Ali Coşkun

BANKALAR TİCARİ KREDİLERİ NASIL VERİR?

Ali ÇOŞKUN, Ticari firmaların kredi taleplerinin bankalarca nasıl değerlendirdiğini, nasıl bir süreç işlediğini, firmaların teminatsız kefalet karşılığı kredi alabilmeleri için normal şartlarda nasıl verilere sahip olması gerektiğini ele alan bir yazı hazırladı. İyi okumalar…

Yayınlanma:

2 yıl önce

07/10/2024

Yazan:

Ali Coşkun

Kredi isteyen firmanın bilanço ve gelir tablosu bankanın sistemine yüklenir. Bankacılık tabiriyle bu bilanço ve gelir tablosuna, ham Bilanço – Gelir Tablosu denilir.
Eskiden manuel yapılan aktarma ve tenzil işlemleri şimdi bazı bankalarda sistem tarafından otomatik olarak yapılmaktadır. Sistem tarafından yapılmayan bu işlemler ise personel tarafından manuel yapılır.
Nedir bu aktarma – tenzil işlemleri derseniz bilanço ve gelir tablosunda yapılan düzenlemelerdir. Bu düzenlemeler neticesinde ham bilanço ve gelir tablosu, gerçek duruma getirilmiş olur.

Tenzil işlemlerine ait bazı örnekler ;

* Yüksek kasa bakiyesi, karşılık ayrılmayan şüpheli alacaklar, yıllar itibariyle donuk ticari alacaklar, ortaklardan alacaklar, fiktif stoklar, maddi olmayan duran varlıklar ( leasing yatırımları ve değerli lisans hakları hariç ) karşılıklı olarak özkaynaklardan tenzil edilir. Grup firmalarının birbirlerine olan karşılıklı borç ve alacakları ilgili hesaplardan karşılıklı düşülür.
* Gelir tablosunda ise grup firmalarına olan grup içi satışlar, yurt içi satışlar ve satılan malın maliyetinden karşılıklı tenzil edilir. Grup firmalarının iştirak tutarları da grubun özkaynaklarından düşülür.
Aktarma işlemlerine ait bazı örnekler;
* *Vadesi itibariyle kısa vadeli hesaplarda izlenen 1 yıldan uzun vadeli alacakların uzun vadeli alacaklara alınması, aynı şekilde kısa vadede izlenen 1 yıldan uzun vadeli banka kredileri, leasing ve ticari borçların uzun vadeye alınması, uzun vadede yer alan ancak bir yıl içinde ödenmesi gereken banka kredi, leasing ve ticari borçların kısa vadeli hesaplara alınması, yıllar itibariyle devam eden kısa vadeli ortaklara borçların uzun vadeli ortaklara borçlar hesabına alınması, ters bakiye veren alıcı, satıcı ve avans hesaplarının ilgili hesaplara karşılıklı ilave edilmesi sayılabilir.
** Bilançodaki nakdi banka kredileri riski ile Memzuç’daki nakdi banka kredileri uyumsuz ise mesela memzuç’daki nakdi kredi riski daha yüksek ise bu fark stoklara ve banka kredileri hesaplarına ilave edilir.

Sektörel değişiklikler, firma özelinde yapılan muhasebe kayıtları nedeniyle bu aktarma ve tenzil işlemleri daha da artabilmektedir. Borsaya kote firmaların hisse değeri farklı değerlendirilmektedir. Leasing, faktoring firmalarının bilançoları özellikli bilançolardan bazılarıdır.
Bilanço ve gelir tablosundaki tüm hesaplar tek tek kontrol edilerek aktarma ve tenzil işlemleri sonuçlandırılır. Son bir tuşa basıldıktan sonra firmanın Raiting Notu sistem tarafından otomatik olarak belirlenir.
Bir firmanın kredi alabilmesi için Raiting notunun istenilen seviyelerde olması gerekmektedir. Bazı kamu bankalarında bu durum geçerli değildir. Firmanın Raiting notu düşük olsa bile kredi alabilmektedir.
Raiting notunun ne anlama geldiğinin açıklaması ise bir sonraki yazımın konusu olacaktır…

Kefalet Kredi Koşulları nedir?

Bankalardan kredi alabilmek veya maddi teminat (çek-ipotek) vermeksizin sadece kefalet karşılığı kredi kullanabilmesi için iyi bir Rating notuna sahip olunması gerekmektedir.

Elbette istisnaları vardır. Her iyi not istenilen krediyi almayı garantilemediği gibi her düşük not firmanın kredi alamayacağı anlamına gelmez. Mesela firma yatırım ( makine-fabrika- bina inşaası) aşamasında olabilir. İnşaat taahhüdü sektöründe faaliyet gösterebilir. Yıllara sari işler yapabilir.

Bu sektörlerde işin özelliği gereği borçluluk artarken o dönemlerde gelir elde etmeyebilir. Bu tür firmaların rating notu düşük diye kredi bulamayacağı anlamına gelmez. Her firmayı kendi özelinde ve sektörünün özelliği dikkate alınarak değerlendirmek gerekir. İnşaat taahhüt işleri yapan bir firmanın bilançosu çok farklı, maden sektöründe faaliyet gösteren bir firmanın bilançosu daha farklı, finans sektöründeki bir firmanın bilançosu çok daha farklı değerlendirilir.

Asıl konumuz olan firmanın iyi bir rating notuna sahip olabilmesi için mali tablolarında istenilen özellikler aşağıda özetle yazılmıştır. Her biri teknik konular olup detayları mali tahlil kitaplarından okunabilir. Bu maddeler rating notunu oluşturan objektif değerlendirmeleridir. Notun oluşmasında ağırlıklı pay bilanço-gelir tablosundaki rakamlar ve bu rakamlardan hesaplanan rasyolardır;

1. Cari oranın en az 1.5 olması
2. Likidite oranının en az 1 olması
3. Net işletme sermayesinin pozitif olması
4. Stok devir hızının yüksek olması
5. Alacak devir hızının yüksek olması
6. Borç ödeme vadesinin yüksek olması
7. Duran varlıkların, orta ve uzun vadeli yabancı kaynaklar ile özvarlıklarla finanse edilmesi
8. Ticari alacakların kalitesi ve müşteri profili. Alacakların dağınık olması, bir müşteriden olan alacağın payı %30-40’ı geçmemelidir.
9. Borçlanma oranının maksimum özkaynakların 4 katı olması. En az %40 Özkaynak-%60 Yabancı Kaynaklar dengesi sağlanmalıdır. Özkaynakların daha yüksek olması lehte bir durumdur.
10. Ödenmiş sermayenin yüksek olması. Özkaynaklar bilançoda en çok önem verilen bir bölümdür. Çoğu zaman ciro ve iş hacmine göre ödenmiş sermaye tutarı çok düşüktür. Sermaye, kar yedekleri, geçmiş yıllar karı toplamı çok daha yüksek olabilir. Hepsi özkaynak kalemi altında yer alır. Ancak bazı bankalarda ödenmiş sermayenin yüksek olması rating notunu daha fazla olumlu etkilemektedir.
11. Yatırımların 1 yıl ve üzeri vadeli kaynaklarla finanse edilmesi. Makul finansman gideri.
12. Yıllar itibariyle ciroda reel artış olması ve ticari faaliyetlerini karlılıkta sürdürmesi. Asıl ticari faaliyetlerinden kar elde etmesi.
13. EBİTTA’nın yüksek olması. En çok değerlendirmesi yapılan rakamlardan biridir.
14. Uygun kredi türü ve doğru döviz cinsinden kredi kullanılmalıdır. Spot ve taksitli krediler gibi.
15. Aktife kayıtlı gayrimenkul olması
16. Memzuç doluluk oranı %65’i geçmemelidir. Yani kredi riski, toplam kredi limitinin %65’i olmalıdır. Bu nedenle kredi kullanılmasada yeni limitler oluşturulmalıdır…

Ali ÇOŞKUN–Mali Analist, Emekli Banka Müdürü, Finans Danışmanı, Konkordato Komiseri

Finans Danışmanı
0 530 787 84 39
[email protected]

Görüntülenme: 11825

İlgili Etiketler:

Enflasyonun direnci bir türlü kırılmıyor: Yüksek faiz tek başına çözüm değil!

IMF: Siyasi görüş fark etmiyor Kamu harcamaları artıyor

Okumaya devam et

Ali Coşkun

TÜRKİYE’NİN SANAYİ GÜCÜ ANALİZİ

Yayınlanma:

2 ay önce

04/05/2026

Yazan:

Ali Coşkun

İstanbul’u bir dairenin merkezi alıp, yaklaşık 2000 km yarı çapında bir daire çizsek daire içine giren ülkeler içerisinde Almanya hariç sanayisi en dinamik ve esnek ülke Türkiye’ dir.

Gelin bir SWOT ANALİZİ YAPALIM

Türkiye’nin NET üstün olduğu alanlar:

1️⃣ Coğrafi ve lojistik üstünlük (game changer)

* Avrupa + Orta Doğu + Kuzey Afrika’ya aynı anda erişim

* “nearshoring” trendinde kritik konum

* Liman + kara + hava entegrasyonu

Bu açı Polonya/Çekya’da yok, Rusya’da ise yaptırımlar nedeniyle efektif değil.

2️⃣ Üretim esnekliği ve hız

* Küçük-orta ölçekli üretici ağı çok güçlü

* Siparişten teslimata hızlı dönüş

* Özellikle tekstil, otomotiv yan sanayi, beyaz eşyada ciddi avantaj

3️⃣ Sektörel çeşitlilik Türkiye:

* Otomotiv

* Beyaz eşya

* Tekstil

* Savunma

* Gıda

* Kimya

Rusya: Aşırı enerji ve ham madde bağımlı

Polonya / Çekya: AB’ye entegre ama daha dar üretim segmentleri

4️⃣ İç pazar gücü (underrated avantaj)

* 85 milyonluk dinamik tüketim

* Sanayiyi besleyen güçlü iç talep

* Kriz dönemlerinde tampon görevi

5️⃣ Gelişen savunma sanayi

* Yüksek katma değerli üretime geçiş sinyali

* İhracat potansiyeli artıyor

* Teknoloji tabanı genişliyor

Zayıf Noktalar

* Teknoloji yoğun üretimde Cek Cumhuriyeti ve Polanya bazı alanlarda önde

* Rusya ağır sanayi ve enerji ekipmanında hâlâ güçlü

* Türkiye’de:

* Finansman maliyeti yüksek

* Kur oynaklığı

* Verimlilik Almanya seviyesinde değil

Özetle Almanya hariç bölgede :

* En dengeli ve çok yönlü sanayi ülkesi → 🇹🇷 Türkiye

* En büyük hacimli ama tek boyutlu → 🇷🇺 Rusya

* En verimli ama ölçek sınırlı → 🇵🇱 Polonya & 🇨🇿 Çekya

* Italya → Teknoloji + katma değer + ihracat kalitesi ile önde.

En stratejik ve esnek konumlanmış sanayi ekonomisi Türkiye.

Avrupa’nın geleceği için de Türkiye önemli bir partner.

Tabi ki yapılması gereken çok ev ödevimiz olduğu da aşikar…

Onur ÇELİK

Görüntülenme: 16763

Okumaya devam et

Ali Coşkun

TİCARİ ALACAK SİGORTASI

Yayınlanma:

2 ay önce

16/04/2026

Yazan:

Ali Coşkun

Finansal yapı analiz edilirken en kritik kalemlerden biri ticari alacaklardır. Çünkü bilanço incelendiğinde ilk sorulan sorulardan biri, firmanın kısa vadeli borçlarını ödeme gücüdür. Bu gücün en önemli belirleyicilerinden biri ticari alacakların tahsil edilebilirliğidir.

Hazır değerlerden sonra en likit varlık kalemi olan ticari alacaklar, birçok sektörde toplam varlıkların %40’ını oluşturmaktadır.

Bu nedenle alacakların tahsilinde yaşanacak bir aksama, nakit akışını bozmakta, finansal dengeyi ciddi şekilde sarsmaktadır. Tahsil edilemeyen alacak, kâğıt üzerinde varlık gibi görünse de gerçekte bir risktir. Gerek yurt içi ekonomik koşullar gerekse küresel gelişmeler, firmaların ticari alacak kalitesinde bozulmalara neden olmuştur.

Vadeler uzamış, gecikmiş alacaklar artmış ve konkordato süreçleri birçok firmayı zincirleme şekilde etkilemiştir. Bir firmanın tahsil edemediği alacak, başka bir firmanın ödeyemediği borç anlamına gelmekte ve bu durum sistematik bir risk oluşturmaktadır.

Bu noktada firmaların alabileceği en önemli önlemlerden biri alacak sigortasıdır.

Alacak sigortası, vadeli satışlarından doğan tahsilat risklerini belirli şartlar dahilinde güvence altına alır.

Sigorta şirketleri; borçlu firmanın mali yapısını, sektördeki konumunu, geçmiş ödeme alışkanlıklarını ve genel risk profilini analiz ederek her bir alıcı için belirli bir kredi limiti tahsis eder.

Sigorta yaptıran firma, bu teminat karşılığında belirli bir prim ve tahsis ücreti öder. Risk seviyesi yüksek olan alıcılar için prim oranları yüksek olurken, finansal yapısı güçlü firmalarda bu oranlar daha düşük seviyelerdediir. Böylece firma, riskini ölçülebilir ve yönetilebilir hale getirir. Yurt dışı satışlarda alacak sigortası çok daha kritik bir hale gelmektedir.

Çünkü burada sadece alıcı firmanın riski değil aynı zamanda ülke riski de devreye girer.

Politik belirsizlikler, ekonomik dalgalanmalar ve döviz kuru hareketleri tahsilat sürecini doğrudan etkileyebilir.Bu nedenle ihracat yapan firmalar için alacak sigortası önemli bir güvence mekanizmasıdır.

Ancak alacak sigortasının etkin olabilmesi için poliçe şartlarına eksiksiz uyulması gerekmektedir. En sık karşılaşılan sorunlardan biri, gerekli belgelerin tam ve doğru şekilde düzenlenmemesidir.

Örneğin faturalarda vade tarihinin belirtilmemesi, mal veya hizmet teslimine ilişkin belgelerin eksik olması ya da gecikmiş alacakların zamanında sigorta şirketine bildirilmemesi durumunda hasar ödemesi alınamayabilir.

Sigorta kapsamında olmayan satışların da dikkatle takip edilmesi gerekir. Her alıcı için mutlaka sigorta limitinin tanımlanmış olması ve limit aşımı yapılmaması önemlidir. Aksi durumda firma, teminatsız risk almış olur.

Satış yapmak kadar, yapılan satışın tahsil edilmesi de kritik önemdedir. Alacak sigortası, firmalara sadece bir güvence sağlamakla kalmaz, aynı zamanda daha kontrollü büyüme imkânı sağlar.

Kârlı satış bilançoyu büyütür ancak tahsil edilen satış firmayı ayakta tutar.

Ali Çoşkun
bankavitrini.com

Görüntülenme: 11656

Okumaya devam et

Ali Coşkun

KOBİ’LERDE FİNANSAL SAĞLIK ALARMI

Yayınlanma:

2 ay önce

10/04/2026

Yazan:

Ali Coşkun

Kâr Var Ama Nakit Yok: Krizler Sessiz Başlıyor!

Erken Uyarı Sistemleri ile Riskleri Kriz Olmadan Yakalamak (1. Bölüm)

KOBİ’ler Türkiye ekonomisinin omurgasını oluşturuyor. Ancak aynı zamanda en kırılgan yapı da yine bu işletmelerden oluşuyor. Sınırlı sermaye, yüksek finansman maliyetleri, tahsilat problemleri ve dalgalı piyasa koşulları… Tüm bu faktörler KOBİ’leri sürekli bir risk altında tutuyor.

Ve en kritik gerçek şu: KOBİ’ler çoğu zaman kriz yaşadıkları için değil, krizi zamanında fark edemedikleri için batıyor.

KÂRLILIK YETMEZ: NAKİT AKIŞI HER ŞEYDİR

Birçok işletme için başarı = ciro artışı + kârlılık.

Ama gerçek dünyada denklemin sonucu çok farklıdır: İşletmeyi ayakta tutan kâr değil, nakittir. Kârlı görünen ama nakit yönetimini doğru yapamayan bir firma, çok kısa sürede ödeme kriziyle karşı karşıya kalabilir.