Küresel tahvil piyasalarında satış baskısı derinleşirken, devletlerin ve şirketlerin borçlanma maliyetleri uzun yılların en yüksek seviyelerine ulaştı. ABD’de 10 yıllık tahvil faizi dün gün içinde %5,34 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyeyi görürken, İngiltere’de 30 yıllık faiz %6’yı aşarak 1998’den bu yana zirveye çıktı. Bu yükselişte başrolü, enflasyonu canlı tutan yüksek enerji maliyetleri oynuyor. Ancak yapay zekâ ve veri merkezi yatırımlarının artan finansman ihtiyacını ve küresel ekonominin yüksek faizlere rağmen güçlü kalmasını da göz ardı etmemek gerekiyor.

Son dönemlerde mütemadiyen küresel tahvil faizlerindeki yükselişi anlatıyoruz. Devletlerin borçlanma maliyetlerinden konut, otomobil ve öğrenci kredilerine kadar ekonomideki pek çok faiz oranı tahvil faizlerinden etkileniyor. Mesela uzun vadeli faizlerin yükselmesiyle ABD’de konut kredisi faizi geçen ay %7’yi aşarak iki yılı aşkın sürenin zirvesine çıktı. İngiltere’de faizlerin yükselmesi kamu borcu için ödenen faizin milli gelire oranı pandemi öncesindeki ortalamanın yaklaşık iki katına yükseldi. Daha çarpıcı olan ise büyük ekonomilerin kamu borçları için ödediği faizin, dünyada yapay zekâ, savunma veya temiz enerji alanlarının her birine yapılan toplam yatırımdan daha yüksek olması. Bu bakış açısıyla konuya yaklaşınca, tahvil piyasasındaki satış dalgası sadece yatırımcıları ilgilendiren bir fiyat hareketinden ziyade, faiz hadlerinin yüksek kalması, yatırımların ve nihayetinde küresel büyümenin de önünde en büyük engel olarak görülüyor.

Hafta ortası Fed’in yakından takip ettiği PCE enflasyonunun beklentilerin altında kalmasının ardından Fed cephesinde gelen açıklamalar 28 Ekim olağan FOMC toplantısında üst üste ikinci bir faiz artırımına gidilmesi ihtimalini önemli ölçüde azalttı. New York Fed Başkanı Williams para politikasında değişiklik yapmak için aciliyet olmadığını söylerken, diğer Fed yetkililerinden gelen açıklamalar da benzer tonda olunca, ekim toplantısına yönelik 25 baz puanlık faiz artırımı beklentisi hafta başındaki yaklaşık %70 seviyesinden %25’e kadar gerilerken, beklentiler büyük ölçüde aralık toplantısına kaydı. Bu sabah itibariyle 9 Aralık toplantısına yönelik artırım beklentisine %80 ihtimal tanınıyor. Fed üyelerinin büyük bir kısmı, yükselen tahvil faizlerinin enflasyonu frenleyici etkisinden bahsetmeye başladı!

ABD’de dün 10 yıllık tahvil faizi %5,34 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyeyi gördükten sonra bu sabah %5,25 civarına geriledi. ABD borsaları geceyi hafif de olsa yükselişle tamamlarken, yeni gün başlangıcında Pasifik’in diğer ucunda ise satıcılı bir seyir görüyoruz. Tokyo’da çekirdek tüketici enflasyonunun son 10 ayın en yüksek seviyesine çıkmasının ardından faiz artırım beklentileri yeniden canlanırken, Japonya’nın Nikkei endeksi %1 geriledi. Hong Kong borsası %2,5’ten fazla düşerken, bölgenin geri kalanında ise daha yatay bir seyrin hâkim olduğunu görüyoruz.

Avrupa’da ise Fransa’nın bütçesine yönelik endişeler yeniden ön plana çıkarken, Fransa 10 yıllık tahvil faizi %5’e yaklaştı. Fransa ile Almanya’nın 10 yıllık tahvil faizleri arasındaki fark 140 baz puanı aşarak 2012’den bu yana en yüksek seviyeye çıkarken, ortak para birimi euro da dolar karşısında 1,1250 seviyesine gerileyerek son dört ayın en düşük seviyesini gördü. Güvenli liman talebi doları desteklerken, Dolar Endeksi (DXY) 102 seviyesini aşarak Nisan 2025’ten bu yana zirveye çıktı.

Orta Doğu’daki askerî hareketliliğin artması ve Çin’in petrol ürünleri ihracatını durdurması enerji fiyatlarını yukarıda tutarken, Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı 102 doların üzerinde işlem görüyor. Havanın kasvetli olması, risk iştahının azalması ve güvenli liman talebiyle doların ön plana çıkmasıyla birlikte kıymetli metallerde de keyifsiz seyrin devam ettiğini görüyoruz. Altının ons fiyatı 4,175, gümüş ise 61 dolar civarında yatay seyrederken, kripto cenahında amiral gemisi Bitcoin teknik mânâda da güçlü görünümünü koruyarak 85 bin dolar seviyesinde işlem görüyor.

Her ayın ilk cuması olduğu üzere ABD Çalışma Bakanlığı tarafından açıklanacak istihdam raporu günün ana gündem maddesi olarak takip edilecektir. Eylül ayında tarım dışı istihdamın 90 bin kişi artması, işsizlik oranının ise %4,1’de kalması beklenirken, raporun alt kalemlerinde Fed’in de yakından takip ettiği ücret artışları yakından takip edilecektir. Verinin son dönemlerde bir ay artı bir ay eksi şeklinde gelmesi hatta geçmişe yönelik revizyonlar da dikkate alındığında sağlıklı bir gösterge olmaktan uzaklaştığını düşünsek de, hem fiyat istikrarı, hem de tam istihdam görevi olan Fed tarafından yakından takip edilmesi, piyasalar tarafından da verinin dikkate alınmasına neden oluyor. Bu bağlamda, beklenti seti ve geçmişe yönelik olası revizyonlar da dikkate alındığında, veri ardından volatiliteye hazırlıklı olmak gerekiyor. Daha da basit bir anlatımla, beklentilerin üzerinde gelecek ücret artışlarının ya da istihdamın canlı olduğunun anlaşılmasının, enflasyon endişelerini yeniden güçlendirerek tahvil faizleri ve dolar üzerinde yukarı yönlü baskıyı artırabileceğini göz ardı etmemek gerekiyor.

Türkiye cephesinde ise fon krizinin yansımalarını dün de takip etmeye devam ettik. SPK erken saatlerde yol haritasını açıklarken, Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek de farklı platformlarda yaptığı açıklamalarda yaşananların sistemik bir risk teşkil etmediğini vurgulayarak güven telkin etmeye ve kaygıları yatıştırmaya çalıştı. Hisse senetlerinde önceki günlerin satıcılı seyrinin aksine alıcılı bir hava hâkim oldu. Borsa İstanbul ana endeksi günü %2,5 artıda tamamlarken, bankacılık hisseleri ise %2 yükseldi.

Temennimiz, devletin tüm organlarının seferber olmasıyla bu krizin bir an önce geride bırakılmasıdır. Dün de belirttiğimiz üzere, sorumluların hukuk önünde hesap verdiği, yatırımcı haklarının sonuna kadar korunduğu ve işini doğru yapan kurumlarla yatırımcıların yeniden güven içinde buluştuğu daha sağlıklı bir piyasa düzeninin bu süreçten çıkmasını ümit ediyoruz.

Dün açıklanan İTO verilerine göre İstanbul’da tüketici fiyatları eylül ayında %2,11 artış kaydetti. Böylelikle yıllık İTO enflasyonu %35’ten %33,6’ya gerileyerek Kasım 2021’den bu yana en düşük seviyeye indi. Gıda fiyatlarının öne çıktığı dünkü veride son beş yılın eylül ayı ortalamasının %4’ün hafif üzerinde olduğu da not edelim. TÜİK, eylül ayı enflasyon verisini pazartesi günü açıklayacak. Anketlere göre aylık TÜFE beklentisi %2,2 civarında olurken, beklentinin gerçekleşmesi hâlinde yıllık enflasyon %31,5’ten %30,2’ye gerileyeceğini not edelim.

Her hafta perşembe günü açıklanan TCMB’nin haftalık bültenini ve analitik bilançoda yaşanan gelişmeleri enine boyuna irdeledik. En taze veriye göre, 30 Eylül valörlü işlemlerde, TCMB net yabancı para pozisyonu 34,7 milyar dolar seviyesine geriledi. Fon krizinin patlak verdiği son iki haftalık süreçte net pozisyonun 11,4 milyar dolar erdiğini hesaplıyoruz. Altın fiyatlarında yaşanan gerilemenin de net pozisyon üzerinde aşağı yönlü baskı kurduğunu göz ardı etmeyelim. Öte yandan, yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatlarında (DTH) ise 25 Eylül ile sona eren haftada 1,3 milyar dolar artış yaşandı. Son üç haftayı birlikte değerlendirdiğimizde DTH hacminde 6,2 milyar dolar artış görüyoruz. Rezervlerde erime ve DTH hacminde yaşanan artışı fon krizinin yarattığı ruh hâlindeki değişime bağlıyoruz. Yurt dışı yerleşiklerin portföy tercihinde ise farklı bir eğilimin hâkim olduğunu not edelim. Söz konusu haftada hisse senetlerinde 0,36 milyar dolar artış yaşanırken, devlet iç borçlanma senetlerinde (kesin alım) 0,4 milyar dolar çıkış görüyoruz.

USDTRY kuru pazartesi valörlü işlemlerde hafta sonu fonlama etkisi de dâhil 49,13 seviyesinden işlem görüyor. Doların güçlü seyriyle gerileyen paritelerin de etkisiyle GBPTRY ve EURTRY kurları ise salı günü valörlü işlemlerde sırasıyla 64,80 ve 55,25 seviyelerinde bulunuyor. CDS risk primi 257 baz puana yükselirken, iki yıl vadeli gösterge tahvilin bileşik faizi %40,46 seviyesinde yatay kaldı. Herkese güzel bir hafta sonu diliyoruz.

Emre Değirmencioğlu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), KOBİ kredilerinin büyüme sınırını yüzde 4,5’ten yüzde 5’e yükseltti. TL zorunlu karşılıklarda bloke tesis oranları da düşürüldü. Düzenleme, kredi kanalında kontrollü bir gevşeme adımı olarak öne çıktı.

TCMB, 1 Ekim 2026 tarihli 2026-43 sayılı Makroihtiyati Çerçeve Basın Duyurusu ile bankaların kredi kullandırma kapasitesini etkileyen iki önemli değişiklik yaptı.

Buna göre KOBİ kredileri için uygulanan yüzde 4,5’lik büyüme sınırı yüzde 5’e yükseltildi. Böylece bankaların KOBİ’lere kullandırabileceği kredi hacmindeki izin verilen büyüme oranı 0,5 puan artırılmış oldu.

İkinci adım: Bankaların likiditesi rahatlayacak

TCMB aynı duyuruda Türk lirası zorunlu karşılıklarda bloke tesis oranlarının düşürüldüğünü açıkladı. Merkez Bankası, değişikliğin amacını makrofinansal istikrarı ve bankaların likidite yönetimini desteklemek olarak açıkladı.

Bu düzenleme, KOBİ kredi büyüme limitinin artırılmasıyla birlikte değerlendirildiğinde, bankaların kredi verme tarafında önceki döneme göre bir miktar daha fazla hareket alanına kavuşması anlamına geliyor.

KOBİ kredilerinde önce sıkılaştırma yapılmıştı

TCMB, 23 Mayıs 2026’da KOBİ’lere kullandırılan TL kredilerinin sekiz haftalık büyüme sınırını yüzde 5’ten yüzde 4,5’e indirmişti. Aynı düzenlemede KOBİ dışı işletme kredilerinin büyüme sınırı da yüzde 3’ten yüzde 2’ye çekilmişti.

1 Ekim’deki yeni kararla KOBİ kredilerinde söz konusu sınır yeniden yüzde 5’e yükseltilmiş oldu.

Sanayici ve KOBİ açısından ne değişecek?

Yeni düzenleme, KOBİ kredilerinde kredi musluğunun tamamen açılması anlamına gelmiyor. Ancak önceki yüzde 4,5’lik sınıra göre bankalara daha yüksek kredi büyütme imkânı tanıyor.

Özellikle yüksek finansman maliyetleri ve krediye erişimde yaşanan sıkıntılar dikkate alındığında, düzenlemenin KOBİ’lerin işletme sermayesi ve yatırım finansmanına erişimini bir miktar kolaylaştırması beklenebilir. Bunun ne ölçüde gerçekleşeceği ise bankaların kredi iştahına, faiz oranlarına ve firma bazındaki risk değerlendirmelerine bağlı olacak.

Önemli nokta: TCMB’nin duyurusunda zorunlu karşılıklardaki bloke tesis oranlarının düşürüldüğü belirtilirken, bu duyuruda yeni oranların ayrıntısı yer almadı.

Bankacılık sektörü açısından mesaj

TCMB’nin son hamlesi, yıl içinde KOBİ kredilerinde uygulanan sıkılaştırmanın kısmen geri alınması ve bankaların likidite koşullarının desteklenmesi şeklinde okunabilir. Ancak bu adım, genel kredi politikasında kapsamlı bir gevşeme ilanı değil; KOBİ kredileri ve bankacılık likiditesi tarafında hedefli bir düzenleme niteliğinde.