BANKA HABERLERİ

Türkiye’de e-ticaret devlerinin ‘hepsi yabancı’ oldu

Yabancı sermayenin Türkiye’deki e-ticaret sektörüne artan ilgisi, yerli platformların yabancılaşmasına yol açtı. Geçtiğimiz dönemde satışı gerçekleşen Trendyol ve Getir’in ardından Hepsiburada da yabancı sermaye ile buluşarak farklı bir yola girdi. Bunların yanı sıra Amazon gibi küresel devler, Türk e-ticaret pazarında önemli yer tutarken yabancı sermayenin Türkiye’ye girişi, rekabeti de önemli derecede değiştirdi. İşte Türkiye’de hizmet veren e-ticaret siteleri, kuruluşundan bugüne gelişimleri ve yabancı sermaye ile buluşmaları…

Yayınlanma:

2 yıl önce

19/10/2024

Yazan:

BankaVitrini

Son yıllarda Türkiye’deki e-ticaret sektörü büyük değişimlere sahne oldu.

2023 yılında Türkiye’nin e-ticaret hacmi 1,85 trilyon TL’a ulaştı. Bu hacim, önceki yıla göre %115,15 artış gösterdi. Ayrıca, e-ticaret işlemleri de bir önceki yıla göre %22,25 artarak 5,87 milyar adet yapıldı. Ticaret Bakanlığı’nın öngörüsüne göre, 2024 yılında e-ticaret hacmi 3,4 trilyon TL’a ulaşacak ve işlem sayısı 6,67 milyar adet olması bekleniyor.

Bununla birlikte birçok yerli e-ticaret platformu, yabancı sermaye yatırımlarıyla büyüyerek küresel oyuncular haline geldi. Amazon, Trendyol, Getir ve Hepsiburada gibi devler, bu dönüşümün en önemli örnekleri arasında yer alıyor.

Türkiye’deki e-ticaret sitelerinin yabancılaşması, sektörde büyük değişikliklere yol açtı. Yabancı sermaye yatırımları, yerli e-ticaret platformlarının büyüme hızını artırırken, tüketicilere daha geniş ürün yelpazesi ve daha iyi hizmet sunma imkanı sağladı. Ancak, bu süreç aynı zamanda yerli girişimlerin küresel devlerle rekabet etme zorunluluğunu da beraberinde getirdi.

Amazon, dünyanın en büyük e-ticaret platformlarından biri olarak, Türkiye’de de geniş bir kullanıcı kitlesine hizmet veriyor. Şirket, uygun fiyatlar, geniş ürün yelpazesi ve hızlı teslimat seçenekleri ile Türk tüketicilerin ilgisini çekiyor. Amazon’un Türkiye pazarındaki varlığı, yerli e-ticaret sitelerine ciddi bir rekabet yaratıyor.

2010 yılında ilk kurulduğu günden bugüne Türkiye’nin önde gelen e-ticaret platformlarından bir tanesi konumundaki Trendyol, moda alanında online satış yaparak e-ticarete giriş yaptı. Zamana ürün yelpazesi genişleyen firma, 2021 yılında Çinli yatırımcı Alibaba ile buluştu.

2021 yılında Çinli e-ticaret devi Alibaba’dan 1,5 milyar dolarlık yatırım alarak büyümesini sürdüren Trendyol bu gelişme sonrası yeniden yapılanmaya gitti. Şirkette Alibaba, Trendyol’un %86,5 hissesine sahip oldu. Yeni şirket yapılanmasıyla birlikte Trendyol’un hızlı büyümesi ve yenilikçi yaklaşımı, firmayı satış hacmi olarak da Türkiye’nin en büyük e-ticaret platformlarından biri haline getirdi.

Bir diğer yerli girişim olan Getir ise, 2015 yılında Nazım Salur tarafından kurulmuştu. İlk olarak İstanbul’da hizmet vermeye başlayan Getir, o dönemde çok da alışıla gelmemiş hızlı teslimat hizmetiyle kısa sürede büyük ilgi gördü. Kullanıcıların market alışverişlerini 10 dakika içinde kapılarına getirmeyi vaat eden Getir, yenilikçi yaklaşımıyla Türkiye’deki e-ticaret sektöründe devrim yarattı.

2021 yılına gelindiğinde ise şirket, Amerikan teknoloji yatırım firması Silver Lake ve Abu Dhabi devlet yatırım fonu Mubadala’dan 555 milyon dolar yatırım aldı. Bu yatırım, Getir’in uluslararası pazarlara açılma ve büyüme hedeflerine önemli bir katkı sağlarken Moov, N11 gibi şirketin hissesinin bulunduğu iştiraklerde yerli sermayenin payı küçülse de devam ediyor.

Önde gelen ve bugün geldiğimiz noktad yabancı sermaye ile buluşan en son büyük e-ticaret firmalarından bir tanesi olan Hepsiburada ise, 1998 yılında Hanzade Doğan Boyner tarafından kuruldu. Türkiye’nin ilk e-ticaret platformlarından biri unvanına sahip olan Hepsiburada, geniş ürün yelpazesi ve güçlü lojistik ağı ile hızla büyüdü.

2010 yılında Hepsiburada, geniş ürün yelpazesi ve güçlü lojistik ağı ile büyüyerek Türkiye’nin en büyük e-ticaret platformlarından biri haline geldi. Firma, HepsiJet, HepsiLojistik ve HepsiPay gibi yeni hizmetlerle hizmet kapsamını genişletti.

2021 yılında ABD’nin Nasdaq borsasında halka arz edilerek büyük bir adım atan Hepsiburada, 2022 yılında 750 milyon dolar yatırım aldı. Bu yatırım, Hepsiburada’nın büyüme stratejisine büyük bir ivme kazandırdı.

18 Ekim 2024 tarihinde ise Hepsiburada, Kazakistan’ın en büyük online alışveriş grubu Kaspi.kz tarafından 1,127 milyar dolar karşılığında satın alındı. Kaspi.kz, Hepsiburada’nın %65,41 hissesini satın alarak şirketin kontrolünü ele aldı.

GittiGidiyor, Türkiye’nin ilk e-ticaret platformlarından biri olarak, 2011 yılında Amerikan e-ticaret devi E-Bay tarafından satın alındı. Ancak, 2022 yılında E-Bay, Türkiye pazarından çekilme kararı alarak GittiGidiyor’u kapattı. Bu karar, Türkiye e-ticaret sektöründe büyük bir boşluk yarattı ve yerli platformların rekabet gücünü artırma fırsatı sağladı. Yabancılaşmanın Etkileri ve Gelecek Beklentileri Türkiye’deki e-ticaret sitelerinin yabancılaşması, sektörde büyük değişikliklere yol açtı. Yabancı sermaye yatırımları, yerli e-ticaret platformlarının büyüme hızını artırırken, tüketicilere daha geniş ürün yelpazesi ve daha iyi hizmet sunma imkanı sağladı. Ancak, bu süreç aynı zamanda yerli girişimlerin küresel devlerle rekabet etme zorunluluğunu da beraberinde getirdi. Sonuç olarak, Türkiye’deki e-ticaret sektörünün geleceği, yerli ve yabancı oyuncuların dengeli bir şekilde birlikte var olabilmesine bağlı. Yabancı sermaye yatırımları, sektördeki rekabeti artırarak inovasyonu teşvik ederken, yerli girişimlerin de güçlenmesi için fırsatlar yaratıyor.

Türkiye’de e-ticaret sektörüne yönelik önemli bir düzenleme, 2014 yılında kabul edilen 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile getirildi. Bu yasa, e-ticaretin hukuki altyapısını oluşturmak, tüketiciyi korumak ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarının sorumluluklarını belirlemek amacıyla hazırlandı. 2022 yılında yapılan değişikliklerle, yasa daha da genişletilerek e-ticaret sektörüne yönelik yeni düzenlemeler getirildi. Bu düzenlemeler, e-ticaret platformlarının daha güvenli ve şeffaf bir şekilde faaliyet göstermelerini sağlamak için yapıldı.

e-ticaret yasası kabul edilmeden önce birçok tartışma ve tepki yaşandı. Özellikle, yasa ile getirilen bazı düzenlemelerin tüketiciye, küçük işletmeler ve reklamcılar üzerindeki olası olumsuz etkileri üzerine endişeler dile getirildi. Ayrıca, yasa ile internet üzerinden alışverişin tadını kaçıracak ve rekabeti ortadan kaldıracak uygulamalar getirildiği iddiaları da vurgulanmıştı.

Yasa yürürlüğe girdiğinde bazı değişiklikler yapıldı ve bazı kısımlar daha netleştirildi. Özellikle, tüketici korunması ve şeffaflık konuları üzerine yapılan değişiklikler, yasayı daha kabul edilebilir hale getirdi. Ancak, sektörde bazı endişeler hala devam ediyor ve sektördeki uygulamaların yakından takip edilmesi, denetlenmesi ve izlenmesi gerektiği belirtiliyor.

Kaynak: HABERTÜRK

Görüntülenme: 6394

İlgili Etiketler:

Dolandırıcıların sevdiği Banka hesaplarını boşaltan 5 uygulama

JPMorgan: Türk Bankaları üçüncü çeyrekte zayıf kalacak

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

Vatandaşın banka borcu 7 trilyon TL sınırında

Yayınlanma:

1 gün önce

02/08/2026

Yazan:

Erol Taşdelen

Kredi büyüyor, vatandaşın borç yükü ağırlaşıyor: Takipteki bireysel krediler 337 milyar TL’ye ulaştı

Bankacılık sektöründe kredi hacmi büyümeye devam ederken, büyümenin arkasındaki en dikkat çekici gelişme ise bireysel kredilerde bozulan geri ödeme performansı oldu. BDDK verilerine göre 2025 sonundan 24 Temmuz 2026’ya kadar toplam kredi hacmi yaklaşık 4,1 trilyon TL artarak 26,98 trilyon TL seviyesine yükselirken, tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarının toplamı 6,68 trilyon TL ile 7 trilyon TL sınırına dayandı. Aynı dönemde takipteki bireysel kredi tutarı ise 337 milyar TL’ye ulaşarak sadece yedi ayda 100,6 milyar TL arttı.

Vatandaşın banka borcu 7 trilyon TL sınırında

BDDK verileri, bireysel tarafta borçlanmanın hız kesmediğini gösteriyor.

Tablonuza göre;

Kredi Türü	2025	24.07.2026	Artış
Tüketici Kredileri + Bireysel Kredi Kartları	5,575 trilyon TL	6,677 trilyon TL	%20
Toplam Krediler	22,877 trilyon TL	26,975 trilyon TL	%18
Ticari Krediler	17,301 trilyon TL	20,297 trilyon TL	%17

Dikkat çeken nokta ise bireysel kredilerin toplam kredi büyümesinden daha hızlı artmasıdır. Bu durum, ekonomik yavaşlama dönemlerinde hane halkının gelir yerine krediyle yaşamını sürdürmeye çalıştığına işaret ediyor.

Asıl alarm takipteki kredilerde

Borç stokunun büyümesi tek başına risk oluşturmayabilir. Ancak ödeme güçlüğü yaşayan kredi miktarındaki artış çok daha önemli bir gösterge.

Tablonuzdaki verilere göre;

Takipteki Kredi Türü	Artış
Konut Kredileri	%31
Taşıt Kredileri	%51
İhtiyaç Kredileri	%39
Kredi Kartları	%46
Toplam	%43

Toplam takipteki bireysel kredi tutarı;

236,4 milyar TL’den
337 milyar TL’ye çıkarak yaklaşık %43 büyüdü.

Bu artış, bireysel kredi hacmindeki %20’lik büyümenin oldukça üzerinde gerçekleşti.

Başka bir ifadeyle; Borç artıyor ama daha önemlisi geri ödenemeyen borç çok daha hızlı artıyor.

En büyük risk ihtiyaç kredileri ve kredi kartlarında

Takibe düşen kredilerin dağılımı incelendiğinde en büyük yükü iki kalem oluşturuyor.

İhtiyaç kredileri: 156,2 milyar TL

Bireysel kredi kartları: 178,8 milyar TL

Bu iki kalem birlikte yaklaşık 335 milyar TL ile toplam takipteki bireysel kredilerin neredeyse tamamını oluşturuyor. Bu tablo, vatandaşın günlük yaşamını finanse etmek amacıyla kullandığı kredilerde ödeme gücünün belirgin biçimde zayıfladığını gösteriyor.

Taşıt kredilerindeki artış dikkat çekiyor

Oransal olarak en sert bozulma taşıt kredilerinde yaşandı.

Takipteki taşıt kredileri;

331 milyon TL’den
499 milyon TL’ye çıkarak %51 arttı.

Bu durum;

yüksek faizler,
ikinci el araç piyasasındaki durgunluk,
gelir artışının kredi maliyetlerini karşılayamaması gibi nedenlerle açıklanabilir.

Faizler vatandaşın ödeme gücünü zorluyor

Son iki yıldır uygulanan sıkı para politikasıyla kredi faizleri tarihsel olarak yüksek seviyelerde seyrediyor.

Yeni kredi kullanmak zorlaşırken mevcut borçların çevrilmesi de maliyetli hale geliyor.

Özellikle;

gelir artışının enflasyonun gerisinde kalması,
kredi kartlarının günlük harcamaların finansman aracı haline gelmesi,
ihtiyaç kredilerinin temel tüketim için kullanılması,

takibe düşen alacakların büyümesini hızlandırıyor.

Bankalar açısından ne anlama geliyor?

Takipteki alacakların yükselmesi bankalar açısından;

daha fazla karşılık ayrılması,
kârlılık üzerinde baskı,
kredi verme iştahının azalması,
risk primlerinin yükselmesi anlamına geliyor.

Her ne kadar sektörün genel takipteki kredi oranı uluslararası standartlara göre hâlâ yönetilebilir seviyelerde bulunsa da, bireysel segmentteki hızlı bozulma yakından izleniyor.

Ekonomi açısından mesaj ne?

Bu veriler yalnızca bankacılık sektörünü değil, hane halkının finansal sağlığını da ortaya koyuyor. Borçlanma hızının yüksek seyretmesi tek başına sorun olmayabilir. Ancak geri ödenemeyen borçların kredi büyümesinden iki kat daha hızlı artması;

tüketicinin nakit akışında bozulmaya,
alım gücündeki zayıflamaya,
gelirlerin borç servisinde yetersiz kalmaya başladığına, işaret ediyor.

Önümüzdeki dönemde faizlerin seyri, istihdam piyasası ve gelir artışları bireysel kredi kalitesini belirleyecek en önemli faktörler olacak.

Rakamlar kritik seviyede

24 Temmuz 2026 itibarıyla vatandaşın bankalara olan tüketici kredisi ve bireysel kredi kartı borcu 6,68 trilyon TL ile 7 trilyon TL sınırına yaklaşırken, takipteki bireysel kredi tutarı da 337 milyar TL’ye ulaştı. Daha da dikkat çekici olan ise takipteki bireysel kredilerdeki %43’lük artışın, toplam bireysel kredi büyümesinin (%20) oldukça üzerinde gerçekleşmesi. Bu tablo, kredi hacmi büyümeye devam ederken ödeme kapasitesinin aynı hızda güçlenmediğini ve hane halkı finansmanında risklerin arttığını gösteriyor

Erol TAŞDELEN – Ekonomist www.bankavitrini.com

Görüntülenme: 27281

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

Yapı Kredi’den 2026’nın ilk yarısında 31 milyar liralık net grup karı

Yapı Kredi CEO’su Gökhan Erün, “2026 yılının ilk 6 ayında ülkemizin kalkınmasına katkı sağlama hedefimiz doğrultusunda Türkiye ekonomisine 3 trilyon liraya yaklaşan kaynak sunduk” ifadesini kullandı.

Yayınlanma:

2 gün önce

01/08/2026

Yazan:

BankaVitrini

Yapı Kredi, yılın ilk yarısında 31 milyar lira net grup karı elde etti.

Bankadan yapılan açıklamaya göre Yapı Kredi, 2026’nın ilk yarısına ilişkin finansal sonuçlarını paylaştı.

Yapı Kredi’nin konsolide finansal tablolarına göre, toplam nakdi kredi hacmi yıl başından bu yana yüzde 14 artışla 2,1 trilyon liraya yükselirken, bankanın aktif büyüklüğü 4 trilyon liraya ulaştı.

Aynı dönemde bankanın toplam müşteri mevduatı 2,1 trilyon lira seviyesine çıkarken, maddi öz kaynak karlılığı yüzde 23,4, konsolide sermaye yeterlilik rasyosu ise yüzde 14,4 olarak gerçekleşti. Bankanın yılın ilk yarısındaki net grup karı da 31 milyar lira oldu.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Yapı Kredi Üst Yöneticisi (CEO) Gökhan Erün, bankanın yılın ilk yarısında güçlü finansal performansını sürdürdüğünü belirtti.

Erün, ‘2026 yılının ilk 6 ayında ülkemizin kalkınmasına katkı sağlama hedefimiz doğrultusunda Türkiye ekonomisine 3 trilyon liraya yaklaşan kaynak sunduk. Geniş müşteri tabanımız, yenilikçi ürün ve hizmetlerimizle müşterilerimizin yanında yer almaya, ekonomimizin üretim, ticaret ve yatırım kapasitesini desteklemeye bu yıl da devam ettik.’ ifadelerini kullandı.

Yılın ilk yarısında uluslararası piyasalarda gerçekleştirdikleri başarılı işlemlerle bankanın güçlü sermaye yapısını daha da pekiştirdiklerini ve Türkiye ekonomisine uzun vadeli kaynak sağlamayı sürdürdüklerini vurgulayan Erün, yılın ikinci çeyreğinde uluslararası piyasalarda başarıyla tamamladıkları 500 milyon dolarlık ilave ana sermaye tahvil ihracının, bankanın güçlü finansal yapısına ve sürdürülebilir büyüme stratejisine duyulan güveni ortaya koyduğunu aktardı.

Erün, yaklaşık 1,1 milyar dolar tutarında sendikasyon kredisi anlaşmasına imza attıklarına işaret ederek, şunları kaydetti:

‘Sendikasyonumuzun iki ve üç yıllık dilimlerini Sürdürülebilir Finans Çerçevemiz kapsamında yapılandırdık. Uzun vadeli ve çeşitlendirilmiş fonlama stratejimiz doğrultusunda gerçekleştirdiğimiz 700 milyon dolarlık DPR işlemiyle de kaynak yapımızı daha da güçlendirdik. Böylelikle son bir yılda yurt dışı piyasalardan sağlamış olduğumuz kaynak 5,8 milyar dolara yükseldi. Bugün Yapı Kredi, bankacılıktan yatırım hizmetlerine, varlık yönetiminden leasing ve faktoringe, ödeme sistemlerinden yurt dışındaki yapılanmalarına kadar uzanan güçlü iştirak yapısıyla müşterilerine uçtan uca finansal çözümler sunuyor.

Her biri kendi alanında değer üreten iştiraklerimizin yarattığı sinerji sayesinde müşterilerimizin değişen ihtiyaçlarına bütüncül çözümler geliştirirken, ülkemiz ekonomisine sağladığımız katkıyı da büyütmeye devam ediyoruz. Güçlü grup yapımız, ortak vizyonumuz ve iştiraklerimizin birbirini tamamlayan yapısı sürdürülebilir büyümemizin en önemli itici güçlerinden biri olmayı sürdürüyor.’

‘Firmaların dönüşümünü desteklemeye devam ediyoruz’

Yapı Kredi CEO’su Erün, Türkiye ekonomisinin büyümesinde kritik rol üstlenen firmaların dönüşümünü desteklemeye devam ettiklerine vurgu yaparak, şu değerlendirmelerde bulundu:

‘Ülkemizin üretim kapasitesini daha verimli ve rekabetçi hale getirmenin yolunun dijital dönüşümden geçtiğine inanıyoruz. Bu anlayışla MEXT işbirliğiyle hayata geçirdiğimiz Üretimde Dijital Dönüşüm Programı kapsamında üretim yazılımlarından elektronik cihaz yatırımlarına, üretim makinelerinden otomasyon çözümlerine kadar geniş bir yelpazedeki yatırımları finanse ediyoruz. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası kaynağı, KGF teminat desteği ve uygun vadeli çözümlerimizle firmalarımızın finansmana erişimini kolaylaştırıyoruz. Her üç imalatçı firmadan birinin Yapı Kredi müşterisi olması, ülkemizin üretim dönüşümünde üstlendiğimiz sorumluluğun da önemli bir göstergesi.’

Yapı Kredi’nin girişimcilik ve inovasyon platformu FRWRD çatısı altındaki çalışmalarına da işaret eden Erün, söz konusu çalışmalarla girişimcilerin yatırım kaynaklarına, stratejik iş ortaklarına ve uluslararası pazarlara erişimini desteklediklerini, kurdukları işbirlikleriyle girişim ve inovasyon ekosisteminin yenilikçi çözümlerini müşteri ihtiyaçlarıyla doğru zamanda ve doğru şekilde buluşturduklarını, sektörde inovasyona öncülük ettiklerini belirtti.

Erün, bu yıl FRWRD Global kapsamında yüksek büyüme potansiyeline sahip Türk girişimlerinin Almanya, Avusturya ve İsviçre’yi kapsayan DACH bölgesine açılmalarına katkı sağladıklarını ifade ederek, şunları kaydetti:

‘Bunun yanında CIFAL Istanbul, UNITAR ve Bahçeşehir Üniversitesi işbirliğiyle hayata geçirdiğimiz Yapı Kredi FRWRD AI Akademisi ile ülkemizin yarınlarına da yatırım yaparak gençlerimizi yapay zeka, girişimcilik ve inovasyon alanlarında geleceğe hazırlıyoruz. Önümüzdeki dönemde de Türkiye’nin teknoloji üreten, rekabet gücü yüksek girişimlerinin küresel başarı hikayeleri yazmasına katkı sunmayı sürdüreceğiz.’

‘Bankacılık sektörünün dijital dönüşümüne öncülük etmeyi sürdürüyoruz’

Gökhan Erün, bankacılık sektörünün dijital dönüşümüne öncülük etmeyi sürdürdüklerini belirterek, dijital bankacılıktaki güçlü deneyimlerini kripto varlık alanına taşıyarak güvenli, şeffaf ve regülasyonlarla tam uyumlu bir dijital varlık ekosistemi oluşturmayı hedeflediklerini anlattı.

Sermaye Piyasası Kurulu tarafından kripto varlık platformu kuruluş izinlerinin onaylanmasının bu vizyon doğrultusunda önemli bir kilometre taşı olduğuna işaret eden Erün, faaliyete geçmek için hazırlıkları da aynı kararlılıkla sürdürdüklerini söyledi.

Yapay zekanın sorumlu kullanımına ilişkin yaklaşımlarını da paylaşan Erün, şu değerlendirmelerde bulundu:

‘Yapay zekanın geleceği dönüştüren en önemli teknolojilerden biri olduğuna inanıyoruz. Ancak bu dönüşümün kalıcı değer yaratabilmesi için etik ilkeler ve güçlü yönetişim anlayışının vazgeçilmez olduğunu biliyoruz. Bu anlayışla hazırladığımız Sorumlu Yapay Zeka İlkelerimizde insan haklarına saygıyı, şeffaflığı, hesap verebilirliği, veri güvenliğini ve gizliliğini merkeze alıyoruz. Yapay zekayı yalnızca teknolojik bir yetkinlik olarak değil, güven, sorumluluk ve toplumsal fayda ekseninde şekillenen stratejik bir dönüşüm alanı olarak konumlandırıyoruz.’

Görüntülenme: 13691

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

TCMB’den döviz dönüşüm desteğinde yeni dönem

Yayınlanma:

3 gün önce

01/08/2026

Yazan:

BankaVitrini

Firmalar için daha sıkı denetim, daha fazla sorumluluk ve yeni yaptırımlar

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 1 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/11 sayılı Tebliğ ile “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ”de önemli değişikliklere gitti. Düzenleme ilk bakışta yalnızca teknik bir revizyon gibi görünse de, aslında firmaların döviz yönetimi, bankaların sorumlulukları ve kamu desteklerinin kullanımına ilişkin oldukça kapsamlı yeni kurallar getiriyor.

Yeni tebliğ, sadece destek oranını veya uygulama süresini düzenlemekle kalmıyor; destekten yararlanma şartlarını yeniden tanımlıyor, usulsüz kullanımlara ağır yaptırımlar getiriyor, TCMB’nin denetim yetkisini genişletiyor ve bankaların yükümlülüklerini artırıyor. Ayrıca uygulamanın süresi 31 Ocak 2027’ye kadar uzatılıyor.

Düzenlemenin arka planı

Son üç yılda uygulanan ekonomi politikalarının temel hedeflerinden biri finansal sistemde Türk lirasının payını artırmak oldu.

Bu kapsamda;

Kur Korumalı Mevduat,
İhracat gelirlerinin belirli oranının Merkez Bankası’na satılması,
Döviz dönüşüm destekleri,
TL mevduatı teşvik eden makroihtiyati düzenlemeler,

aynı stratejinin parçaları olarak uygulandı.

Bu yeni tebliğ ise artık sistemin yalnızca teşvik değil, denetim ve yaptırım boyutunu güçlendiren ikinci aşamasına geçildiğini gösteriyor.

En önemli değişiklik: Destek sistemi yeniden yazıldı

Yeni düzenlemeye göre firmalar, yurt dışından elde ettikleri dövizleri bankalar aracılığıyla TCMB’ye sattıklarında, belirlenen şartları sağlamaları halinde çevrilen tutarın %2’si oranında döviz dönüşüm desteği almaya devam edecek. Destek ödemesi TCMB tarafından aracı bankaya aktarılacak ve banka tarafından firmaya ödenecek. Fiili durumdaki %3 destek geçici madde ile artırıldığı için bu süre de 31.01.2027’ye kadar uzatıldı. Bu da fiili %3 desteğin aynen devam edeceği anlamına geliyor.

Ancak bu destek artık otomatik bir hak olmaktan çıkıyor.

Firmanın;

TCMB’nin belirlediği döviz pozisyonu sınırlarını aşmaması,
Gerekli bilgi ve belgeleri sunması,
Destek şartlarını eksiksiz yerine getirmesi,
Usulsüzlük yapmaması,

zorunlu hale geliyor.

İlk kez döviz pozisyonu şartı getirildi

Tebliğin en dikkat çekici yeniliklerinden biri “döviz pozisyon oranı” kriteri oldu.

Artık firma destekten yararlanabilmek için belirlenen sınırları aşmadığını bankaya belgelemek zorunda olacak.

Bu uygulamanın amacı;

desteklerin gerçekten ihtiyaç sahibi firmalara yönelmesi,
döviz biriktirme amacıyla sistemin kullanılmasının önlenmesi,
spekülatif işlemlerin azaltılması olarak değerlendiriliyor.

TCMB artık üst limit belirleyebilecek

Önceki sistemde destek daha standart şekilde uygulanıyordu.

Yeni düzenlemeyle birlikte TCMB;

firma bazında,
sektör bazında,
faaliyet hacmine göre,

destek kapsamındaki döviz satışına üst limit koyabilecek.

Bu limit belirlenirken;

firma kârlılığı,
işgücü maliyeti,
yaratılan katma değer

gibi kriterler dikkate alınacak.

Bu düzenleme, yüksek hacimli ancak düşük katma değerli işlemlerle destekten aşırı yararlanılmasının önüne geçmeyi hedefliyor.

En ağır yaptırım usulsüz kullanıma geliyor

Yeni Tebliğin en sert hükümleri 4/A maddesinde yer alıyor. Buna göre;

Eğer firma;

gerçeğe aykırı beyanda bulunursa,
sahte belge kullanırsa,
destekten usulsüz yararlanırsa,
amacı dışında işlem yaparsa,

çok ciddi yaptırımlarla karşılaşacak.

Bunlar arasında;

1. Destek tamamen geri alınacak.

2. Kur farkı da tahsil edilecek.

3. TCMB’nin en yüksek gecelik borç verme faizi üzerinden faiz uygulanacak.

4. Merkez Bankası kredilerine erişim engellenecek.

5. Döviz dönüşüm desteğinden belirli süre yararlanamayacak.

6. Gerekirse suç duyurusunda bulunulacak.

Bu yönüyle düzenleme yalnızca mali değil, aynı zamanda hukuki sonuçlar da doğuruyor.

Grup şirketlerine de yaptırım geliyor

Düzenlemenin en dikkat çekici hükümlerinden biri de yaptırımların yalnızca ilgili firmayla sınırlı kalmaması.

Yeni kurala göre;

bağlı ortaklıklar,
ana şirket,
aynı kontrol altındaki şirketler,

de belirli süre destek ve TCMB kaynaklı kredilerden yararlanamayabilecek.

Bu hüküm, grup şirketleri üzerinden dolanma girişimlerinin önüne geçmeyi amaçlıyor.

Bankaların sorumluluğu ciddi biçimde artıyor

Yeni düzenleme yalnızca firmaları değil bankaları da yakından ilgilendiriyor.

Aracı bankalar;

işlemleri incelemek,
belgeleri kontrol etmek,
şüpheli işlemleri TCMB’ye bildirmek,
gerektiğinde tahsilat yapmak,

zorunda olacak.

Üstelik banka gerekli tahsilatı gerçekleştiremezse TCMB ilgili tutarı doğrudan bankanın Merkez Bankası nezdindeki hesaplarından tahsil edebilecek.

Bu nedenle bankalar artık yalnızca aracılık yapan kurum değil, aynı zamanda ilk denetim hattı konumuna geliyor.

İnceleme sürecinde destek ödenmeyecek

TCMB artık gerekli gördüğü firmaları incelemeye alabilecek.

İnceleme süresince;

destek ödemesi yapılmayacak,
işlem askıda kalacak.

İnceleme sonunda usulsüzlük bulunursa destek reddedilecek; bulunmazsa ödeme gerçekleştirilecek.

Bu düzenleme özellikle yüksek hacimli ihracat yapan firmalar açısından belge yönetiminin önemini artırıyor.

Destek süresi uzatıldı

Tebliğin geçici maddesiyle birlikte mevcut uygulamanın süresi 31 Temmuz 2026’dan 31 Ocak 2027’ye uzatıldı. Böylece ihracatçı ve döviz kazandırıcı hizmet sunan firmalar için destek mekanizmasının devam edeceği netleşmiş oldu.

Hangi firmalar daha fazla etkilenecek?

Düzenlemeden özellikle şu sektörlerin etkilenmesi bekleniyor:

ihracatçı sanayi şirketleri,
otomotiv,
tekstil,
beyaz eşya,
makine,
savunma sanayi,
yazılım ve bilişim ihracatçıları,
turizm gelirleri yüksek işletmeler,
serbest bölgede faaliyet gösteren firmalar.

Bu şirketlerin finans ve muhasebe süreçlerini yeni kurallara göre gözden geçirmesi gerekecek.

Firmalar için yeni riskler

Yeni sistem firmalara önemli avantajlar sunarken bazı riskleri de beraberinde getiriyor.

Örneğin;

eksik belge sunulması,
yanlış beyan,
döviz pozisyonunun doğru hesaplanmaması,
grup şirketleri arasındaki işlemlerin hatalı raporlanması,

destek kaybına yol açabilecek.

Dolayısıyla finans, muhasebe ve dış ticaret ekiplerinin koordinasyonu her zamankinden daha kritik hale geliyor.

Ekonomi yönetimi neyi hedefliyor?

Bu düzenleme yalnızca destek sistemini değiştirmiyor.

Asıl hedef;

dövizin bankacılık sistemi içinde kalmasını sağlamak,
rezervleri güçlendirmek,
kayıt dışı işlemleri azaltmak,
kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamak,
ihracat gelirlerinin takibini artırmak,
desteklerin gerçek üreticiye gitmesini sağlamak.

Dolayısıyla yeni Tebliğ, para politikası ile denetim mekanizmasının birlikte çalıştığı yeni bir çerçeve oluşturuyor.

Bankavitrini.com değerlendirmesi

2026/11 sayılı Tebliğ, ilk bakışta döviz dönüşüm desteğine ilişkin teknik bir değişiklik gibi görünse de, içerdiği hükümler itibarıyla destek mekanizmasını “teşvik odaklı” bir modelden “teşvik + sıkı denetim + güçlü yaptırım” modeline dönüştürüyor.

Özellikle gerçeğe aykırı beyan halinde yalnızca desteklerin geri alınmasıyla yetinilmeyip, kur farkı ve faiz uygulanması, Merkez Bankası kaynaklı kredilere erişimin engellenmesi ve gerektiğinde suç duyurusunda bulunulması; kamu kaynaklarının amacına uygun kullanımını sağlama iradesinin güçlendiğini gösteriyor.

Bunun yanında, grup şirketlerini de kapsayan yaptırım mekanizması ve aracı bankalara yüklenen yeni sorumluluklar, finansal sistemde uyum kültürünün önemini artıracak. Büyük ihracatçılar kadar KOBİ ölçeğindeki ihracatçı firmaların da iç kontrol süreçlerini, belge yönetimini ve döviz pozisyonu takibini yeniden yapılandırmaları gerekecek.

Sonuç olarak, bu Tebliğ sadece bir destek düzenlemesi değil; Türkiye’nin TL’leşme stratejisinin yeni aşamasını temsil eden, uyum ve denetim odaklı bir finansal yönetişim düzenlemesi olarak değerlendirilebilir. Firmaların bundan sonraki süreçte yalnızca destekten yararlanmayı değil, bu desteklerin tüm koşullarını eksiksiz yerine getirmeyi de stratejik bir öncelik haline getirmeleri gerekecektir.