Erol TAŞDELEN : Abbas merhaba. İsminle hitap ediyorum, zira tanışıklığımız üniversite yıllarına (1990’lara) gidiyor. Bu yüzden resmiyetle hitap edemiyorum sana. Okurlarımız seni ağırlıklı olarak “çevre”yle ilgili yazılarından tanıyor ama başka ilgi alanların olduğunu da biliyorum. O zaman, eğitiminden, okullardan başlayalım, biraz kendini tanıt dersem, kimdir Abbas Karakaya?

Abbas KARAKAYA : Evet, seninle tanışmamız 1990’lara, İstanbul Üniversitesi Beyazıt yerleşkesine gidiyor. Ben İstanbul Üniversitesine geldiğimde ilk üniversitemi bitirmiştim. 1984 yılında Heybeliada Deniz Lisesini bitirdim. 1988’de yine o zaman Heybeliada’da bulunan Deniz Harp Okulu’ndan (DHO) teğmen rütbesiyle mezun oldum. Harp okulu son sınıftayken üniversite sınavlarına girdim. Ve İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi İktisat Bölümünü kazandım. İşte o yıllarda, Beyazıt kampüsünde ortak arkadaşlar vasıtasıyla tanıştık seninle. İyi ki de tanışmışız.  

E.T. : Aynı duygularımla. Ortak çok paydaşımız var. O nedenle uzun yıllar yüz yüze görüşemesek de bir şekilde yollarımızın kesişmesi devam etti. İstanbul Üniversite yıllarından neler kaldı sende?

A.K. : Askeri okullarında okuyanların ‘karma okullarda, üniversitelerde okumak’ gibi bir hayali olurdu. Ben bunu gerçekleştirdim. Okula düzenli olarak gidemesem de o yıllardan tanışıp görüştüğüm arkadaşlarım oldu. Güzel arkadaşlıklardan başka iktisadın ne olup ne olmadığını, politik iktisadın varlığını, ekonominin siyasiliği vb. hep orada öğrendim, diyebilirim. Gülten Kazgan‘dan ders almak, İzzettin Önder‘in derslerine katılmak İstanbul Üniversitesi serüvenimin bana kazandırdıkları. Her ne kadar gemide çalışırken okumanın tahmin edilebilecek zorluklarını yaşamış olsam da.   

E.T. : Haklısın, Gülten Kazgan, Tülay Arın ve İzzettin Önder hocalarımızı ben de İktisatta yüksek lisans derslerinden tanıma şansım oldu. Nihat Falay; Sevim Güngör; Süleyman Barda; Esfender Korkmaz hocalarımızı da eklememiz gerekiyor belki. Kıymetli insanlar. Örneğin Tülay Arın hocamız ciddi sağlık sorunu yaşadı, uzun yıllar Çapa Hastanesinde tedavi gördü ama belli etmedi; derslerini aksatmadı. Beyazıt otobüsünü beklerken durakta karşılaşmıştık en son kötü gözüküyordu. Nur içinde yatsın, ayak üstü yeni kitaplar önermişti. İdealist kuşağın son temsilcileri idi benim gözümde  bu hocalarımız, zaman bu düşüncemi haklı çıkardı maalesef. Sonra seninle bağlantımız koptu ABD’de akademi günlerin başladı diye hatırlıyorum; neler oldu daha sonraki hayatında.  

A.K. : Yüzbaşı olmama bir yıl kala kıdemli üsteğmen rütbesinde Bahriye’den ayrıldım. Yıl 1996 idi. 1997-2012 yılları arasında Amerika Birleşik Devletlerinde bulundum. Ohio State Üniversitesi’nde yüksek lisans, İndiana Üniversitesi’nde doktoramı tamamladım. Doktora tezim Cemal Süreya’nın şiiri üzerineydi. 2012 yılında Türkiye’ye dönmeden önce,  en son Lawrence’da, Kansas Devlet Üniversitesi’nde ders veriyordum. ABD’deki yıllarımda  yabancılara Türkçe, Türk Kültürü, Çeviride Türk Edebiyatı, Sineması gibi dersler verdim.    

E.T. : Akademik kariyerindeki kararlılıkta hiç kuşkusuz askeri günlerindeki düzenli ve disiplinli yaşanan günlerin etkisi olmuştur. Tabi askeriyede Denizciler özellikle Bahriyeliler kıymetli ve elit olarak görülür dışardan bakınca da. Çok yazar çıkardı. Belki onun da etkisi ile sonra senin şiir kitapların ile tanıştık; şair olarak karşımızda bulduk. Bu süreç nasıl başladı.

A.K. : İlk şiir kitabım 2006 yazında İstanbul’da çıktı. O sıralarda, Bloomington şehrinde doktoraya devam ediyordum. O kitaptaki kısa özgeçmişim şöyle yazmıştım: 

Bu dizeler şimdiye kadar bu söyleşide söylediklerimi veciz bir şekilde söylemiş. Yani on dört yaşında deniz okullarıyla giymeye başladığım üniformayı  on sekiz yıl sonra 32 yaşında çıkardım. Ve yeni sulara açıldım. Bu ayrılış, yeni bir hayata geçişin, denizdeki yıllarıma dair şiirler de var bu ilk kitapta. Mesela, onlardan biri ‘Okyanuslarla’ adlı şiirim. O şiirin girişinde şöyle demişim:  

Beni buraya kadar getiren pusulamı

derine attım.

Bu sularda söyledim

Söyleyeceklerimi

bulunsa da eksiği. 

Bahriye’den ayrılışımı düşününce, Can Yücel’in Deniz Gezmiş için yazdığı Mare Nostrum adlı şiirinin şu iki dizesi aklıma gelir: En uzun koşuysa elbet Türkiye’de de devrim / O, onun en  güzel metresini koştu. Şiirdeki gibi ben de en genç iki rütbenin naifliği, heyecanı ve merakı içinde gemileri, uzun seyir günlerini, denizin mecbur ettiği dayanışmayı en güzel haliyle yaşadım. Yaşadım ve yaşadıkça oraya ait olmadığımı da gördüm, aslında “gösterdiler” demek daha doğru. Deniz kuvvetlerinde kalsaydım ne olurdu? Balyoz kumpasının bir mağduru da ben olurdum herhalde. Bu yüzden, en tatlı yerinde bırakıp başka bir serüvene atıldım, diyeyim.   

E.T. : Amerika yıllarından neler kaldı, nasıl hatırlıyorsun? 

Amerika’da aslında ‘korunaklı’ bir çevrede kaldığımı söyleyebilirim. Ben Amerika’ya okumaya gittim. Kaldığım üç şehir de Amerika’da ‘college town’ denilen, yaşamın merkezinde büyük bir üniversite kampüsünün olduğu yerlerdi. Kampüs çok kozmopolit bir ortamdı, dünyanın birçok yerinden, kültüründen insanla tanışma fırsatım oldu. Çok Amerikalı arkadaşlarım da oldu. 

Amerika denince benim aklıma ilk önce yalnızlık geliyor. Bu da hem iyi, hem zor bir durum. Zengin, konforlu kütüphaneleri geliyor. Hayatımda evimden sonra en çok zaman geçirdiğim yer herhalde kütüphanelerdir. Neyi özlüyorsun dersen, en çok kütüphanelerini. 

Konumuz bu değil ama, ben bu kampüslerde neredeyse her milletten, ülkeden insanlar gördüm. Her ülkenin, her ulusun kendine ait değerleri, özel günleri, sembolleri vs. olduğunu yaşayarak gördüm. Yabancı arkadaşlarım oldu. Şunu çok daha iyi anladım ki milliyetçilik, “en iyi millet biziz” demek son derece aptalca bir düşünce, ideoloji. Çünkü her milletin, her ülkenin kendi bahçesi var, onlara o güzel. Bizimki yahut bir başkasınınki neden en güzel olsun ki!

O zamanlar, özellikle ABD’deki ilk yıllarımda hep şunu söylerdim, kafayı milliyetçilikle bozmuşları göndereceksin yurtdışında bir yere. Ama kısa süreli, turist olarak değil. En az altı ay oralarda yaşasınlar, günlük hayata katılıp aslında dünyadaki insanların nasıl da birbirlerine benzediklerini, benzer ihtiyaç ve beklentileri olduğunu anlasınlar diye. 

E.T. : Uzun yıllar kaldın ABD’de diye biliyorum. Özellikle Z Kuşağının aklında yurt dışı hayalleri var. Kıymetli bilgiler bunlar onlar için de. Gündelik hayatın nasıl geçiyordu.

A.K. : Valla, Amerika’daki on beş yılımı, Amerika serüvenimi araba almadan, arabasız tamamladım. Bir ara, bir yakın arkadaşımın volvo marka arabası vardı, onu ortak kullandık. Bu arabanın şiiri de vardır birinci kitabımda. Onun dışında, ulaşım aracım belediye otobüsleri ve bisikletimdi. Bakkal alışverişini bisikletle yapmak her zaman kolay olmazdı. Soğuk havalarda, karda kışta mesela. O zaman Amerikalı, Türkiyeli arkadaşlarımdan rica ederdim, beni onlar getirip götürürdü markete. Ben, “ev alma, komşu al” sözüne galiba çok inandım, çok benimsedim. 🙂

E.T. : Benim gördüğüm, yaşam tarzında ve şiirlerinde Çevreye duyarlılık ana eksen konumda. Bu duyarlılığın temelleri nereden geliyor?

A.K. : Tam bilmiyorum, bilemiyorum. Bazı şeylerin kaynağını çıkaramıyor insan ama mesela 1980’lerdeyken, yani onlu yaşlarda, etrafıma, fiziksel dünyaya bakıp ‘ya bu dünya, yollar, evler falan değişiyor, insan yaşlandığında, alıştığı çevreyi, doğduğu çevreyi bulamazsa ne yapar, nasıl hisseder’ gibi soruların aklımda geçtiğini hatırlıyorum. Cumhuriyet gazetesi okunan bir evde büyüdüm. O zamanlarda, Cumhuriyet’te yazan mimar Oktay Ekinci‘nin yazılarını okurdum. Kent sorunlarına, betonlaşmaya dair yazılar yazıyordu. Herhalde kent sorularına, doğaya duyarlığım o yıllardan oluşmaya başlamış olmalı. Bir de tabii, biz, benim kuşağım arabaların az olduğu, kırların, boş arsaların çok olduğu güzel bir dönemin çocuklarıyız. 

E.T. : Kesinlikle haklısın. Artık çocukların dizleri, dirsekleri kanamıyor ama o güzelliklerden mahrum büyüyor. Ağaca tırmanmadan büyüyen çocuklar var günümüzde. Zaman nasıl etkiledi bizleri?

A.K. : 1980’lerde neo-liberalizm zehri bu ülkeye askeri darbeden sonra Turgut Özal ile ekilirken, çocukluğumun 1970’lerini 1980’den sonraki değişimlerle karşılaştırmış olmalıyım. Dolayısıyla, ben yaşlanınca nasıl bir çevrede yaşayacağım sorusu aklıma gelmiş olabilir. 1980’lerin sonu, 1990’ların başı olmalı,  bir gün, bir arkadaşımla  Kadıköy’den Karaköy’e geçiyoruz vapurla; Dolmabahçe Sarayı’nın bahçesine dikilmiş oteli, Gökkafes adlı ucubeyi, Barbaros yokuşunda okuduğum ortaokulun (Beşiktaş Atatürk Deneme Lisesi) önüne dikilmiş oteli göstererek “bunların hepsi biz yaşarken oldu” dedi. Ki bu sözü aklımdan çıkmadı. Kısaca, İstanbul’un tanınmaz, bugünkü haline gelişin tohumları biz gençken atıldı.  

E.T. Bizler, Ataköy düzlüğünde futbol oynayan ve Florya ‘Güneş Plajın’da denize giren bir nesiliz. İstanbul nasıl oldu da bu hale geldi şaşıyor insan. Güncel konulardan, Marmara Denizinin “deniz salyasına” boğulmasına ne diyeceksin? 

A.K. : Çok büyük acı. Beş yıl Heybeliada’ya vapurlarla gidip geldik öğrenciliğimizde. Vapurları, Marmara’yı tanıma, sevme yıllarım. Marmara’nın öldürülmesi de aslında o yıllarda başlamış. Deniz bilimcisi Levent Artüz, ilk öldürücü darbenin İSKİ’nin 1989 yılında Ahırkapı önlerinde başlattığı derin deniz deşarjı olduğunu ve ne yazık ki Marmara’nın 1989’dan önceki haline dönmesinin imkânsız olduğunu söylüyor. Marmara felaketi “bayrak inmez, ezan susmaz, vatan bölünmez‘ masalının bizi getirdiği son noktanın en tipik örneği: ‘Dünyada hiçbir örneği olmayan bir şey, bir ülke kendine ait bir denizi yok etti.’

Marmara denizi ölürken, ona ağır işkenceler de yapıldı. Maltepe, Yenikapı dolgu alanları, Yassıada’nın betonlanması gibi bir nice kötülük. Ben de bunları görerek Marmara’ya bir ağıt yazmıştım. 2015’de çıkan üçüncü kitabımdan bu şiir.

Marmara Denizine Ağıt  

Mermerin mermer olduğu günlerden adın
Köpek öldüren aromalı denizi Bizans’ın, Marmaros
En siyasi denizi ülkenin, en cumhuriyetçi
Vapurlar denizi, İstanbul denizi
Prenses adalarının annesi, en yerli yelken bezi
Erdek, Şarköy, Hereke, İzmit, Tuzla, Yalova
Yol gözleyen penguenlere döndün
Ölüme terk edilmiş anaokulu bahçesi
Haritalarda atlanan, boynu bükük deniz
Dibin yüzeyin sarılık, salgın, sintine
Üvey anne kadar yokmuş değerin
Oksijen çadırına alınacak ilk deniz
Çanına ot tıkadılar Yenikapı’da, Maltepe’de, yanarım
Canın burnunda, olta balıkçıların aç, perişan
Artık zehirli balık bile çıkmıyor Marmara’dan

E.T. : “Gezi olayları” diye geçiyor ama aslında çevreye sahip çıkma; yapılan dayatmalara “yeter artık” çığlığıydı. Karamsarlığın yıkıldığı, ‘apolitik’ denilen yeni nesil gençliğin hak arama, özgürlüklere müdahale edilmesine isyanı olarak değerlendiririm Gezi’yi ben. Senin için Gezi ne anlama geliyor ve ileriye yönelik ne gibi izler bırakacak?

A.K. : Hayatımda daha sonra ‘Gezi direnişi’ var. Senin Gezi hakkında söylediklerine tamamen katılıyorum. Geziyi adlandırmana da katılıyorum. Son derece meşru, haklı, alnı ak,  güçlü bir ‘çığlık’ ya da kıvılcımdı. Öncelikle bir kent hakkı ve ekolojik mücadeleydi. Yankısı, tutuşturduğu mücadele ateşi büyük ve etkili oldu. Özgürlükler mücadelesine dönüştü. Bir il hariç tüm Türkiye’de, hatta dünyanın başka bir sürü coğrafyasında karşılık, destek buldu, ilham verdi. Gezi muazzam bir kolektif hareketti. Duyguydu, dayanışmaydı, “başka bir hayatın mümkün olduğunu” gösterdi, gösterdik birbirimize. Çok şey öğrendik ondan. Bu toprakların, Ortadoğu’nun ve dünyanın gördüğü en onurlu, en haklı, en alnı açık itirazlarından biridir. Gezi sürüyor, bitmedi. Ama Gezi’nin ayrıntılı tarihi de henüz yazılmadı. O tarih yazıldıkça bu pırıltılı mirasa sahip çıkanlar artacak. Bir de şunu söylemek isterim, o zamanki siyasi yapılar, siyasi partiler Gezi’de ortaya çıkan enerji ve bilinci kendilerine katamadılar, yararlanamadılar, geliştiremediler. Gezi’nin güzelliği, değeri diyorum ama Gezi’de yitirdiğimiz canları düşününce hep bir eksiklik duygusu, kocaman bir burukluk buluyor beni. Onları devlet teröründen kurtaramamanın acısı… Anıları önünde saygıyla eğiliyorum. Gezi’de yitirdiğimiz Hasan Ferit Gedik ile o zaman oturduğum Etiler’deki Sanatçılar Parkı Forumunda tanışmıştım. Gezi Koyun Çocukların Adını adlı kitabımda ona da selam yollamıştım: 

gündüz gökkuşağıyız göğün yüzünde

geceleri bir samanyolu

ışıklar taşıyoruz aya

tarihin birikmiş öfkesini

hayatı var eden suların öfkesini

Hasan Ferit Gedik’in Spartaküs öfkesini ve ışığını

taşıyoruz kadın erkek el ele 

Biliyorsun, Gezi’nin gerisinde Taksim ve Gezi Parkını talan edecek projelere itirazlar vardı. Ben de Taksim Dayanışması (TD) çatısı altındaki bu itirazları dillendiren insanlar arasındaydım. TD’ye Ekim, Kasım 2012’de bireysel olarak katılmıştım. Yine orada, o zamanda çok güzel insanlarla tanıştım. Dayanışmayı, yoldaşlık duygularını yoğun yaşadım. Taksim’e korku duymadan çıktığımız günler. Sokaklarda polis şiddeti olmasına karşın büyük bir iyimserlik, ferahlık ve dostluğun, kardeşliğin olduğu günlerdi.

O günlerde nişanlım Sibel Tatar düğün töreni hazırlıkları içindeydi. Ben Taksim’de, Gezi parkındaydım. O günleri yazdığım Sokaklar adlı şiirimi Sibel’e, Ali İsmail Korkmaz ve Mücella Yapıcı’ya ithaf ettim.  

Sokaklarda

A.İ. Korkmaz, M. Yapıcı, S. Tatar’a

sirke, süt, maske, ölüm gazı ve kan.
gökyüzüne benziyorduk gittikçe
azaldıkça yüreklerimizde korku
çoğalıyordu damarlarımızda güzel hayat
beklenmedik bir fotosentez haliydi sokaklarda
korktuğumuzu saklamadıkça birbirimizden
durdukça yan yana
inatçı, eşitlikçi, tanıdık
doğanın ışığı
görünmez bir sis halinde
doluyordu hücrelerimize,
doluyordu
insanın kardeş kanı bir de.

E.T. : Şiir kitaplarının yanında çeviri yazıların ve kitapların da var. Yazmak mı zor çeviri yapmak mı? Çeviri yapılacak kitapları ve yazıları nasıl belirliyorsun?

A.K. : Çeviri çok emek yoğun bir iş. Ben sevdiğim, topluma yararı olacak, değerlerimle uyumlu yapıtlar seçiyorum çevirmek için. İkisi de zor. Hangi dilde yazarsan yaz yazı zor iş. Havada uçuşan bir şeyleri yakalayıp sabitleme çalışması. Çeviri ise sabitlenmiş bir şeyi hedef dilde en doğru, en etkili söyleme işi. Bu da zor, her ne kadar önünüzde sabitlenmiş bir ileti olsa da, onu başka bir dilde söylemeye çalışırken yine şeyler, kelimeler, anlamlar uçuşuyor; siz oradan anlamlı bir yapı çıkarmaya çalışıyorsunuz. Zor olmalarından başka her iyi pratiği birleştiren şey bir yapı ortaya çıkarıyorsun. Ve onun insana verdiği haz. Bu işlerde emeğinin karşılığını alan çok çok az, ezici bir çoğunluk bu haz için yapıyorum. Ben de onlardan biriyim.    

E.T. : Çok önemli bir şairimizden, İkinci Yeni’nin öncülerinden Cemal Süreya’nın kült kitabı Üvercinka’yı çevirdin İngilizce’ye. 

O benim çevirim değil, ortak bir çeviri. Indiana Üniversitesinde benden Türkçe dersi almış, eski bir öğrencim, arkadaşım Donny Smith’le ortak bir çeviridir. İçimize sinen bir çalışma oldu, galiba benzer çalışmalara bakıldığında, biz çıtayı yükselttik. Şöyle ki; kitaba Cemal Süreya’nın en uzun denemesi -Sevginin Halleri- çevirisi, Ülkü Tamer’in Cemal Süreya hakkındaki yazısı, benim Üvercinka üzerine eleştiri yazım Talat Sait Halman’dan bir yazı, Donny Smith’ten çevirmenlerin notu adlı bir yazı ve en sonuna da bir sözlükçe koyduk. Tüm bunları “şiirleri İngilizceden okuyanlara iyi bir geri plan versin diye” yaptık. Tabii ki şiirleri çift dilli bastık. Bir de, şahane bir kapak resmi kullandık. Görebilseydi, eminim, Cemal Süreya da çok beğenirdi. Ressam arkadaşım İlhan Berrin Sunsay’ın şahane bir resmiydi. Kitaptaki şiirlere çok yakışan bir görsel oldu. Kitap 2010 yılında Indiana University Turkish Studies Series’den çıktı. Şu an, Amerika’da üniversitelerde kullanılan bir kitap. 

E.T. : Son kitabın “Taşıran Damlaların Cesareti” El Yayınları tarafından yayınlandı,  dağıtımı yapıldı. Son kitap ile ilgili geri dönüşler nasıl oldu? Kendi adıma konuşursam, senin şiirlerinde hayatın gerçekleri ile yüzleşiyor insan. Yalın bir dil tercih ediyorsun ve “Kurumamış Alın Teri”, “Utanır Kızılırmak” gibi şiirlerinde olduğu gibi tarihe notlar düşüyorsun. “Türkiye’nin Markası” adlı şiirin de böyle bir şiir. Kitap çıkmadan önce bu şiirini okumuş ve o zaman da çok beğenmiştim. İlk şiirini ne zaman yazdın? Ve şiir senin için ne ifade ediyor diye sorsam?

A.K. : Taşıran Damlanın Cesareti dördüncü şiir kitabım. İşaret ettiğin gibi, yalın bir dilim var, kitaptaki birçok şiire tarihe düşülen notlar olarak da bakılabilir. Bu kitap üç temel tema etrafından dönüyor: savaş karşıtlığı, doğanın yüceltilmesi ve Mir Ulaş nezdinde çocuklara şiirler. Şair İsmet Alıcı geçenlerde Doğayı Kucaklayan Savaş Karşıtı Şiirleriyle Abbas Karakaya başlıklı uzunca bir yazı yayımladı kitabım hakkında. Sen de bu yazıya yer verdin Banka Vitrini’nde. (https://bankavitrini.com/2021/06/09/tasiran-damlanin-cesareti/)

Şiirlerimle hayatım çok iç içe. Yani Cemal Süreya’nın dediği gibi ‘şairin hayatı şiire dâhil‘ benim hayatım yazdığım şiire kolayca da seçilebilecek ölçüde dâhil. Başka türlüsünü beceremiyorum. İşte bak, bu söyleşide bile şiirlerden kaçamadık. Tersten gidersek, ilerde, ama ne zaman, nasıl bir bağlamda olur, tabii ki bilemem, hayatımın bu ilk söyleşisi de şiirimde yerini alacaktır kuvvetle muhtemel.   

Şiir benim için ne? Okuyorum, izliyorum, dinliyorum… Birçok sanat ürünüyle hemhal oluyorum, ‘tüketiyorum’ ama bana tüketici olmak yetmiyor, o yüzden yazıyorum şiir. Benim kendime getirdiğim açıklama bu.

İlk şiirimi neydi, kime yazdım, net olarak çıkaramıyorum. Ama ortaokulda karşılık bulamayan bir aşka hem başka şairlerden, hem kendi şiirlerimden oluşan bir tomarı (içinde Cahit Sıtkı Tarancı, Ümit Yaşar Oğuzcan’dan şiirler vardı) ona ulaştırmaya çalıştığımı hatırlıyorum. Ortaokul, lise birinci sınıf zamanları diyeyim. Ama en başta neyi örnek alıp ya da kime öykünüp yazdığımı bilmiyorum.

Hayat, yaşanan şeyler, şiirden önce gelir bence. Yani şairlik şiirden önce hayata, dünyaya karşı aldığımız bir tavır, bir duruştur. Şiir yazmak sonra gelir. Peki, bu tavır nedir diye sorarsan, kendi adamak, karşılık beklememek, güçlüden yana olmamak gibi şeyler diyebilirim. ‘Ekmek yemese de şiir/ Ekmek almaya gider sabahları’ dizelerinde olduğu şeydir duruş. Kendini dünyanın merkezine koymamaktır biraz da.  

E.T. : Abbas Karakaya’ya baktığımda dışardan “yaratıcı ve iz bırakıcı” bir yapı görüyorum. Yeni projeler var mı?

Mahcup ediyorsun beni Erol. Ne diyeyim, bilemedim. Çok sağ ol. Çizgi çekilip aktifler pasifler çıkarıldığında, yani muhasebe tamamlandığında belli olacak. Dilerim senin yaptığın yoruma yakın bir toplama ulaşmış olabilirim en sonunda. Son kitapta Yıldızlarla Rakı adlı şiirimde iddialı bir şeyler söylemişim: (…) Bu şiirde yazıyorum/ Sözlerim boşuna/ Söylenmiş olmayacak. Bakalım, bu dizelerdeki niyeti, temenniyi ne kadar, nasıl geçirebileceğim fiiliyata. Ben de merak ediyorum. 

E.T. : Bir de senin neredeyse 2020 yılından bu yana “Çekmeköy-Farabi Sokak Mağdurları”yla dayanışman var. Banka Vitrini’nde onlar hakkında çok yazdın son bir yıl içinde. Neler oldu Farabi Sokak’ta? Dışardan bakınca, bir ‘dere ıslahı’ var gibi görünüyor. Ama aynı zamanda imar rantı yaratma girişimi de var. Rant yaratılırken yok edilen, parçalanan hayatlar var. Benim de sık sık haberleştirdiğim Suna Duman mağduriyeti var. İnsanların 30 yıldır yuva belledikleri yerlerden atılıp arsalarına çok katlı apartman inşaatlarına ruhsat verilmesi gibi absürt bir durum da var ortada. Yetkililer, sorumlular tepkisiz kalarak hukuksuzluğa onay veriyorlar galiba. Bu iş nereye kadar gidecek çözüm umudu var mı?  

A.K. : Ben yerel mücadeleyi önemsiyorum. Fiziki çevremizin hali nasıl yaşadığımızı, düşündüğümüzü de etkiliyor. İşte bu yüzden kent ve doğa hakları, kısaca yaşam alanları savunucusu olarak bir şeyler yapmaya çalışıyorum. Belirttiğin gibi son bir yıldır Çekmeköy Serindere-Farabi Sokak Mağdurlarının yanındayım.

Çekmeköy Belediyesi ve İSKİ’nin imar oyunlarıyla 2018’de Farabi Sokak’taki altı ev yıkıldı. Farabi Sokak imara açılarak yok edildi. Gerekçe ya da işin kılıfı olarak dere koruma bandına kalmalarıydı. Oysa hiçbir dere koruma bandında değildi, derenin çok üstündeydi. Yani evler boşuna yıkıldı, aileler dağıtıldı. En tuhafı İSKİ yaptığı işin, korsan ıslahın projesini hala mahkemeye sunamadı. Yargı süreci sonuçlanmadı.

Evi yıkılan genç bir kadın Suna Duman evlerinin yıkıldığı yeri terk etmedi. 2 Ağustos 2018‘den bugüne, derme çatma, altı metrekarelik bir kulübede direnişte. 1056 gündür orada Adalet Nöbeti tutuyor. 2019’da göreve gelen yeni İBB yönetimi de mağduriyetleri gidermedi. İBB, İSKİ, yerel siyasetçiler neden kendilerinin sebep olduğu bu sorunu çözmüyor, anlayamıyoruz. Ama Farabi Soka Mağdurları kazanacak, çünkü yapılan yıkımların hiçbir hukuki ve teknik dayanağı yok. Üç buçuk yıldır mücadele ediyoruz (ben son bir yıldır daha yoğun olarak içindeyim). Kazanacağız çünkü güneş balçıkla sıvanmaz.  

E.T. : Son kitabında, kitabın sonuna koyduğun kısa özgeçmişinde ‘seslendirme yapıyor’ gibi bir ifade var. Bunu biraz açar mısın?

A.K. : Seslendirme son beş yılda akıllı telefon almamla hayatıma girdi. Akıllı telefona uzun bir süre direndim, sonunda 2016 yazında aldım. Biliyorsun, bu telefonların ses kayıt etme özelliği var. Bu özellik sayesinde şiirler kaydedip eşe, dosta yollamaya başladım. Çok olumlu yorumlar aldım, alıyorum. Madem öyle dedim, Kasım 2020’de WhatsApp üzerinden bir ‘masal okuma grubu‘ oluşturdum çocuğu olan ailelerle. Hafta içi her gün sabahları bir kısa masal kaydedip gönderdim. Fena da olmadı. Sekiz ay sürdü, Haziran’da biz de tatile girdik. Oğlumuz Mir Ulaş’a hep masal anlatmak isterdim, bu masal grubunun oluşmasının esas sebebi bu. Buradan bir çocuk ya da yetişkin radyo tiyatrosuna gidebilir miyiz, diye düşünüyorum. Her ne kadar görsel bir çağda olsak da ben sesin, radyonun daha büyülü bir şey olduğuna inanıyorum. Bir mikrofon alarak seslendirme işini bilgisayarla, biraz ‘profesyonelce’ yapmayı planlıyorum. Bakalım, nasıl olacak.  

E.T. : Son dönemde Boğaziçi Üniversitesi’ndeki olaylar da seni çok üzdü. Boğaziçi üniversitesinde neler oluyor. Sen yurtdışında da eğitim aldın ve öğretim görevlisi olarak bulundun oralarda bu tip olaylar yaşanır mı?

Boğaziçi gerçekten müstesna bir kurum. Hem fiziksel yapısı, hem kurumsal kimliği, öğrenci öğretmen ilişkileri, kütüphanesi vb. bakımlardan Türkiye’nin en önde gelen üç dört üniversitesinden biri. Hatırlarsan, MB’nin atanmasıyla başlayan protestoları bir iki kez Banka Vitrini için haberleştirmiştim de.

Yazık ediyorlar bu güzel topluluğa, güzel kuruma. Ama Boğaziçililer kazanacak, er ya da geç. Tabii dileğimiz bu kazanmanın geç olmaması. Boğaziçili çok arkadaşım var, öğretim üyeleri muazzam bir dayanışma içindeler. Boğaziçi’ni Boğaziçi yapan ilke ve fikirlerden vazgeçmiyorlar, öğrencileriyle beraber büyük bir dayanışma içinde savunuyorlar. Çekmeköy Farabi Sokak Mağdurlarının kazanacağı gibi Boğaziçililer de kazanacak. Bu zor günler geçecek. Çünkü diretiyorlar. Haksızlıkları, hukuksuzlukları sineye çekmiyorlar.

Amerika’da yaşadığım yıllarda, üniversitelerde böyle bir absürtlük ne duydum, ne de yaşadım. Üniversitelerin iç işlerine bu kadar karışılmaz. Okuduğum, çalıştığım üç üniversitede de bu kurumlara katılır katılmaz bana kullanacağım ofis gösterilip hem odamın hem odamın bulunduğu binanın anahtarı verildi ki böylece istediğim zaman ofisimi kullanabileyim. Dahası, oralarda üniversite kütüphaneleri dâhil, kampüsler tüm yurttaşlara açıktır. Boğaziçi Üniversitesininse sadece girişleri değil, bitişiğindeki sokaklara kadar barikatlar, tel örgülerle kaplı. Çevik kuvvetler, ara sokakta tomalar… Onlarla bizler arasındaki fark bu işte! Daha derine, ayrıntıya gitmeye gerek yok. Ama Boğaziçi kazanacak. Direnenler kazanacak. Tarih bunu böyle yazar.     

E.T. Boğaziçililer için şiirin var mı?

A.K. : Özel olarak Boğaziçililere yazılmış bir şiir yok son kitabımda. Ama Ankara Yüksel Direnişçilerine ithaf ettiğim bir şiir var ki kitaba adını veren ifade o şiirde geçiyor. O zaman bu şiir bu söyleşinin son sözü olsun. Ormanını, deresini, parkını, okulunu, sokağını koruyan, haklarını, özgürlüklerini hırsızlara, yağmacılara karşı savunan, direten herkese, o ‘taşıran damlalara’ gitsin bu şiir

Cesaretle 

                        Ankara Yüksel Direnişçilerine

Güneş yükselen sıcağı

Gece inen soğuğu

Emen kayalar gibi ayakta

Can taşıyan herkesle candaş

Kirpi, anız, gökyüzü, çiğdem

Ağaçların şarkısını söylüyor

Yeraltı sularının dilini de biliyor

Artıyor şeylerin ışığı onunla

Güzel inat, zarafet ve korku

Taşıran damlaların cesareti ve anda

Çatıdan bir yüreği var

Yağdıkça yağıyor üstüne

Ondan öğreniyorum ben de

Yaşamayı cesaretle

E.T. : Abbas Karakaya olarak aynı zamanda editörlüğünü yaptığım sosyal sorumluluk projesi olan günümüzün vitrini; bankavitrini.com sitesinde ağırlıklı çevre ve toplum sorunları ile ilgili yazılar kaleme alıyorsun. Öncelikle uzun yıllar görüşmemiş olmamıza rağmen kırmayıp sitemizde yazılarını paylaştığın için teşekkür borcum var. Toplumun ortak sorunları toplumsal göz ile olaylara bakan insanları bir araya getiriyor. Kendi adıma senin yazılarını keyif ile okuyorum; yazılara önemli ölçüde okuyucu kitlesi de oluştu ve tepkiler çok olumlu. Toplum ve çevre sorunlarını şahsi sorun gibi algılayıp dillendirmek ve yazıya dökmek vicdanen de insanı rahatlatıcı bir süreç. Yaşam tarzı, düşünce tarzına yansımış, çelişki bulunmayan birisin. Tekrar emeklerin için teşekkür ederim.

A.K. : Ben teşekkür ederim. Vasiyet şiiri ile veda edelim.

Ağaçlara özenirdi desinler
Yaprakların fısıltısını duymaya çalıştı
Razı gelirse dalı olayım bir ağacın
Su taşıyayım köklerinden en tepeye
Çayıra uzanayım yorulduğumda
Cırcır böceği de olabilirim çalılarda