ABD borsaları haftanın ilk işlem gününü yükselişle tamamladı. Yapay zekâ yatırımlarının ikinci çeyrek şirket bilançolarını destekleyeceği beklentisiyle teknoloji ağırlıklı Nasdaq endeksi %1’in üzerinde yükselirken, Asya piyasaları bu sabah aynı iyimserliği paylaşmadı. Yatırımcılar, güçlü şirket kârlarından ziyade yapay zekâ yatırımlarının ne kadar sürdürülebilir olduğuna odaklanırken, bölge borsalarında satış baskısı öne çıktı. Bu görünümde, Samsung Electronics’in ikinci çeyrek faaliyet kârının 19 kat artarak yaklaşık 58 milyar dolara ulaşacağını açıklaması da risk iştahını canlandırmaya yetmedi. Beklentileri aşan sonuçlara rağmen Samsung hisseleri gün içinde %8’e yaklaşan değer kaybederken, satışlarda yapay zekâ kaynaklı çip talebinin zirveye ulaşmış olabileceği ve ABD’li teknoloji devlerinin veri merkezi yatırımlarında yavaşlama yaşanabileceği endişeleri etkili oldu.

Gösterge endeks Tokyo Borsası %1,5, son dönemin yıldızı Güney Kore Borsası ise %7’nin üzerinde geriledi. MSCI Asya Pasifik (Japonya hariç) endeksi de %1’e yaklaşan kayıpla işlem görürken, yapay zekâ yatırımlarının hız kesebileceği endişesi teknoloji hisselerinde satış baskısını artırdı. Döviz piyasasında Japon yeni dolar karşısında 162 seviyesinin üzerinde işlem görerek son 40 yılın en zayıf seviyelerine yakın seyrini sürdürürken, Japon yetkililerden gelebilecek olası bir müdahâle yakından takip ediliyor. Brent petrol önemli bir değişim göstermeyerek 72 dolar civarında dengelenirken, dolar endeksinin ise 100,8 seviyesinde seyrederek teknik açıdan önem verdiğimiz 100,50 seviyesinin üzerinde tutunmaya devam ettiğini görüyoruz.

Piyasaların kılavuzu konumunda 10 yıllık ABD devlet tahvilinin getirisi %4,49 seviyesine hafif de olsa yükselirken, faiz getirisi olmayan kıymetli metallerde ise limoni havanın korunduğunu görüyoruz. Altının ons fiyatı 4,135 dolar, gümüşün ise 61,20 dolar seviyesine kadar geriledi. Teknik mânâda gümüşte yükseliş isteğinin başladığına kanaat getirebilmemiz için 63 dolar üzerinde temiz bir gecelik kapanış görmeyi bekliyoruz. Altında ise 200 günlük üssel ortalamanın 4,330 dolar seviyesinden geçtiğini not edelim. Kripto cenahında ise amiral gemisi Bitcoin’in son haftalarda 63,770 dolar üzerinde haftalık kapanış yapmakta zorlandığını görüyoruz. Bitcoin için de yükseliş isteğinden söz edebilmek adına 64 bin dolar seviyesinin üzerinde haftalık kapanış görmek isteyeceğiz (bakınız grafikler). Böyle bir durumda daha da yukarıda 75 bin dolar seviyesinin hedef hâline gelebileceğini düşünüyoruz.

Ankara, bugün başlayacak NATO Zirvesi’nde 32 ülkenin liderine ev sahipliği yaparken, gözler ABD Başkanı Trump ile Cumhurbaşkanı Erdoğan arasındaki görüşmeye çevrildi. Zirvenin öne çıkan başlıklarını Ukrayna’ya destek, savunma harcamaları, Türkiye-ABD ilişkileri, CAATSA yaptırımları ve F-35 programı oluşturuyor. Son dönemde İran krizi ve ABD’nin Avrupa’daki askerî varlığını azaltma kararları nedeniyle gerilen transatlantik ilişkilerin geleceği açısından kritik önem taşıyan zirvede verilecek mesajlar, jeopolitik risk algısı ve savunma sanayii başta olmak üzere küresel piyasalar tarafından yakından izlenecektir.

Zirve öncesinde haber akışını hızlandıran en önemli gelişme ise New York Times’ın, Trump’ın Erdoğan’a Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına yeniden katılmasına hazır olduğu mesajını vermeyi planladığını yazması oldu. Habere göre iki lider arasında bu konuda mektup teatisi de gündeme gelebilir. Her ne kadar Kongre’nin S-400 sistemi nedeniyle yürürlükte bulunan yasal kısıtlamaları devam etse de, bu haber son dönemde normalleşme sinyalleri veren Ankara-Washington ilişkileri açısından dikkat çekici bir adım olarak değerlendiriliyor.

Zirve, Türkiye açısından da önemli bir diplomatik fırsat sunuyor. Doğu Avrupa’daki güvenlik sorunları ve NATO’nun güney kanadındaki riskler, Türkiye’nin ittifak içindeki stratejik önemini daha da artırıyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın, Trump yönetiminin CAATSA yaptırımlarının kaldırılması konusunda güçlü irade gösterdiğini açıklaması da bu beklentileri destekler nitelikte. NATO’nun en büyük ikinci ordusuna sahip olan Türkiye, gelişmiş savunma sanayii ve kriz yönetim kapasitesiyle Avrupa-Atlantik ile Orta Doğu güvenlik mimarisinin kesişim noktasındaki rolünü zirve boyunca bir kez daha ön plana çıkarma fırsatı yakalayabileceğine kesin gözüyle bakıyoruz.

Beklentiler seviyesinde açıklanan Haziran ayı enflasyon verisine rağmen, enflasyonist baskıların genele yayılmış olması ve bunun yanı sıra Temmuz enflasyonunun da yüksek gelebileceği endişesine paralel, TCMB’nin 23 Temmuz tarihinde düzenlenecek olağan PPK toplantısında ana duruşunu değiştirmeden korumaya devam edeceğini düşünüyoruz. Bununla birlikte, TCMB’nin piyasayı %40 olan gecelik faiz yerine politika faizi olan %37’den fonlamaya başlayacağını da tamamen göz ardı etmiyoruz. Bunun için de NATO Zirvesi sonuçlarına paralel Türkiye’ye yönelik fon akışlarını değerlendirmemiz gerektiğini düşünüyoruz.

Borsa İstanbul bankacılık endeksi, enflasyon verisi ardından TCMB’nin faiz indiriminde zorlanacağı endişeleriyle haftanın son iş günü kaydettiği %4,2 düşüş ardından dün yatay bir seyir izlerken, ana endeks ise gün içi kazanımları koruyamayarak benzer şekilde günü yatay tamamladı. Her ne kadar tonumuz olumsuz olmasa da, büyük resimde, Borsa İstanbul ana endeksine dolar bazlı bakmaya devam ettiğimizi, 330 dolar seviyesinin üzerinde temiz bir kapanış görmeden henüz hamle yapmanın erken olacağını düşünüyoruz. Bu sabah USDTRY kuru güne 46,80 seviyesinin hemen üzerinde başlarken, CDS risk primi son dönemlerde olduğu üzere 223 baz puanda yatay seyrini korumaya devam ediyor. Tahvil faizlerinde ise 2 yıllık gösterge tahvilin bileşik faizi henüz %40 seviyesinin etrafındaki dar banttan uzaklaşamadı.

Gözler bir tarafta Nato Zirvesi’ne çevrilmişken, öte yandan yarın ABD Merkez Bankası’nın yeni Başkanı Kevin Warsh dönemine ait ilk FOMC toplantı tutanaklarını da yakından takip edecektir. Fed faiz vadeli kontratlarına göre, faiz artırım beklentileri zayıf gelen istihdam verisi ve savaş dönemi öncesine dönen petrol fiyatlarıyla zayıflasa da, sene sonuna kadar bir kez 25 baz puan artırım beklentisi korunmaya devam ediyor.

Bitcoin

Bitcoin cephesinde teknik görünümde dikkat çeken en önemli gelişme RSI göstergesinde oluşan pozitif uyumsuzluk. Fiyat yatay bir seyir izlerken RSI göstergesinin daha yüksek dipler oluşturması, satış momentumunun zayıfladığına ve alıcıların yeniden güç kazanmaya başladığına işaret ediyor. Pozitif uyumsuzluklar çoğu zaman yukarı yönlü hareketlerin öncü sinyali olarak değerlendirilse de, bu görünümün teyit edilebilmesi için fiyatın önemli direnç seviyelerini (64 bin) aşması gerekiyor.

Gümüş

Altın

Emre Değirmencioğlu

Firma PDT ile borçlanıp piyasaya pay verdiğinde kim nasıl etkilenir?

1. Şirket (ihraççı)

• Elindeki veya ilişkili taraflardan sağlanan payları teminat veya ödünç mekanizması içinde kullanarak finansman sağlayabilir.
• Nakit ihtiyacını karşılayabilir.
• Yeni pay ihraç edilmediği için teknik olarak sermaye artmaz.
• Ancak piyasadaki satış baskısı nedeniyle hisse fiyatı düşerse şirketin piyasa değeri olumsuz etkilenebilir.

2. Payı ödünç veren

• Elindeki paylardan ödünç komisyonu kazanır.
• Payların geri teslim edilmesini bekler.
• Teminat mekanizması ile korunur.

3. Payı ödünç alan

• Aldığı hisseleri piyasada satabilir.
• Daha sonra piyasadan geri alıp iade etmeyi hedefler.
• Fiyat düşerse kazanç sağlayabilir.
• Fiyat yükselirse zarar riski oluşur.

4. Küçük yatırımcı

En fazla etkilenen taraf genellikle budur.

• Artan satış baskısı nedeniyle fiyat gerileyebilir.
• Hisse üzerindeki arz arttığı hissi oluşabilir.
• Güven kaybı yaşanabilir.
• Özellikle PDT kaynaklı satışların yeterince şeffaf izlenemediği dönemlerde manipülasyon tartışmaları ortaya çıkabilir.

SPK buna neden izin verdi?

SPK’nın amacı şirketlerin fiyatını düşürmek değildir.

İzin verilmesinin temel gerekçeleri şunlardır:

• Piyasada likiditeyi artırmak
• Açığa satış işlemlerinin kayıtlı ve teminatlı yapılmasını sağlamak
• Takas riskini azaltmak
• Fiyat oluşumunun daha etkin gerçekleşmesini sağlamak
• Uluslararası piyasalardaki menkul kıymet ödünç verme sistemleriyle uyum sağlamak.

Yani düzenleyicinin teorik yaklaşımı: “Ödünç piyasası olursa piyasa daha derin ve daha sağlıklı çalışır.”

Peki neden tartışılıyor?

Sorun sistemin varlığı değil, kullanım şeklidir.

Eğer;

• çok büyük miktarda ödünç pay piyasaya satılırsa,
• dolaşımdaki gerçek arz olduğundan fazla hissedilirse,
• yatırımcı bunun kaynağını göremezse,

fiyat üzerinde ciddi baskı oluşabilir.

Bu nedenle son dönemde fiili dolaşım hesaplaması ve kilitli/ödünç payların değerlendirilmesine ilişkin düzenlemeler gündeme gelmiş, piyasadaki arzın daha doğru yansıtılması hedeflenmiştir.

Şeffaflık olmayınca Küçük Yatırımcı ciddi zarar görüyor

Ekonomik açıdan bakıldığında PDT sistemi tek başına kötü değildir. Dünyanın gelişmiş borsalarında da uygulanır. Ancak;

• şeffaflığın yetersiz olması,
• yoğun ödünç satışları,
• kurumsal yönetim eksiklikleri,

yatırımcı güvenini zedeleyebilir. Bu nedenle önemli olan PDT’nin yasaklanması değil, şeffaf, izlenebilir ve kötüye kullanımı önleyecek kurallarla uygulanmasıdır.

Bu konu özellikle son dönemde tartışılan SASA ve benzeri örnekler üzerinden incelendiğinde, teorik fayda ile uygulamadaki yatırımcı algısı arasında ciddi bir fark olduğu görülmektedir.

MSCI’dan Türkiye’ye Şeffaflık Uyarısı: Borsa İstanbul İçin Alarm Zilleri mi Çalıyor?

Uluslararası endeks devi MSCI, 18 Haziran 2026 tarihinde yayımladığı Global Market Accessibility Review raporunda Türkiye sermaye piyasalarına ilişkin dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu. Raporda özellikle şeffaflık, bilgi akışı, serbest dolaşım (free float) yapısı, piyasa kurallarının sık değişmesi ve açığa satış yasakları gibi konuların yabancı yatırımcı açısından önemli riskler oluşturduğu vurgulandı.

MSCI Tam Olarak Ne Dedi?

MSCI raporunda Türkiye’nin piyasa erişilebilirliği açısından bazı alanlarda gerileme yaşadığına dikkat çekildi.

Öne çıkan başlıklar:

• Açığa satış yasağının yeniden uygulanması
• Piyasa kurallarında sık değişiklik yapılması
• Yabancı yatırımcıların fiyat oluşumuna güven duymasını zorlaştıran uygulamalar
• Serbest dolaşımdaki payların gerçek durumuna ilişkin soru işaretleri
• Bilgi akışında ve piyasa şeffaflığında zayıflama
• Döviz piyasasına yönelik müdahalelerin yatırımcı algısını olumsuz etkilemesi

MSCI özellikle piyasa erişilebilirliğini değerlendirirken sadece işlem hacmine değil, yatırımcıların piyasa verilerine ne kadar güvenebildiğine de bakıyor. Bu nedenle raporun ana mesajı şu: “Piyasanın büyüklüğü kadar şeffaflığı da önemlidir.”

Manipülasyon ve Şeffaflık Konusu Neden Gündemde?

MSCI’nin değerlendirmesinin arka planında son yıllarda Borsa İstanbul’da yaşanan bazı tartışmalar bulunuyor.

Yabancı yatırımcıların sık dile getirdiği başlıca konular:

1. Gerçek Serbest Dolaşım Sorunu

Bazı hisselerde teorik olarak yüksek görünen halka açıklık oranlarının gerçekte işlem gören lot miktarını yansıtmadığı eleştirileri yapılıyor.

Özellikle:

• Emanet hisseler
• Grup içi sahiplik yapıları
• Dolaylı kontrol edilen paylar

nedeniyle serbest dolaşım rakamlarının yatırımcıyı yanıltabildiği savunuluyor.

Bu konu SPK’nın 15 Haziran 2026’da yürürlüğe giren fiili dolaşım düzenlemesinin de temel gerekçelerinden biri olarak görülüyor.

2. Koordineli İşlemler ve Fiyat Oluşumu

MSCI’nin başka ülkeler için kullandığı değerlendirme kriterlerinde de “koordineli işlemler”, “fiyat oluşumunu bozan davranışlar” ve “gerçek yatırımcı davranışının izlenememesi” önemli risk unsurları arasında sayılıyor.

Yabancı fonlar açısından soru şu: “Fiyat gerçekten piyasa tarafından mı belirleniyor, yoksa belirli grupların etkisi altında mı oluşuyor?”

Türkiye İçin En Kritik Tehlike Ne?

MSCI raporunda Türkiye’nin statüsünün değiştirilmesine ilişkin doğrudan bir karar bulunmuyor.

Ancak yatırımcıların dikkat ettiği konu notun kendisinden çok şu: “Yatırım Yapılabilirlik Algısı”

MSCI değerlendirmeleri;

• Küresel emeklilik fonları,
• ETF’ler,
• Endeks fonları,
• Egemen varlık fonları

tarafından yakından takip ediliyor.

Bir ülke hakkında negatif değerlendirmelerin artması;

• yeni yabancı girişlerini azaltabiliyor,
• mevcut yatırımcıların pozisyon küçültmesine yol açabiliyor,
• ülke risk primini yükseltebiliyor.

Türk Borsası ve Hisseler Nasıl Etkilenebilir?

Kısa Vadede

• Yabancı yatırımcı ilgisi zayıflayabilir.
• MSCI endekslerinde ağırlığı yüksek hisseler baskı görebilir.
• Bankacılık ve büyük sanayi hisselerinde yabancı talebi sınırlanabilir.

Orta Vadede

Eğer eleştiriler dikkate alınırsa tam tersi sonuç da oluşabilir.

Çünkü MSCI’nin eleştirileri aslında bir yol haritası niteliğinde:

• Şeffaflığın artırılması
• Fiili dolaşımın gerçekçi hesaplanması
• Kurallarda öngörülebilirlik
• Manipülasyonla mücadele
• Yatırımcı güveninin güçlendirilmesi

halinde Türkiye yeniden yabancı sermaye çekme kapasitesini artırabilir.

BIST Yönetimi ve Düzenleyiciler Nasıl Bir Tavır Aldı?

Borsa İstanbul ve düzenleyici kurumlar son dönemde özellikle:

• fiili dolaşım oranlarının yeniden hesaplanması,
• piyasa gözetiminin artırılması,
• yatırımcı koruma tedbirleri,
• manipülasyon soruşturmaları,

gibi adımları öne çıkarıyor. Ayrıca SPK, açığa satış yasaklarını “piyasa istikrarını koruma” amacıyla uyguladığını savunuyor.

Ancak MSCI tarafı, yabancı yatırımcı açısından bakıldığında sık değişen kuralların erişilebilirliği azalttığını düşünüyor.

Bankavitrini Yorumu

MSCI raporu doğrudan bir “kriz raporu” değil; ancak Türkiye sermaye piyasaları için güçlü bir uyarı niteliği taşıyor.

Asıl mesaj şu: Sorun işlem hacminde değil, güven endeksinde.

Borsa İstanbul son yıllarda yerli yatırımcı sayısında rekor kırarken, yabancı yatırımcı payı tarihsel dip seviyelere yakın seyrediyor.

MSCI’nin raporu da tam olarak bu noktaya işaret ediyor: “Yabancı yatırımcı sadece getiri aramaz; şeffaflık, öngörülebilirlik ve adil fiyat oluşumu da ister.”

Türkiye’nin önündeki kritik soru artık şu: Borsa İstanbul, yerli yatırımcı ağırlıklı büyüme modelinden uluslararası güven modeline geçişi başarabilecek mi?