İsviçre’de başlayan ABD-İran görüşmeleri, taraflar arasındaki derin güvensizliğe rağmen diplomasi kapısının açık kaldığını gösterdi. İlk gün oldukça gergin geçen temaslarda İran’ın yeniden Hürmüz Boğazı’nı kapattığını açıklaması ve Trump’ın sert tehditleri dikkat çekse de, görüşmelerin sonunda Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya ulaşılmasını hedefleyen bir yol haritası üzerinde uzlaşı sağlandı. Tarafların teknik müzakereleri hafta boyunca sürdürme kararı alması, piyasaların son dönemde fiyatladığı en kötü senaryoların şimdilik masadan kalktığına işaret ediyor.
Piyasaların ilk tepkisi ise petrol fiyatlarındaki düşüşün hızlanması şeklinde oldu. Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapanma riskinin azalması ve İran petrol ihracatına yönelik bazı muafiyetlerin gündeme gelmesiyle Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı 200 günlük ortalamaları geçtiği 79,40 dolar seviyesine kadar geriledi. Ancak Lübnan’da çatışmaların tam olarak sona ermemesi (İsrail faktörü), Hürmüz’deki gemi trafiğinin hâlâ normal seviyelerin oldukça altında seyretmesi ve Trump’ın İran’a yönelik sert söylemini sürdürmesi, önümüzdeki 60 günlük dönemin kolay geçmeyeceğini gösteriyor. Bu nedenle piyasalarda iyimserlik güç kazanmış olsa da, kalıcı bir barış anlaşmasına giden yolun hâlâ önemli siyasi ve jeopolitik riskler barındırdığını düşünüyoruz.
Savaşın başladığı dönemde Trump’ın dile getirdiği “koşulsuz teslimiyet” söyleminin aksine, ABD’nin askerî operasyonlarla ulaşmayı hedeflediği sonuçların büyük ölçüde gerçekleşmediğini görüyoruz. Bu nedenle, birçok yorumcu gibi biz de gelinen noktayı Washington açısından stratejik bir başarısızlık olarak değerlendiriyoruz. Bununla birlikte, çatışmaların sona ermesinin diplomasiye yeniden alan açmasını da önemsiyoruz. İran’ın ekonomik entegrasyona yönelmesi ve yaptırımların kademeli olarak hafifletilmesi hâlinde, bölgesel risklerin zaman içinde azalabileceğini göz ardı etmemek gerekiyor.
ABD’nin askerî gücüne rağmen istediği sonucu elde edememesi, Çin’in uluslararası alandaki etkisini artırması ve Avrupa’nın Washington’dan daha bağımsız bir dış politika izleme fırsatı yakalaması önümüzdeki dönemin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor. İran ile yürütülen müzakerelerin kalıcı bir anlaşmaya dönüşmesi hâlinde ise son yıllarda giderek ağırlık kazanan güç siyaseti yerine diplomasi ve uluslararası hukuk eksenli bir yaklaşımın yeniden güç kazanabileceği bir döneme giriyor olabiliriz.
Dönelim gelişmelerin piyasa yansımasına. Asya piyasalarının haftaya iyimser bir başlangıç yaptığını görüyoruz. Gösterge endeks Tokyo borsası, haftanın ilk işlem gününde %2 yükseliş kaydederek tarihinde ilk kez 72 bin puan seviyesinin üzerine çıktı. ABD ile İran arasında devam eden görüşmelere ilişkin belirsizlikler sürse de, yapay zekâ ve yarı iletken sektörün bu sabah lokomotif görevi üstlendiğini görüyoruz. Japon hükümetinin 2040 yılına kadar yapay zekâ ve çip teknolojileri başta olmak üzere stratejik sektörlerde yaklaşık 2,3 trilyon dolar yatırım hedeflediğine yönelik haberler teknoloji hisselerine alım getirdi. Tayvan borsası %3 yükselirken, son dönemlerin flaş ismi Güney Kore borsası ise %1 yükseldi.
Son dönemde ABD borsalarında görülen yapay zekâ kaynaklı yükseliş eğiliminin bu sabah Japonya’ya da yayıldığını gözlemlerken, ABD borsalarının vadeli işlemleri ise hafif de olsa düşüş isteğinin var olduğunu görüyoruz. Dolar cephesinde ise tablo biraz daha karmaşık görünüyor. Teknik mânâda endişe ettiğimiz 100,50 seviyesinin üzerinde haftayı tamamlayan dolar endeksi (DXY), bu sabah da 100,80 seviyelerinde işlem görüyor. ABD ile İran arasında ilerleme kaydedilen görüşmeler ve petrol fiyatlarındaki geri çekilme küresel risk iştahını desteklerken, Fed’in enflasyon konusunda temkinli duruşunu koruması dolar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı sınırlıyor. Buna ek olarak, Pentagon’un İran savaşı ve diğer harcamalar için ilave 80 milyar dolarlık kaynak ihtiyacının gündeme gelmesi mali taraftaki riskleri artırsa da, mevcut görünümde piyasanın önceliğinin Fed politikası olmaya devam ettiğini düşünüyoruz.
Dolar son 13 ayın zirvesine yükselerek güçlü seyrini korurken, piyasaların kılavuzu konumunda 10 yıllık devlet tahvilinin getirisi ise %4,50 seviyesinin hemen altında yer almaya devam ediyor. Faiz getirisi olmayan ve Fed’in şahin duruşundan tadı kaçan kıymetli metaller, geride bıraktığımız haftanın ikinci yarısında egemen olan satış baskısı ardından bu sabah hafif de olsa iyimser havaya ayak uydurduklarını görüyoruz. Geride bıraktığımız haftayı %5’e yakın düşüşle tamamlayan gümüş, bu sabah %1 yükselişle 65,60 dolar seviyelerine hafif de olsa toparladı. Altının ons fiyatı 4,200 dolar seviyesinin hemen altında göreceli olarak yatay bir seyir izlerken, kripto cenahında ise amiral gemi Bitcoin’in son günlerde 200 haftalık ortalamaların geçtiği seviyelerden destek alarak 64 bin dolar seviyelerine toparladı.
Dolar endeksi güçlü seyrini korumaya devam ederken, İngiltere’de siyasi belirsizliklerin yeniden gündeme gelmesi Sterlin üzerinde baskı kuruyor. Fed haftasını %1,3 düşüşle tamamlayan kraliyet aslanı sterlin, bu sabah da 1,32 seviyelerinin diplerinde işlem görüyor. Piyasa aktörleri, İngiltere Başbakanı Starmer’in görevi bırakması durumunda olası liderlik değişiminin maliye politikası üzerindeki etkilerini yakından izliyor. Rakibi Andy Burnham’ın olası bir liderlik yarışında öne çıkması haber akışında yer alırken, ABD Başkanı Trump’ın da Starmer’ın görevden ayrılacağını öne süren açıklamaları dikkat çekiyor. Burnham görevi devralırsa, İngiltere son 10 yıldaki yedinci başbakanını görmüş olacak! EURUSD paritesi ise bu sabah 1,1460 seviyelerinde işlem görürken, olası aşağı doğru yönelme durumunda ise son bir yılda iki kez test edilen ve kırılamayan kritik 1,14 seviyesini takip edeceğiz.
Teknik mânâda dolar endeksinde 100,50 seviyesinin üzerinin riskli olduğuna uzun süredir dikkat çeksek de, temel açıdan baktığımızda ise barış ortamının tesis edilmesi ve petrol fiyatlarında süregelen düşüşün korunması durumunda bugünlerde piyasalarda var olan güçlü dolar temasının kalıcı olmayacağını düşünüyoruz! Bu görüşümüzü savaş ortamının en şiddetli günlerine bile dile getirdiğimizi hatırlatmam gerekiyor. Bu minvalde, her ne kadar dolar endeksi Fed’in şahin tonundan da etkilenerek son 13 ayın en yüksek seviyesini test etse de, sene başı egemen olan zayıf dolar temasının da bir noktada yeniden hatırlanacağını düşünüyoruz. Kanaatimiz o yöndedir ki, Warsh’un şahin bir üslup takınmasının arka planında zaman kazanma faktörü yer alıyor!
Türk mali piyasalarının ise haftayı göreceli olarak sakin hatta bir miktar da olsa iyimser geçirdiğini söyleyebiliriz. TCMB’nin net yabancı para pozisyonunun nette döviz alımları ile iyileşmesi önemli bir başlık olarak devam ederken, ekonomik gelişmelerden ziyade jeo-ekonomik gelişmelerin etkili olduğunun altını bir kez daha çizmemiz gerekiyor. Bültenin genel olarak ruhundan da anlaşılacağı üzere, finansal piyasalarda son dönemlerde egemen olan gelişmeleri temel olarak ilişkilendirerek okumanın oldukça güçleştiği bir dönemden geçiyoruz.
USDTRY kuru 46,45 seviyelerinde haftaya başlarken, CDS risk primi ise savaş öncesi döneme geri dönerek 220 baz puan seviyelerinde salınmaya devam ediyor. Petrol fiyatlarında yaşanan geri çekilmenin Türkiye’nin cari açık ve enflasyonla mücadelesine destek sağlayacağı beklentisiyle iki yıl vadeli gösterge tahvilin bileşik faizi %41 seviyesinin diplerine kadar geriledi. Mevcut tablonun korunması hâlinde enflasyon görünümüne yönelik risklerin azalabileceği, bunun da TCMB’nin faiz indirimlerine beklenenden daha erken başlayabileceği ihtimalini göz ardı etmemek gerekiyor. Bu beklentiyi son iki haftadır fiyatlayan Borsa İstanbul Bankacılık endeksi %20 artış kaydettiğini hatırlatalım.
Mali piyasaların gündeminde bugün Türkiye’de tüketici güven endeksi takip edilebilir. Perşembe günü ABD’de açıklanacak Fed’in favori enflasyon göstergesi PCE (Kişisel Tüketim Harcamaları Enflasyonu) ve GSYH büyüme verilerinin kritik olacağını düşünüyoruz.
Emre Değirmencioğlu
Erol TAŞDELEN
X'ten ulaşın: @Erol_Tasdelen34
GÜNCEL3 yıl önce
BANKA HABERLERİ3 yıl önce
BANKA HABERLERİ5 yıl önce
BANKA HABERLERİ5 yıl önce
BANKA ANALİZLERİ4 yıl önce
VİDEO Vitrini4 yıl önce