Connect with us

GÜNCEL

Piyasalar barış umudunu fiyatlarken, kıymetli metaller güç topluyor

Yayınlanma:

|

Küresel mali piyasalarda risk iştahı, çip hisselerinin öncülüğünde yeniden ivme kazanırken, yapay zekâ teması piyasalara yön vermeyi sürdürüyor. Sektörün poster çocuğu Nvidia’nın beklentileri aşan bilançosu ve 91 milyar dolarlık ikinci çeyrek gelir beklentisi teknoloji hisselerini desteklerken, yatırımcıların yapay zekâ odaklı büyüme hikâyesine olan güvenini de güçlendirdi.

ABD borsaları dün geceyi %1’in üzerinde yükselişle tamamlarken, teknoloji hisselerinin işlem gördüğü Nasdaq endeksi etkileyici bir performansla geceyi %1,5 yükselişle tamamladı. Nvidia hisseleri kapanış zili ardından %1’in üzerinde gerilerken, ABD borsalarının vadeli işlemlerinin hafif de olsa yeni güne düşüşle başladığını görüyoruz. Pasifik’in diğer ucunda ise, dört günlük düşüş serisine son veren Asya borsalarında yükseliş isteğinin ivme kazandığını görüyoruz. Tayvan borsası %4 yükselirken, son dönemlerin flaş ismi Güney Kore borsası Kospi’de yükseliş %8’e yaklaştı. Samsung hisseleri, yaklaşık 48 bin çalışanı kapsayan grev riskinin son anda ortadan kalkmasıyla %6’nın üzerinde değer kazandı. Öte yandan, gösterge endeks Tokyo borsası, Japonya’da açıklanan ve büyümenin öncü göstergesi olan güçlü PMI verisinin desteğiyle %3,5 artış kaydetti.

Her ne kadar hisse senetleri teknoloji hisseleri önderliğinde şaha kalksa da, piyasaların, jeopolitik riskler, enerji arzına yönelik endişeler ve teknoloji iyimserliği arasında yön bulmakta zorlandığını görüyoruz. Şöyle ki, ABD Başkanı Trump’ın İran ile müzakerelerin son aşamaya geldiğini ve kısa sürede biteceği yönündeki dünkü açıklaması etkili olurken, aynı zamanda barış antlaşması sağlanamaması durumunda yeni saldırılar olabileceği yönündeki açıklamaları da piyasalarda dalgalanmayı artırdı. Olası bir anlaşmanın enerji arzına yönelik riskleri azaltabileceği beklentisine paralel dün %6’ya yakın gerileyen ve 103 dolar seviyesini test eden Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı bu sabah arz endişeleriyle yeniden 106 dolar seviyesine yaklaştı.

Hürmüz Boğazı’ndan yaklaşık 6 milyon varil petrol taşıyan tankerlerin yeniden geçiş yapması petrol arzına yönelik endişeleri kısmen azaltsa da, arz tarafındaki zayıflama sinyalleri de dikkatler kaçmıyor. ABD stratejik petrol rezervlerinden son bir haftada yaklaşık 10 milyon varillik tarihi çekiliş gerçekleşirken, ticari ham petrol stokları beklentilerin oldukça üzerinde, 7,9 milyon varil geriledi. Piyasa beklentisi 2,9 milyon varillik düşüş yönünde olduğunu not edelim.

Brent cinsi ham petrolün hafta başı 113 dolar seviyesine dayanmasının ardından varil başına bu sabah 105 dolar seviyelerine gerilemesiyle, ABD’de 10 yıllık tahvil faizinin de bir önceki güne nazaran yaklaşık 10 baz puan gerileyerek %4,58 seviyesini test ettiğini görüyoruz. Uzun vadeli tahvil faizlerinde de benzer bir senaryonun hâkim olduğunu görüyoruz. 30 yıllık ABD tahvil getirisi, hafta başında küresel kriz yılları olan 2007 seviyesine dönerek %5,20 seviyesini test etmesinin ardından bu sabah %5,10 seviyelerine doğru geri çekilmesi piyasaların da soluklanmasına neden oldu. Faiz getirisi sunmayan kıymetli metaller, son günlerde küresel ölçekte tahvil faizlerinin âdeta multi yılların zirvesine yükselmesiyle sarsılırken, dün bir nebze de olsun faizlerin geri çekilmesiyle bu sabah hafif de olsa toparlandıklarını görüyoruz.

Altının ons fiyatı dün sabah saatlerinde 4,450 dolar seviyesine kadar gerilemesi ardından bu sabah teknik mânâda önemsediğimiz 4,530 dolar seviyesine kadar yükseldiğini not edelim. Gümüş cephesinde ise yine teknik mânâda ön plana çıkardığımız 73 dolar seviyesinin dün sabah saatlerinde test edilmesi ardından bu sabah havanın biraz daha iyimser olmasına paralel 76 dolar seviyelerine varan bir yükseliş isteği görüyoruz. Geçen hafta tahvil faizlerinin enflasyon paniğiyle hızla yükselmesi ve Fed’in bir sonraki adımının faiz artırım yönünde olacağına ilişkin beklentiler kıymetli madenleri hırpalayarak sert satışları beraberinde getirmişti. Yükselişi kadar düşüşü de sert olan gümüş uzun pozisyonlarımızdan çıkmamızın ardından henüz yeni bir alım kararı vermeyerek gelişmeleri takip ediyoruz. Haftanın nasıl kapanacağını takip ederek daha sağlıklı karar vermeye çalışacağız. Teknik mânâda gümüşün 73,50 dolar, altının ise 4,530 dolar seviyelerinin üzerinde tutunması, alım isteğimizi kuvvetlendirecektir.

Trump’ın savaşın kısa sürede biteceği yönündeki açıklaması bir nebze de olsun küresel piyasalarda iyimserlik yaratırken, piyasalar artık sizin de takdir edeceğiniz üzere somut sonuç bekliyor. Öte yandan dün akşam saatlerinde Fed’in Nisan ayı toplantı tutanakları açıklandı. Piyasalarda yılbaşından bu yana güç kazanan faiz indirimi beklentilerine karşı daha temkinli bir duruşa geçildiğini görüyoruz. İran savaşı kaynaklı enerji maliyetleri, güçlü ekonomik veriler ve enflasyonun %2 hedefine dönüş sürecinin beklenenden uzun sürebileceği endişeleri nedeniyle Fed üyeleri, gerektiğinde faiz artırımının yeniden gündeme gelebileceği mesajını verdi. Bu sabah itibariyle vadeli kontratlar, Aralık ayına yönelik faiz artırım ihtimaline %46 şans tanırken, Ocak ayına yönelik artış beklentisi ise %53,5 seviyesine yer almaya devam ediyor.

Dolar endeksi (DXY) dün günü hafif de olsa düşüşle tamamlarken, ortak para birimi euro, Euro Bölgesi’nde açıklanan çekirdek TÜFE enflasyonu %3 seviyesine yükselmesi ardından gündeme gelen faiz artırım sinyallerine paralel 1,16 seviyelerinde denge buldu. Kraliyet aslanı sterlin ise politik cephede devam eden endişelere paralel geçen hafta 1,33 seviyesini test etmesinin ardından bu sabah 1,3425 seviyelerine doğru toparlandığını görüyoruz. Büyük resimde yalnızlaşmaya doğru emin adımlarla ilerleyen ABD’nin ve doların değer kaybetmeye mahkum olduğunu düşünmeye devam ediyoruz. Yeter ki şu savaş ortamından bir kurtulalım!

Türkiye cephesinde ise son günlerde hisse senetleri cephesinde var olan limoni görünümün dün ivme kaybetmekle birlikte korunduğuna şahit olduk. BIST100 ana endeksi günü önemli bir değişim göstermeden tamamlarken, bankacılık hisseleri ise %1 gerildi. Son altı günde XBANK cephesinde düşüşün %8’i aştığını not edelim. Orta Doğu’da devam eden savaş, jet yakıt krizinin getirdiği yüksek bilet fiyatları ve en önemlisi talebin düşeceği beklentisi turizmle ilgili kaygıları ön plana çıkarırken, dün haber akışında Bayram tatili nedeniyle doluluk oranlarının birçok otelde %90’lara ulaştığı gördük. Her ne kadar oteller için doluluk oranı önemli olsa da, yerli talebi, makro bir bakış açısıyla döviz gelir kaybı anlamına geldiğini de unutmamak gerekiyor.

USDTRY kuru otoritenin kontrolünde 45,60 seviyesine gelirken, 2 yıl vadeli gösterge tahvilin bileşik faizi ise %43,63 seviyesine yükseldi. 10 yıllık gösterge tahvil %35,75 seviyesine yükselerek yeni bir rekor tazeledi. Merkez Bankaları piyasalara yön tayin etmek için kısa vadeli faiz oranlarını belirlerken, uzun vadeli faizler enflasyon beklentileri ve güven beklenti kanalı üzerinden piyasalar tarafından belirlendiğini hatırlamamız gerekiyor. İki ve on yıl vadeli faizlerin seyri TCMB’den faiz artırımı beklendiğine işaret ederken, büyüme görünümünün baskı altına girdiği bugünlerde faiz artırımının kolay bir seçenek olmayacağını ve böyle bir durumda zaten uzun bir süredir zorlu bir süreçten geçen reel sektörün daha da darboğaza gireceğini düşünüyoruz. Enflasyon ve büyüme arasında sıkıştık!

Gümüş

1779338117363a60e0a3efbcbae7dcb577a7af2b28_1_1200.jpg

Emre Değirmencioğlu

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

Akbank “Şehrin İyi Hali” projesinin 12. dönem başvurularını başlattı

Akbank Marka ve İletişim Başkanı Seçil Demiralp, “Yeni dönemde gönüllü sayımızı daha da artırmayı hedefliyoruz. Tüm gençlerimizi iyilik için harekete geçmeye davet ediyoruz” dedi

Yayınlanma:

|

Yazan:

Akbank’ın gençleri gönüllülükle tanıştıran toplumsal fayda projesi ‘Şehrin İyi Hali’nde 12’nci dönem başvuruları başladı.

Bankadan yapılan açıklamaya göre, proje, farklı sivil toplum kuruluşlarıyla (STK) işbirliği yaparak gençlere toplumsal fayda üretme ve kişisel gelişimlerini güçlendirme fırsatı sunuyor.

Bu kapsamda tüm üniversiteli gençlerin katılabileceği projede gençler, farklı sivil toplum kuruluşlarıyla (STK) bir araya gelerek toplumsal fayda çalışmalarında yer alacak ve kişisel gelişimlerini destekleyecek deneyimler kazanacak.

Bugüne kadar yaklaşık 25 bin gence ulaşan Şehrin İyi Hali, gençlerin sürdürülebilirlik, çevre, hayvan hakları, toplumsal cinsiyet eşitliği ve sosyal kapsayıcılık gibi alanlarda aktif rol almasını sağladı. Yeni dönemde de gençler, Türkiye’nin farklı alanlarda faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarıyla bir araya gelerek gönüllülük çalışmalarına katılacak.

Akbank, projeyle gönüllülük hareketini daha geniş bir alana yaymayı ve gönüllülüğün gençlerin hayatında kalıcı olmasını hedefliyor.

Şehrin İyi Hali gönüllülük etkinlikleri, bu yıl 10-25 Ekim’de 9 sivil toplum kuruluşuyla düzenlenecek. Gençler, Kurtaran Ev ile kulübe yapımı ve boyama, hayvanların bakımı ve gezdirilmesine destek olacak. ‘Kokopelli Şehirde’, Akmerkez’in terasındaki kent tarımı alanında ekoloji ve sürdürülebilir yaşam deneyimi sunarken, Türkiye Down Sendromu Derneğinde kapsayıcılık seminerinin yanı sıra kule yarışları ve pizza atölyeleri gerçekleştirilecek. ‘Bilim Virüsü’nün düzenlediği eğitimlerde de afet farkındalığı üzerine temel kavramlar konuşulacak.

Gençler, ‘Hadi İşaretin’ özel tasarlanmış kutu oyunuyla işaret diline yönelik etkinliklerde yer alırken, Çorbada Tuzun Olsun Derneği ile evsiz bireyler için mutfakta gıda üretimine ve sokakta dağıtım faaliyetlerine destek olacak. Türkiye Omurilik Felçliler Derneği ile tekerlekli sandalye birleştirme çalışmalarına katılacak gençler, engelli bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları zorlukları yakından gözlemleme fırsatı elde edecek. Gençler ayrıca ‘Hayat Tamircisi’ eşliğindeki ‘İkinci Şanslar’ atölyesinde engelli hayvanlar için yürüteç üretecek ve DenizTemiz Derneği/TURMEPA ile gerçekleştirecekleri kıyı temizliğinde topladıkları atık miktarlarını ölçüp, su altı ekosistemine verilen zararları gözlemleyecek.

Şehrin İyi Halinin 12’nci dönemi, gençlerin gönüllülük deneyimini kutlamak amacıyla düzenlenecek özel konserle sona erecek. Gönüllülük programını tamamlayan tüm gençlere sertifika verilecek. Tüm üniversiteli gençler, istedikleri projeye ‘sehriniyihali.com’ adresi üzerinden başvurabiliyor.

– ‘Tüm gençlerimizi iyilik için harekete geçmeye davet ediyoruz’

Açıklamada görüşlerine yer verilen Akbank Marka ve İletişim Başkanı Seçil Demiralp, Şehrin İyi Hali’nin, Akbank’ın insan odaklı sürdürülebilirlik yaklaşımının en güzel örneklerinden biri olduğunu belirtti.

Demiralp, projeye katılan gençlerin seçtikleri alanda gönüllü olarak farkındalık geliştirici atölyelere katıldığını aktararak, şu ifadeleri kullandı:

‘Gençler, bu çalışmalara katılarak sürdürülebilir bir dünya için emek verirken, aynı zamanda liderlik becerilerini, empati yeteneklerini ve sorumluluk duygularını geliştiriyor. Şehrin İyi Hali ile bugüne dek 25 bine yakın genç bu iyilik hareketinin bir parçası oldu. Yeni dönemde gönüllü sayımızı daha da artırmayı hedefliyoruz. Tüm gençlerimizi iyilik için harekete geçmeye davet ediyoruz.’

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

Elektronik Parada Yaprak Dökümü

Elektronik Para Sektöründe Lisans Tasfiyesi Hızlandı: 2020 Sonrası Kurulan 12 Şirketin İzni İptal Edildi

Yayınlanma:

|

Yazan:

Papel Elektronik Para’nın faaliyet izninin iptaliyle elektronik para ve ödeme kuruluşlarında lisans tasfiyesi yeniden gündemde. 2020 ve sonrasında kurulan şirketler arasında son dönemde art arda lisans iptalleri yaşanması dikkat çekiyor.

Türkiye’de elektronik para ve ödeme hizmetleri sektöründe lisanslı kuruluş sayısındaki değişim dikkat çekici bir boyuta ulaştı. Papel Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri A.Ş.’nin faaliyet izninin iptal edilmesiyle, özellikle son yıllarda sektöre giren şirketlerin önemli bölümünün faaliyet dışına çıktığı görülüyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) resmi mevzuat kayıtlarında Papel’in faaliyet izninin iptaline ilişkin karar 23 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Papel’e elektronik para kuruluşu olarak faaliyet izni 27 Ekim 2022 tarihinde verilmişti. İptal kararı 6493 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerine dayandırıldı.

2020 sonrası kurulanlarda tablo dikkat çekiyor

Hazırlanan listeye göre, 2020 ve sonrasında kuruluş izni/faaliyet başlangıcı bulunan 12 elektronik para ve ödeme kuruluşunun lisansı iptal edilmiş durumda.

Bunlar arasında:

  • IQ Money – 2020 kuruluş
  • Paybull – 2020 kuruluş
  • Vizyon – 2021 kuruluş
  • VepAra – 2022 kuruluş
  • FZY – 2022 kuruluş
  • TTM – 2022 kuruluş
  • ParaQR – 2022 kuruluş
  • Parolapara – 2022 kuruluş
  • Payco – 2022 kuruluş
  • Papel – 2022 kuruluş
  • Paypole – 2023 kuruluş
  • Junomoney – 2025 kuruluş yer alıyor.

TCMB’nin resmi ödeme sistemleri mevzuat sayfası da 2025-2026 döneminde Paybull, IQ Money, Paypole, Papara, Pay Fix, Klon, TTM, ParaQR, Parolapara, Vezne24, Junomoney, Payco, TRPOS ve son olarak Papel hakkında faaliyet izni iptali kararlarını listeliyor.

Sadece eski şirketler kapanmıyor

Buradaki önemli ayrıntı, lisans iptallerinin yalnızca uzun yıllardır faaliyet gösteren kuruluşlarla sınırlı olmaması.

Tam tersine, son birkaç yıl içerisinde kurulmuş ve elektronik para/ödeme sektörüne yeni oyuncu olarak giren şirketler de lisans kaybedenler arasında bulunuyor.

Papel bunun son örneği oldu. Şirketin elektronik para kuruluşu olarak faaliyet izni 2022 yılında verilmişti; TCMB’nin 18 Eylül 2026 tarihli kararıyla izin iptal edildi ve karar 23 Eylül’de Resmî Gazete’de yayımlandı.

6493 sayılı Kanun’daki gerekçeler dikkat çekiyor

Lisans iptallerinde tek bir gerekçe bulunmuyor. Kullanılan hukuki dayanaklar arasında faaliyet izninden sonra faaliyete başlanmaması, iznin mevzuata aykırı beyan veya belgelerle alınması, ödeme kuruluşunun gerekli şartları kaybetmesi, faaliyetlerin güvenli şekilde yürütülmesini tehdit eden durumlar ve gerekli tedbirlerin süresinde alınmaması gibi hükümler bulunuyor.

Dolayısıyla her şirket için “aynı nedenle kapatıldı” şeklinde bir değerlendirme yapmak doğru değil.

Bir de birleşmeler var

Sektördeki küçülme yalnızca lisans iptallerinden ibaret değil.

Moka, PayU ve Paynet gibi kuruluşlar ise birleşme/devralma süreçleri nedeniyle faaliyet izinlerinin sona ermesi kapsamında değerlendirilmiş durumda. Bu nedenle hazırlanan listeye dahil edilmemiş olmaları, editoryal açıdan önemli bir ayrım.

“200 firma daha kaldırılır mı?”

Elektronik para sektöründeki lisanslı kuruluş sayısındaki değişim konusunda uzun süredir yapılan bir sektör tahmini yeniden gündeme geldi.

Özel toplantılarda yıllardır “Türkiye’nin 200 lisanslı firmayı daha kaldırabileceği” yönündeki tahminini dile getiren sektör gözlemcilerinden gelen değerlendirmeler, son dönemde yaşanan lisans iptalleri sonrasında yeniden tartışılmaya başladı.

Ancak burada kritik soru şu: Sektör gerçekten kaç lisanslı kuruluşu taşıyabilir?

Çünkü mesele yalnızca şirketlerin kapanması değil. Sermaye yeterliliği, teknik altyapı, iç kontrol, uyum, bilgi güvenliği, işlem hacmi, müşteri sayısı ve sürdürülebilir gelir modeli gibi unsurlar, lisanslı bir ödeme veya elektronik para kuruluşunun ayakta kalabilmesi açısından giderek daha önemli hale geliyor.

“200 firma” tartışmasının asıl önemli tarafı

Bugün itibarıyla ortaya çıkan tablo, sektörde bir eleme ve konsolidasyon sürecinin yaşandığını gösteriyor. Fakat bundan hareketle gelecekte kesin olarak 200 şirketin daha kapanacağını söylemek mümkün değil.

Asıl dikkat çekici soru ise şu: Türkiye’de ödeme ve elektronik para sektöründe kaç şirket gerçekten sürdürülebilir bir iş modeline sahip?

Papel’in de lisansının iptal edilmesiyle birlikte, 2020 sonrası kurulan kuruluşlar açısından ortaya çıkan tablo bu sorunun daha yüksek sesle sorulmasına neden oluyor.

Bankavitrini’nin notu: Hazırlanan listede birleşme nedeniyle faaliyet izni sona eren Moka, PayU ve Paynet yer almıyor. Liste, lisans iptali ile birleşme nedeniyle faaliyetin sona ermesini birbirinden ayırıyor.

Kaynak: TCMB ödeme sistemleri mevzuat kayıtları ve 23 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete.

Okumaya devam et

Erol Taşdelen

150 Milyon TL Kredi Hayali Kurmayın! KOSGEB’de Limit Böyle Eriyor

KOSGEB’in 150 Milyon TL’lik Kredi Desteğinde Kritik Detay: Reklamdaki Rakamı Tam Kullanamayabilirsiniz!

Yayınlanma:

|

KOSGEB’in istihdam odaklı destek programında açıklanan KOBİ firmaları için 50 milyon TL ve KOBİ Dışı Ticari Firmalar için 150 milyon TL’lik kredi limitleri, işletmeler tarafından “kullanılabilecek kesin kredi tutarı” olarak algılanmamalı.

Çünkü açıklanan üst limitler, bazı işletmeler için çeşitli kriterler nedeniyle aşağı çekilebiliyor.

Daha önce aynı kapsamda kredi kullanıldıysa, kullanılan tutar yeni limitten düşülüyor. Bunun yanında işletmenin toplam borçluluğu da kredi tutarını etkileyebiliyor. Toplam borcun işletme kârının 3 katını aşması halinde ayrıca kesinti uygulanıyor.

“150 milyon TL kredi alırım” diye plan yapmayın!

Bu nedenle işletmelerin finansal planlamasını yalnızca KOSGEB’in açıkladığı üst limit üzerinden yapmaması gerekiyor.

Kredinin üst limitinden tam yararlanabilmek için;

  • Daha önce bu kapsamda kullandırım yapılmamış olması,
  • İşletmenin borçluluk seviyesinin düşük olması,
  • KOSGEB’in diğer başvuru ve uygunluk kriterlerinin sağlanması önem taşıyor.

Özetle; “KOSGEB 150 milyon TL kredi veriyor” demek, her işletmenin hesabına 150 milyon TL aktarılacağı anlamına gelmiyor.

Krediyi tam kullanırım diye plan yapmayın; önce işletmenizin geçmiş kullandırımını ve borçluluk oranını kontrol edin.

Erol TAŞDELEN – Ekonomist

Okumaya devam et

FARK YARATANLAR

FARK YARATANLAR

FARK YARATANLAR

KATEGORİLER

ALTIN – DÖVİZ

KRİPTO PARA PİYASASI

X

FACEBOOK

SON YAZILAR

Popüler

www bankavitrini com © "BANKA VİTRİNİ Portal"da yayımlanan, BANKA VİTRİNİ'nde yer alan yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır. "BANKA VİTRİNİ Portal"da yayımlanan tüm özgün yazıların içeriğinden yazarları sorumludur. www.bankavitrini.com'da yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Yer alan yazılarda herhangi bir yatırım aracı; Hisse Senedi, kripto para biriminin veya dijital varlığın alım veya satımını önermiyor. Bu nedenle sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Lütfen transferlerinizin ve işlemlerinizin kendi sorumluluğunuzda olduğunu ve uğrayabileceğiniz herhangi bir kaybın sizin sorumluluğunuzda olduğunu unutmayın. © www.bankavitrini.com Copyright © 2020 -UŞAK- Tüm hakları saklıdır. Özgün haber ve makaleler 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu korumasındadır.