DenizBank, Birleşmiş Milletler Çevre Programı Finans Girişimi tarafından hayata geçirilen Sorumlu Bankacılık Prensipleri’nin resmi imzacısı oldu. Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve Paris İklim Anlaşması ile uyumlu bankacılık uygulamalarını teşvik eden küresel çerçeve kapsamında Banka, sürdürülebilir finansman alanındaki çalışmalarını, ölçülebilir hedefler ve uluslararası alanda kabul gören ilkelerle sistematik bir yapıya taşıyor. 

DenizBank Genel Müdürü Recep Baştuğ, konuyla ilgili değerlendirmesinde: “DenizBank olarak sürdürülebilirliği, uzun vadeli büyüme stratejimizin ayrılmaz parçası olarak görüyoruz. Birleşmiş Milletler Sorumlu Bankacılık Prensipleri’ne katılımımız da bu yaklaşımımızı uluslararası ölçekte, ortak ilkelere dayalı bir taahhütle daha da güçlendiriyor. Bugüne kadar uluslararası piyasalardan temin ettiğimiz kaynakları iklim risklerini azaltacak yatırımlara aktarırken, karbon yoğun sektörlerde faaliyet gösteren müşterilerimizin yeşil ekonomiye geçişini destekleyecek finansman çözümlerimizi de sürekli geliştirdik. 2023 yılından itibaren ekonomimize sağladığımız 4.4 Milyar Dolarlık taze kaynağın yüzde 54’ünü sürdürülebilirlik bağlantılı kredilere tahsis ettik. Yakın dönemde hayata geçirdiğimiz, dünyada bir ticari banka tarafından gerçekleştirilen en büyük ve Türkiye’nin ilk mavi sendikasyonu ile; mavi kentsel altyapı, verimli sulama sistemleri, atık su yönetimi ve sürdürülebilir turizm gibi alanlardaki dönüşümü desteklemek üzere 810 Milyon Dolar tutarında finansman sağladık. Özel bankalar arasında lider konumda bulunduğumuz tarım bankacılığındaki deneyimimizle de suyun bilinçli ve verimli kullanımını teşvik eden uygulamaları üreticilerimiz ve paydaşlarımızla birlikte yaygınlaştırmayı hedefliyoruz. BM Sorumlu Bankacılık Prensipleri’ne imza atarak, tüm bu çalışmalarımızı uluslararası ölçekte kabul gören bir çerçeve içinde daha da ileri taşıyacak; sürdürülebilir finansman alanındaki etkimizi sistematik ve ölçülebilir bir anlayışla yönetmeye devam edeceğiz” dedi.

Türkiye’de reel sektörün finansmana erişim sorunu yıllardır yüksek faiz tartışmalarının gölgesinde değerlendiriliyor. Oysa asıl yapısal problem yalnızca kredi faizlerinin yüksekliği değil; şirketlerin banka kredisi dışında güçlü ve derin bir sermaye piyasasına erişememesi.

2025 yılı verileri bu tabloyu net biçimde ortaya koyuyor.

Özel sektör borçlanma araçlarında (ÖSBA) ortalama ihraç vadesi yalnızca 324 gün. Ortalama ihraç büyüklüğü ise 353 milyon TL (yaklaşık 10 milyon dolar).

Bu rakamlar, Türkiye’de şirket tahvillerinin yatırım finansmanından çok kısa vadeli işletme sermayesi ihtiyacını karşılayan bir araç olarak kullanıldığını gösteriyor.

Türkiye gelişmekte olan ülkelerin oldukça gerisinde

Paylaşılan karşılaştırmaya göre;

Aradaki fark oldukça dikkat çekici.

Bugün Güney Kore, Çin, Malezya ve Tayland gibi ülkelerde şirket tahvil piyasaları bankacılık sistemiyle birlikte çalışan ikinci büyük finansman kanalı haline gelmiş durumda.

Türkiye’de ise finansmanın neredeyse tamamı bankacılık sistemi üzerinden sağlanıyor.

Bu durum finansal sistemi daha kırılgan hale getiriyor.

Bankalar tek finansman kaynağı haline geldi

Bir ekonomide şirketler yalnızca banka kredilerine bağımlı hale geldiğinde;

• kredi daralmaları doğrudan üretimi etkiliyor,
• yatırım kararları erteleniyor,
• işletme sermayesi ihtiyacı büyüyor,
• finansman maliyetleri hızla yükseliyor,
• ekonomik dalgalanmalar çok daha sert hissediliyor.

Bugün Türkiye’de yaşanan tablo tam olarak budur.

Merkez Bankası kredi büyümesini sınırlandırdığında alternatif finansman kanalları yeterince gelişmediği için reel sektör doğrudan likidite sıkışıklığı yaşamaktadır.

Neden şirket tahvili piyasası gelişemiyor?

Sorun yalnızca faiz değildir.

Kurumsal tahvil piyasasının gelişebilmesi için yatırımcıların uzun vadeye güven duyması gerekir.

Bunun için ise;

• düşük ve öngörülebilir enflasyon,
• istikrarlı faiz politikası,
• güçlü hukuk sistemi,
• öngörülebilir ekonomi yönetimi,
• yatırım yapılabilir ülke kredi notu,
• güçlü kurumsal yatırımcı tabanı,
• yüksek likidite,
• aktif ikincil piyasa

gibi birçok unsurun aynı anda bulunması gerekir.

Türkiye’de bu alanların önemli bölümünde halen yapısal eksiklikler bulunmaktadır.

Crowding Out etkisi

Bir diğer önemli sorun ise kamu borçlanmasıdır.

Hazine’nin yüksek faizle yoğun şekilde borçlanması yatırımcıların önemli bölümünü devlet tahvillerine yönlendiriyor.

Bu durum literatürde “Crowding Out (Dışlama Etkisi)” olarak adlandırılıyor.

Yatırımcı;

• risksiz devlet tahvili alabiliyorsa,
• benzer faizle şirket tahvili almak istemiyor.

Dolayısıyla özel sektör ihraçları yeterli talep göremiyor.

Özel Sektör Borçlanma Araçları (ÖSBA) Piyasa Derinliği Karşılaştırması (2025)

Ülke kredi notu belirleyici oluyor

Uluslararası yatırımcı açısından en kritik göstergelerden biri ülke kredi notudur.

Bir şirket ne kadar güçlü olursa olsun;

ülke risk primi (CDS) ve egemen kredi notu, şirketlerin yurtdışından borçlanma maliyetini doğrudan belirliyor.

Bu nedenle;

• ülke notu yükselmeden,
• CDS kalıcı biçimde düşmeden,

şirket tahvili piyasasının istenilen büyüklüğe ulaşması oldukça zor görünüyor.

İkinci el piyasa neden oluşmuyor?

Türkiye’de ihraç edilen şirket tahvillerinin önemli kısmı;

• nitelikli yatırımcılara satılıyor,
• vadesine kadar elde tutuluyor.

Bu nedenle;

• fiyat oluşumu gerçekleşmiyor,
• likidite oluşmuyor,
• yatırımcı güveni artmıyor,
• yeni ihraçların maliyeti düşmüyor.

Gelişmiş ülkelerde ise kurumsal tahviller günlük işlem görebilen aktif piyasalara sahip.

Sektörel görünüm

2025 yılında ihraçların büyük bölümü;

1. Enerji
2. Otomotiv
3. Gıda

sektörlerinden geldi.

Bunun temel nedeni;

• güçlü nakit akışı,
• yatırımcı güveni,
• daha yüksek kredi kalitesi.

KOBİ ölçeğindeki şirketler ise sermaye piyasalarına erişimde ciddi zorluk yaşamaya devam ediyor.

Ne yapılmalı?

Kurumsal tahvil piyasasının gelişebilmesi için;

• Makroekonomik istikrar kalıcı hale getirilmeli.
• Enflasyon tek haneye indirilmeli.
• CDS primi düşürülmeli.
• Ülke kredi notu yatırım yapılabilir seviyeye yaklaştırılmalı.
• BES, emeklilik fonları ve sigorta şirketleri gibi uzun vadeli kurumsal yatırımcı tabanı büyütülmeli.
• İkincil piyasa likiditesini artıracak piyasa yapıcılığı mekanizmaları güçlendirilmeli.
• Orta ölçekli şirketlerin tahvil ihracına erişimini kolaylaştıracak düzenlemeler yapılmalı.
• Kredi derecelendirme süreçleri daha şeffaf ve erişilebilir hale getirilmeli.

Sözün özü

Türkiye’nin finansman yapısı uzun yıllardır büyük ölçüde bankacılık sistemine dayanıyor. Bu model, kredi genişlemesi dönemlerinde büyümeyi desteklese de sıkı para politikası dönemlerinde reel sektörü ciddi bir finansman darboğazına sürüklüyor.

Özel sektör borçlanma araçları piyasasının derinleşmesi yalnızca şirketler için alternatif bir kaynak yaratmayacak; aynı zamanda bankacılık sistemi üzerindeki kredi baskısını azaltacak, sermaye piyasalarını güçlendirecek ve ekonominin şoklara karşı dayanıklılığını artıracaktır.

Mevcut veriler, Türkiye’nin bu alanda gelişmekte olan ülke ortalamalarının oldukça gerisinde olduğunu gösteriyor. Bu farkın kapanması ise yalnızca sermaye piyasası düzenlemeleriyle değil; makroekonomik istikrar, güçlü hukuk altyapısı ve yatırımcı güvenini kalıcı biçimde artıracak reformlarla mümkün olacaktır.

Onur ÇELİK

Türkiye Kurucu Ortak Oldu: 134 Milyar Dolarlık NATO Savunma Bankası Küresel Savunma Finansmanını Nasıl Değiştirecek?

Bankavitrini.com | Özel Haber Analiz

NATO’nun Ankara Zirvesi’nde yalnızca savunma harcamalarının artırılması veya yeni silah anlaşmaları konuşulmadı. Zirvenin en dikkat çekici gelişmelerinden biri, Türkiye’nin de kurucu ortakları arasında yer aldığı Defence, Security and Resilience Bank (DSRB) yani Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası girişimi oldu.

Yaklaşık 134 milyar dolarlık (100 milyar Sterlin) hedef sermayeye ulaşması planlanan yeni uluslararası finans kuruluşu, klasik anlamda bir kalkınma bankasından çok, savunma sanayisini finanse edecek küresel bir yatırım bankası modeli olarak tasarlanıyor.

Savunma sanayisinin en büyük sorunu artık sipariş değil finansman

Son üç yılda NATO ülkeleri savunma bütçelerini rekor seviyeye çıkardı.

Ancak yeni dönemde sorun artık;

• para ayırmak değil,
• üretim kapasitesi oluşturmak,
• KOBİ niteliğindeki savunma tedarikçilerini finanse etmek,
• uzun vadeli düşük maliyetli kredi bulmak,
• özel sermayeyi sektöre çekebilmek haline geldi.

Özellikle Avrupa’da birçok ticari banka ESG politikaları nedeniyle savunma sektörüne kredi vermekte isteksiz davranıyor.

Yeni banka tam da bu boşluğu doldurmayı amaçlıyor.

Kurucu ülkeler arasında Türkiye de bulunuyor

İlk aşamada girişime katılan ülkeler;

• Kanada
• Türkiye
• Belçika
• Lüksemburg
• Romanya
• Yunanistan
• Letonya
• Arnavutluk
• Ukrayna

olarak açıklandı.

Merkezin Kanada’da kurulması planlanırken ilerleyen süreçte yeni üyelerin de katılması bekleniyor.

134 milyar dolar nasıl kullanılacak?

DSRB doğrudan tank veya füze satın alan bir kurum olmayacak.

Bunun yerine;

1- Uzun vadeli düşük faizli kredi

Savunma üreticilerine finansman sağlanacak.

2- Kredi garantileri

Özel bankaların savunma şirketlerine daha rahat kredi vermesi sağlanacak.

3- Tahvil ihraçları

AAA kredi notuna ulaşması hedefleniyor.

Bu sayede uluslararası piyasalardan çok düşük maliyetle kaynak toplayabilecek.

4- Savunma KOBİ’leri

En önemli hedeflerden biri;

• elektronik üreticileri
• radar şirketleri
• yazılım firmaları
• drone üreticileri
• mühimmat alt yüklenicileri

gibi küçük ve orta ölçekli firmaların finansmana erişimini artırmak.

Dünya Bankası modeli savunmaya uygulanıyor

Uzmanlar DSRB’yi;

• Dünya Bankası
• Avrupa Yatırım Bankası
• Asya Altyapı Yatırım Bankası

gibi çok taraflı finans kuruluşlarının savunma sektörüne uyarlanmış hali olarak tanımlıyor.

Temel mantık oldukça basit.

Üye ülkelerin yüksek kredi notu kullanılarak;

• çok daha düşük maliyetli borçlanılacak,
• bu kaynak savunma sanayiine aktarılacak,
• özel sektör yatırımları hızlandırılacak.

Bu model özellikle milyarlarca dolarlık mühimmat ve üretim hattı yatırımlarının finansmanında kritik rol oynayabilir.

NATO neden böyle bir bankaya ihtiyaç duydu?

2025 Lahey Zirvesi’nde NATO üyeleri savunma harcamalarını 2035 yılına kadar GSYH’nin %5’ine çıkarma hedefini kabul etmişti. Bu hedef; trilyonlarca dolarlık yeni yatırım ihtiyacı anlamına geliyor.

Ancak kamu bütçeleri tek başına yeterli görülmüyor.

Dolayısıyla;

• özel sermaye,
• emeklilik fonları,
• yatırım bankaları,
• uluslararası tahvil piyasaları

da bu sürece dahil edilmeye çalışılıyor.

Türkiye açısından neden önemli?

Türkiye bugün;

• Baykar
• ASELSAN
• TUSAŞ
• ROKETSAN
• HAVELSAN

gibi küresel ölçekte büyüyen savunma üreticilerine sahip.

Ancak savunma ihracatı büyüdükçe;

• işletme sermayesi ihtiyacı,
• ihracat finansmanı,
• uzun vadeli proje kredileri,
• tedarik zinciri finansmanı

da hızla artıyor.

Yeni banka; özellikle Türk savunma sanayisinin uluslararası finansmana erişimini kolaylaştırabilecek yeni bir kanal oluşturabilir.

Türk bankaları için yeni dönem başlayabilir

DSRB yalnızca savunma şirketlerine kredi veren bir kuruluş olmayacak.

Aynı zamanda;

• ticari bankalarla ortak kredi,
• proje finansmanı,
• sendikasyon,
• garanti mekanizmaları

oluşturması bekleniyor.

Bu durum; Türk kamu ve özel bankalarının da ilerleyen dönemde savunma projelerinde daha aktif rol üstlenmesine imkan sağlayabilir.

Avrupa neden temkinli?

İlginç olan nokta ise;

ABD,

Almanya,

İngiltere,

Fransa

gibi büyük ülkelerin ilk etapta kurucu ortaklar arasında yer almaması. Özellikle İngiltere mevcut savunma finansman mekanizmalarıyla yeni bankanın ileride birleşmesini savunuyor.

Uzmanlar iki yapının birbirini tamamlayabileceğini düşünüyor.

NATO artık yalnızca askeri değil finansal ittifak da kuruyor

Son yıllarda NATO;

• NATO Innovation Fund
• DIANA teknoloji ağı
• özel sektör yatırım çağrıları
• ortak mühimmat üretimi
• ortak satın alma programları

ile savunma sanayisini finansal açıdan yeniden yapılandırmaya başladı. DSRB bu dönüşümün en büyük adımlarından biri olarak görülüyor. NATO ilk kez yalnızca askeri caydırıcılığı değil, savunma üretiminin finansmanını da kurumsal bir yapı altına taşıyor.

Bankavitrini.com Analizi

134 milyar dolarlık Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası yalnızca yeni bir finans kuruluşu değil; küresel savunma ekonomisinin finansman mimarisini değiştirmeyi hedefleyen stratejik bir girişim niteliğinde.

Bugüne kadar savunma sanayiinin temel sorunu “sipariş almak” iken, artık sorun bu siparişleri finanse edecek uygun maliyetli sermayeye erişim haline gelmiş durumda. DSRB tam da bu boşluğu doldurmayı amaçlıyor.

Türkiye’nin kurucu ortaklar arasında yer alması ise yalnızca diplomatik bir kazanım değil; büyüyen Türk savunma sanayiinin uluslararası proje finansmanı, ihracat kredileri ve tedarik zinciri yatırımlarına daha kolay erişebilmesi açısından da stratejik önem taşıyor.

Önümüzdeki yıllarda savunma sektöründe rekabet sadece teknolojiyle değil, sermayeye erişim gücüyle de şekillenecek. DSRB’nin başarısı, NATO ülkelerinin savunma üretim kapasitesini artırma hedeflerinde belirleyici unsurlardan biri olabilir.