finansmanının yeşil aktif oranı ve sürdürülebilir tarım gibi performans kriterleriyle ilişkilendirilmesi.

3. Türk bankaları hangi sunumları yaptı?

Zirvedeki bankacılık oturumlarından öne çıkanlar

Kurum / Oturum

Ele alınan konu

Bankacılık açısından önemi

Türkiye İş Bankası İklim risk analitiği ve dayanıklı finansman İklim riskinin kredi ve yatırım kararlarına entegrasyonu
İş Bankası – Flormar Sürdürülebilirlik bağlantılı kredi Finansman koşullarının çevresel ve sosyal KPI’larla ilişkilendirilmesi
İş Bankası – Çimsa – Borçelik Çimento ve çelikte dönüşüm finansmanı Karbon yoğun sektörlere yönelik yatırım kredileri
Ziraat Bankası Yeşil aktifler, sürdürülebilir tarım Kaynağın çevresel performansla bağlantılı kullandırılması
Halkbank KOBİ’lerin yeşil dönüşümü Küçük işletmelerin uyum yatırımlarının desteklenmesi
VakıfBank Sürdürülebilir finansman ürünleri Yeşil dönüşüm finansmanının yaygınlaştırılması

İş Bankası’nın 9–17 Kasım programı ve 14 Kasım’daki kamu bankaları panelinde bu konular öne çıktı. Oturumlarda ele alınan uygulamalar, tüm bankalar için ilan edilmiş ortak bir düzenleme anlamına gelmiyor.

İş Bankası’nın dikkat çeken yaklaşımı

İş Bankası, COP31’de iklim finansmanını yalnızca yenilenebilir enerji yatırımlarına indirgemeyen kapsamlı bir program sundu.

Tarımda yapay zekâ destekli çözümler, çelik ve çimento gibi karbon yoğun sektörlerin finansmanı, iklim risk analitiği ve sürdürülebilirlik bağlantılı kredi modelleri öne çıktı.

17 Kasım programında Frankfurt School of Finance & Management iş birliğiyle iklim risklerinin somut finansal kararlara dönüştürülmesi ele alındı. Flormar örneği üzerinden ise kredi yapılarında sürdürülebilirlik performans göstergelerinin kullanılması tartışıldı.

Bu yaklaşımın yaygınlaşması halinde kredi komitelerinin önüne yalnızca bilanço, gelir tablosu ve teminat raporları değil; enerji tüketimi, emisyon azaltım planları ve iklim riskine ilişkin veriler de daha sık gelebilir.

4. Bankacılıkta geleceğin kredi sistemi nasıl değişebilir?

COP31’in en önemli uzun vadeli etkilerinden biri, kredi değerlendirme anlayışının genişlemesi olabilir.

Bugün bankalar ağırlıklı olarak nakit akışı, borç ödeme kapasitesi, teminat, sektör ve müşteri riskini inceliyor. Gelecekte bunlara daha ayrıntılı iklim göstergelerinin eklenmesi beklenebilir.

Kredi değerlendirmesinde olası dönüşüm

Geleneksel kredi analizi

Bilanço ve kârlılık

Nakit akışı

Teminat ve ipotek

Kredi geçmişi

Sektör riski

Genişleyen kredi analizi

Geleneksel mali analiz

Karbon emisyonu

Enerji ve su verimliliği

Fiziksel iklim riski

Dönüşüm yatırım planı

Bankavitrini analizi: Muhtemel yönelimdir; COP31’de kabul edilmiş standart bir kredi puanlama modeli değildir.

Örneğin aynı sektörde faaliyet gösteren, benzer finansal yapıya sahip iki tekstil işletmesi düşünelim.

Birinci işletme eski teknolojiyle üretim yapıyor, yüksek miktarda enerji ve su tüketiyor. İkinci işletme ise enerji verimliliği yatırımlarını tamamlamış, su tüketimini azaltmış ve karbon emisyonlarını ölçebiliyor.

Finans kuruluşları bu farklılıkları daha iyi ölçtükçe ikinci işletmenin dönüşüm riskini daha düşük değerlendirmesi mümkün olabilir. Ancak daha avantajlı kredi koşulları otomatik değildir; finansman maliyeti ve teminat koşulları bankanın toplam risk değerlendirmesine bağlı kalacaktır.

5. Türk bankacılığında beklenen yedi önemli değişim

Yeşil kredi ve dönüşüm kredileri yaygınlaşabilir.

Enerji verimliliği, güneş ve rüzgâr enerjisi, temiz üretim, su tasarrufu ve atık yönetimi yatırımları için özel finansman programları artabilir. Geleneksel ticari kredilerin yanında performansa bağlı kredi ürünleri önem kazanabilir.

İklim riski, kredi portföylerinin stres testlerine daha fazla girebilir.

Kuraklık, sel, orman yangını ve karbon maliyetlerinin şirketlerin ödeme gücünü nasıl etkilediği incelenebilir. Bankaların sektörel ve coğrafi risk yoğunlaşmalarını izlemesi önem kazanabilir.

Karbon yoğun sektörlerde kredi politikaları farklılaşabilir.

Demir-çelik, çimento, tekstil, kimya ve enerji gibi sektörlerde dönüşüm yatırımı ihtiyacı artabilir. Bankalar, yalnızca mevcut emisyon düzeyine değil, şirketin gerçekçi ve finanse edilebilir dönüşüm planına da bakabilir.

Kalkınma bankalarıyla ortak finansman büyüyebilir.

EBRD, Dünya Bankası, IFC ve diğer uluslararası kuruluşlarla risk paylaşımı, garanti mekanizmaları ve uzun vadeli kaynak modelleri daha önemli hale gelebilir.

Sürdürülebilirlik raporlaması daha fazla önem kazanabilir.

Şirketlerin enerji tüketimi, emisyonları ve dönüşüm hedeflerine ilişkin doğrulanabilir veriler sunması, finansmana erişimlerinde giderek daha önemli bir unsur olabilir.

Yapay zekâ destekli iklim risk analizi gelişebilir.

Bankalar uydu verileri, iklim senaryoları, coğrafi konum ve sektör bilgilerini kullanarak müşterilerin fiziksel risklerini daha ayrıntılı analiz edebilir. Bunun için veri kalitesi ve model denetimi kritik olacaktır.

Sigorta ve bankacılık ilişkisi güçlenebilir.

İklim kaynaklı afet risklerinin sigortalanabilirliği, teminat değerleri ve kredi geri ödeme kapasitesi üzerindeki etkileri nedeniyle sigorta sektörü bankaların risk yönetiminde daha önemli hale gelebilir.

6. COP31’in en kritik sorusu: Yeşil dönüşümün faturasını kim ödeyecek?

Antalya’daki finans görüşmelerinin merkezinde önemli bir çelişki bulunuyor.

Bir tarafta gelişmiş ekonomilerin, uluslararası kuruluşların ve yatırımcıların karbon emisyonlarının azaltılmasına yönelik hedefleri var. Diğer tarafta ise yüksek finansman maliyetleriyle karşı karşıya kalan gelişmekte olan ülkeler ve KOBİ’ler bulunuyor.

Reuters’ın 13 Kasım tarihli analizine göre, gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanı talepleri, gelişmiş ülkelerdeki bütçe baskıları ve savunma harcamalarındaki artış nedeniyle yeterince hızlı karşılık bulamıyor.

Daha önce belirlenen uluslararası hedefler arasında gelişmekte olan ülkelere yönelik yıllık iklim finansmanının 2035’e kadar 300 milyar dolara çıkarılması ve kamu-özel kaynaklarının toplamda yıllık 1,3 trilyon dolara ulaşması bulunuyor. Ancak bunlar bugünden sağlanmış kaynaklar değil.

Türkiye açısından temel sorun şu: Yeşil dönüşüm için gerekli yatırım finansmanı yeterli vadede ve kabul edilebilir maliyetlerle sağlanamazsa, yeni çevresel standartlar özellikle KOBİ’lerin rekabet gücünü zorlayabilir.

Üstelik dönüşümün finansman yükü yalnızca bankaların üzerinde bırakılamaz. Kamu teşvikleri, kalkınma finansmanı, teknik destek, özkaynak yatırımları ve uygun koşullu kredilerin birlikte kullanılması gerekiyor.

7. Türkiye’nin reel sektörü açısından COP31 ne anlama geliyor?

Türkiye’nin ihracatçı sektörleri için iklim finansmanı artık yalnızca çevre politikası değil, rekabet meselesi.

Avrupa Birliği’nin karbon düzenlemeleri, uluslararası tedarik zincirlerinin sürdürülebilirlik talepleri ve enerji verimliliği ihtiyacı, Türk sanayisinin yatırım gündemini değiştirebilir.

Özellikle tekstil ve hazır giyim sektörleri açısından dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Dünya Bankası Grubu, COP31 kapsamında IFC, Küresel Çevre Fonu ve küresel markaların desteğiyle tekstil, hazır giyim ve ayakkabı üreticilerinin daha temiz üretime geçişini desteklemeyi amaçlayan karma finansman modelini duyurdu.

Bu modelin önemi, geleneksel banka kredisinin tek başına yeterli olmadığı yatırımlarda farklı finansman kaynaklarının bir araya getirilmesi.

Bankavitrini değerlendirmesi: Türkiye’de sanayicinin ihtiyacı yalnızca daha fazla kredi değil; enerji tasarrufuyla kendisini geri ödeyebilen yatırımlara uygun vade, düşük finansman maliyeti ve teknik danışmanlık desteği.

Örneğin tekstil işletmesinin su geri kazanım sistemine, demir-çelik üreticisinin düşük karbonlu teknolojiye veya tarımsal işletmenin modern sulama altyapısına yapacağı yatırımın geri dönüş süresi, kredi vadesiyle uyumlu olmalı.

Aksi halde çevresel dönüşüm hedefleri, zaten finansman baskısı altında bulunan işletmeler için ilave borç yüküne dönüşebilir.

8. COP31’den somut bir bankacılık düzenlemesi çıktı mı?

17 Kasım itibarıyla COP31’deki finansal gelişmeleri üç ayrı düzeyde değerlendirmek gerekiyor.

Konu

Mevcut durum

Uluslararası iklim finansmanı Yeni paketler ve iş birlikleri açıklandı
Türk bankalarının finansman işlemleri Somut anlaşmalar ve planlanan işlemler duyuruldu
İklim riskinin kredi analizine entegrasyonu Konferans ve panellerde ele alındı
Bankalara yeni zorunlu sermaye yükümlülüğü COP31 kaynaklarında genel bir karar doğrulanmadı
Tüm kredilerde zorunlu karbon puanlaması Böyle bir genel uygulama ilan edilmedi
Yeşil kredilere otomatik faiz indirimi Bütün bankalar için geçerli bir karar açıklanmadı

Dolayısıyla zirvenin bugünkü etkisi, doğrudan bir bankacılık mevzuatı değişikliğinden çok finansman kaynakları, risk yönetimi anlayışı ve gelecekteki düzenlemelere yönelik beklentiler üzerinden okunmalı.

9. COP31’in Türkiye bankacılığına asıl etkisi 2027 sonrasında görülebilir

Antalya zirvesi, Türkiye bankacılığının önümüzdeki dönemde karşılaşacağı dönüşümün önemli işaretlerini veriyor.

Bu dönüşümde bankaların üç temel soruya yanıt bulması gerekecek:

  • İklim riskleri kredi portföylerinde nasıl ölçülecek ve fiyatlanacak?

  • Sanayicinin yeşil dönüşüm yatırımları hangi kaynaklarla, hangi vadelerde finanse edilecek?

  • Sürdürülebilir finansman, büyük şirketlerle sınırlı kalmadan KOBİ’lere nasıl ulaştırılacak?

Özellikle üçüncü soru kritik. Çünkü Türkiye’de üretimin ve istihdamın önemli bir bölümünü oluşturan KOBİ’ler, büyük şirketlerle aynı veri toplama, raporlama ve finansmana erişim imkânlarına sahip değil.

Bankaların sürdürülebilir finansman ürünleri yalnızca güçlü bilançoya sahip büyük işletmelere yönelirse, dönüşümün finansal faydaları ekonominin geneline yeterince yayılamayabilir.

Sonuç: Antalya’da tartışılan yalnızca iklim değil, finansmanın geleceği

COP31 Antalya, küresel finans sisteminin iklim değişikliğine uyum sürecinde önemli bir aşamaya işaret ediyor.

Merkez bankalarının iklim risklerini finansal istikrar çerçevesinde ele alması, kalkınma bankalarının yeni kaynaklar açıklaması ve ticari bankaların sürdürülebilirlik bağlantılı finansman modellerini gündeme taşıması, dönüşümün bankacılıktaki karşılığını ortaya koyuyor.

Ancak konferansın başarısı, açıklanan finansman paketlerinin büyüklüğü kadar bu kaynakların reel ekonomiye ne ölçüde ulaşacağıyla değerlendirilecek.

Türkiye açısından önümüzdeki dönemin belirleyici konusu, bankaların yeşil dönüşümü yalnızca yeni bir kredi pazarlama alanı olarak mı göreceği, yoksa sanayinin rekabet gücünü ve finansal dayanıklılığını artıran uzun vadeli bir dönüşümün finansmanına mı odaklanacağı olacak.

COP31’in bankacılığa verdiği temel mesaj şu: Geleceğin kredi riski yalnızca şirketin bugünkü borç ödeme gücüyle değil, değişen iklim ve ekonomi koşullarına ne kadar uyum sağlayabildiğiyle de şekillenecek.

Haberin başlıca kaynakları

Okumaya devam et

FARK YARATANLAR

FARK YARATANLAR

FARK YARATANLAR

KATEGORİLER

ALTIN – DÖVİZ

KRİPTO PARA PİYASASI

X

FACEBOOK

SON YAZILAR

Popüler

www bankavitrini com © "BANKA VİTRİNİ Portal"da yayımlanan, BANKA VİTRİNİ'nde yer alan yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır. "BANKA VİTRİNİ Portal"da yayımlanan tüm özgün yazıların içeriğinden yazarları sorumludur. www.bankavitrini.com'da yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Yer alan yazılarda herhangi bir yatırım aracı; Hisse Senedi, kripto para biriminin veya dijital varlığın alım veya satımını önermiyor. Bu nedenle sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Lütfen transferlerinizin ve işlemlerinizin kendi sorumluluğunuzda olduğunu ve uğrayabileceğiniz herhangi bir kaybın sizin sorumluluğunuzda olduğunu unutmayın. © www.bankavitrini.com Copyright © 2020 -UŞAK- Tüm hakları saklıdır. Özgün haber ve makaleler 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu korumasındadır.