Türkiye’de yatırım fonlarına yönelik yürütülen soruşturmalar yalnızca fon yöneticileri, portföy şirketleri ve işlem yapan kişilerle sınırlı kalmamalı. Fonların yatırımcılara satışında aracılık eden bankaların sorumlulukları da mercek altına alınmalı. Özellikle 1 milyon TL ve üzerindeki fon alımlarında müşteri talimatları, telefon görüşmeleri, ses kayıtları ve yatırımcıya yapılan bilgilendirmeler ayrıntılı biçimde incelenmeli.

Bankalar fonları müşterilerine nasıl pazarladı?

Yatırım fonlarına ilişkin soruşturmalarda en önemli konulardan biri, yatırımcıların bu ürünlere hangi bilgilerle yönlendirildiğidir.

Bankaların şube personeli, yatırım danışmanları, portföy yöneticileri ve özel bankacılık birimleri tarafından müşterilere sunulan fonların riskleri yeterince anlatıldı mı?

Fonların geçmiş getirileri ön plana çıkarılırken olası zararları, likidite riskleri ve portföy yoğunlaşmaları konusunda müşteriler uyarıldı mı?

Daha da önemlisi, bazı fonlar müşterilere mevduat benzeri güvenli yatırım araçları olarak mı tanıtıldı?

Bu soruların cevapları ortaya çıkarılmadan yürütülecek bir soruşturmanın eksik kalacağı açıktır.

1 milyon TL üzerindeki işlemler özel incelemeye alınmalı

Özellikle yüksek tutarlı fon alımlarında bankaların satış ve bilgilendirme süreçleri geriye dönük incelenmelidir.

• Müşterilerin fon alım talimatları ve işlem zamanları kontrol edilmeli.
• Mevcut telefon görüşmeleri ve ses kayıtları incelenmeli.
• Müşterilere verilen yazılı ve sözlü yatırım tavsiyeleri araştırılmalı.
• Fonların risk seviyelerinin doğru anlatılıp anlatılmadığı belirlenmeli.
• Müşterilerin risk profilleri ile satın aldıkları fonların uyumu denetlenmeli.
• Fon satışlarından bankaların ve çalışanların elde ettiği komisyonlar ile satış teşvikleri araştırılmalı.
• Müşterilerin bilgisi veya geçerli talimatı dışında işlem yapılıp yapılmadığı tespit edilmeli.

1 milyon TL eşiği, yasal bir zorunluluk olarak değil, soruşturmalarda öncelikli inceleme kriteri olarak değerlendirilmelidir. Daha düşük tutarlı işlemlerde de ihlal şüphesi varsa inceleme yapılmalıdır.

Bankalar sadece aracı olduklarını söyleyerek sorumluluktan kaçamaz

Bir bankanın fon satışına aracılık etmesi, fonun piyasa performansından otomatik olarak sorumlu olduğu anlamına gelmez.

Ancak müşterinin yanlış bilgilendirilmesi, risklerin gizlenmesi, yetkisiz işlem yapılması veya yatırım hizmetlerine ilişkin yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde bankanın hukuki sorumluluğu gündeme gelebilir.

Burada kritik ayrım şudur:

Piyasa koşullarından kaynaklanan yatırım zararı ile bankanın kusurlu davranışından kaynaklanan müşteri zararı aynı şey değildir.

Bankanın kusuru, zarar ve aralarındaki nedensellik bağı tespit edildiğinde, yatırımcının zararının banka tarafından karşılanması gündeme gelmelidir.

SPK ve BDDK koordineli inceleme başlatmalı

Sermaye Piyasası Kurulu, fonların yönetimi ve yatırım hizmetlerine ilişkin düzenlemeler kapsamında inceleme yürütürken; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu da bankaların ilgili faaliyetlerini kendi yetki alanı çerçevesinde değerlendirmelidir.

Gerekli durumlarda banka iç denetim raporları, müşteri şikâyetleri, satış performans hedefleri, işlem kayıtları ve hukuka uygun şekilde saklanan görüşme kayıtları karşılaştırılmalıdır.

Özellikle fonların yoğun biçimde pazarlandığı dönemlerde belirli şubelerin veya portföy yöneticilerinin olağan dışı satış performansı gösterip göstermediği araştırılmalıdır.

Son söz: Soruşturma fonun satıldığı banka şubesine kadar uzanmalı!

Yatırımcıların korunması yalnızca fon yöneticilerinin denetlenmesiyle sağlanamaz.

Fonun oluşturulmasından yatırımcıya ulaştırılmasına kadar uzanan bütün satış ve dağıtım zinciri incelenmelidir.

Bankalar, müşterilerine ne sattıklarını, nasıl sattıklarını ve hangi riskleri anlattıklarını açıklayabilmelidir.

Eğer yatırımcılar yanlış yönlendirilmişse, riskler gizlenmişse veya usulsüz işlemler nedeniyle zarara uğramışsa, sorumlular yalnızca fon yönetiminde aranmamalıdır.

Banka kaynaklı ve hukuken kanıtlanmış zararların bedelini yatırımcı değil, sorumlu banka ödemelidir.

Bankavitrini.com | Özel Haber – Analiz

ABD’de ara seçimler geride kalırken, Trump’ın aldığı ağır yenilginin siyasî yankıları sürüyor. Seçimlerde ortaya çıkan tarihî ilkler de dikkat çekiyor. Michigan’da Mısır kökenli Abdul El-Sayed, ABD Senatosu’na seçilen ilk Müslüman olurken, Georgia’da Keisha Lance Bottoms ülke tarihinde valilik koltuğuna oturmaya hak kazanan ilk siyahî kadın oldu. Minnesota’da Peggy Flanagan da Senato’ya seçilen ilk Amerikan yerlisi kadın olarak tarihe geçti. Ancak sandıktan çıkan sonuçlara biraz daha yakından baktığımızda, seçmenin tercihlerinde ekonomik sorunların belirleyici olduğunu görüyoruz. İran savaşının yükselttiği benzin fiyatları ve artan hayat pahalılığı, seçmenin Cumhuriyetçilere sırt çevirmesinde önemli rol oynarken, Trump’ın savaşları sona erdirme vaadine rağmen yeni bir savaşa girmesi de kendi tabanında ciddi rahatsızlık yarattı.

Seçim yenilgisinin ardından Trump’ın yıllardır en büyük siyasi gücü olan MAGA (Amerika’yı Yeniden Büyük Yap) hareketi içinde de çatlakların büyümeye başladığını görüyoruz. Reuters’ın sosyal medya paylaşımları üzerinden yaptırdığı araştırmaya göre, MAGA destekçilerinin %20’den fazlası hareketin liderliğini ve geleceğini sorgularken, bu grubun yaklaşık yarısı artık Trump’ın liderliğine destek vermiyor. Özellikle İran savaşı, hayat pahalılığı, İsrail’in Amerikan politikaları üzerindeki etkisi ve yerine getirilmeyen seçim vaatleri tepkilerin odağında bulunuyor.

Bu arada, Başkan Yardımcısı JD Vance’in de seçim kampanyasının son günlerinde strateji değiştirerek Trump’tan daha az söz etmeye ve kendi siyasî görüşlerini ön plana çıkarmaya başlaması dikkat çekiyor. Bu tercihin, 2028 başkanlık seçimleri öncesinde Vance’in Trump’tan bağımsız bir siyasî kimlik oluşturmaya çalıştığına işaret edip etmediği merak konusu. Trump ise geri adım atmak yerine daha sert bir çizgiye yönelerek Beyaz Saray Genel Sekreteri Susie Wiles’ın yerine göçmen karşıtı politikaların mimarlarından Stephen Miller’ı getirdi. Demokratların Kongre’nin her iki kanadında da çoğunluğu ele geçirdiği bir dönemde, Trump’ın artık yalnızca siyasî rakipleriyle değil, kendi seçmen tabanındaki artan memnuniyetsizlikle de mücadele etmek zorunda kalacağını düşünüyoruz.

Trump gibi İran savaşının siyasî bedelini ödeyen bir diğer lider de İsrail Başbakanı Netanyahu oldu. ABD’deki seçim yenilgisinin yanı sıra, İsrail’de de Netanyahu’nun liderliğindeki sağ ve dinî partilerden oluşan ittifak parlamentodaki çoğunluğunu kaybetti. 27 Ekim seçimlerinde Netanyahu’nun Likud Partisi 120 sandalyeli parlamentoda 27 milletvekiliyle birinci parti olmasına rağmen, liderliğindeki ittifak 53 sandalyede kaldı. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ise hükûmeti kurma görevini Netanyahu’nun en güçlü rakibi, Genelkurmay eski Başkanı Gadi Eisenkot’a verdi. Eisenkot’un liderliğindeki dört partili ittifak 48 sandalye kazanırken, Arap partilerinin elde ettiği 19 sandalye hükûmet arayışlarında kilit önem taşıyor. Ancak Eisenkot’un Arap partileriyle koalisyon kurmaya yanaşmaması, hükûmet kurma ihtimalini zorlaştırıyor. Eisenkot’un önünde 28 günlük bir süre bulunurken, bu süre 14 gün daha uzatılabilecek. Netanyahu ile ortak hükûmet seçeneği de gündemde olsa da iki lider arasındaki derin görüş ayrılıkları nedeniyle bu ihtimal oldukça zayıf görünüyor. İran savaşını başlatan iki liderin de kendi ülkelerinde siyasî güç kaybetmesi, savaşın geleceği açısından önemli bir gelişme olarak karşımızda duruyor. Ancak siyasî baskının artmasının barış sürecini hızlandırıp hızlandırmayacağı, yoksa iki lideri daha sert adımlar atmaya mı yönelteceği henüz belirsizliğini koruyor.

Trump’ın seçimler öncesinde Demokratların Kongre’yi ele geçirmesi hâlinde kendisini “Mr. Veto” ilan edeceğini söylemesi de önümüzdeki dönemin kolay geçmeyeceğine işaret ediyor. Demokratların Kongre’nin her iki kanadında çoğunluğu kazanmasıyla Washington’da siyasî tıkanıklık riski artarken, özellikle bütçe görüşmelerinde yaşanabilecek anlaşmazlıkların federal hükûmetin yeniden kapanmasına kadar uzanabileceğinden endişe ediliyor. Piyasa gözlüğüyle bakarsak, Washington’da yaşanabilecek siyasî tıkanıklığın ilk etapta dolar açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceğini düşünüyoruz. Özellikle bütçe görüşmelerinin kilitlenmesi ve federal hükûmetin yeniden kapanma ihtimali, ABD ekonomisine yönelik güveni zayıflatarak dolar üzerinde baskı yaratabilir. Öte yandan, siyasî tıkanıklığın kamu harcamalarını sınırlaması hâlinde, orta vadede bütçe açığı ve tahvil faizleri açısından olumlu sonuçlar doğurması da mümkün. Ancak şimdilik piyasaların öncelikle siyasî belirsizliğe ve bunun ekonomik büyüme üzerindeki olası etkilerine odaklanacağını düşünüyoruz.

Küresel piyasalarda geçen haftanın sert satışlarının ardından yeni haftaya temkinli iyimser bir havada başlıyoruz. Demokratların ABD ara seçimlerinde elde ettiği zaferin ardından teknoloji ve yapay zekâ sektörlerine yönelik düzenlemelerin sıkılaşabileceği endişesi, geçen hafta hisse senetlerinde sert kayıpları beraberinde getirmişti. ABD borsalarının cuma gününü toparlanarak tamamlamasının ardından, bu sabah Asya piyasalarında da alımların ön plana çıktığını görüyoruz. Geride bıraktığımız hafta %12’den fazla gerileyerek son yirmi yılın en sert haftalık düşüşünü kaydeden Tayvan borsası bu sabah %5,5’ten fazla yükselirken, Japonya’da gösterge endeks Nikkei de %3’ün üzerinde değer kazandı. ABD borsalarının vadeli işlemlerinde de yükselişler görüyoruz. Öte yandan Trump’ın, İran ile yürütülen barış görüşmeleri ilerlediği sürece yeni bir askerî saldırı düzenleme ihtimalinin oldukça düşük olduğunu söylemesi de piyasalardaki olumlu havayı desteklerken, Brent cinsi ham petrolün varil fiyatı yeni haftaya 98 dolar seviyesinin altından  başladı.

Çip üreticileri ve yapay zekâ hisselerinde yaşanan toparlanma, küresel risk iştahını da desteklerken, kıymetli metaller cephesinde de yüzlerin bu sabah güldüğünü görüyoruz. Göz bebeğimiz gümüş, 49 dolar seviyelerinde taban oluşturma sürecini tamamlamasının ardından bu sabah 53,25 dolara kadar yükselirken, teknik mânâda bir süredir yakından takip ettiğimiz formasyonun da çalışmaya başladığını düşünüyoruz (bakınız grafik). İlk etapta bu formasyonun 60 dolar seviyesine işaret ettiğin, yükseliş isteğinin devam etmesi durumunda ise 71 dolar seviyesinin radar menziline girebileceğini düşünüyoruz. Bu doğrultuda bugün gümüş cephesinde uzun pozisyon açmayı planlıyoruz.

Altın cephesinde kısa vadeli dalgalanmalar devam etse de, uzun vadeli yükseliş beklentilerini destekleyen unsurların güçlü kaldığını görüyoruz. Özellikle 3,870 dolar seviyesinin önemli bir destek hâline gelmeye başlaması dikkat çekerken, merkez bankalarının üçüncü çeyrekte 321 ton altın satın alarak 2024 sonundan bu yana en yüksek alımı gerçekleştirdiğini görüyoruz. Altına dayalı borsa yatırım fonlarına üçüncü çeyrekte 211 ton, ekim ayında ise 19 ton ilave giriş yaşanması da yatırımcı ilgisinin sürdüğünü gösteriyor. Kısa vadede hisse senetlerindeki satışlar ve Fed’in faiz politikası altın üzerinde dalgalanma yaratabilecek olsa da, merkez bankalarının güçlü talebi ve ABD’nin büyüyen borç yükü nedeniyle uzun vadeli yükseliş hikâyesinin henüz sona ermediğini düşünüyoruz. Altının ons fiyatı haftanın ilk işlem gününde %1,5 değer kazanarak 4,130 dolar seviyesine yükseldiğini de not edelim. Teknik mânâda yukarıda 4,300 dolar seviyesini hedefliyoruz (bakınız grafik).

Döviz piyasalarında ise cuma günü açıklanan güçlü ABD istihdam verilerinin dolara destek verdiğini görüyoruz. Ekim ayında tarım dışı istihdam 165 bin kişi artarak beklentilerin iki katından fazla gerçekleşirken, Fed’in aralık ayında 25 baz puan faiz artırma ihtimali %70 seviyesinde fiyatlanıyor. Dolar endeksi (DXY) cuma günü son beş ayın en güçlü günlük yükselişini kaydederken, bu sabah 102 seviyesinde işlem görüyor. EURUSD paritesi 1,115 seviyesinde seyrederken, gözler yarın açıklanacak ABD enflasyon verilerine çevrildi. Anketlere göre manşet TÜFE’nin aylık bazda %0,3; çekirdek göstergenin ise %0,2 artması öngörülüyor. Güçlü istihdamın ardından enflasyonun da beklentileri aşması, Fed’in faiz artırma ihtimalini daha da güçlendirebilir.

Kripto para piyasalarında ise satış baskısının devam ettiğini görüyoruz. Son beş haftadır kesintisiz bir şekilde gerileyerek sırasıyla 73 bin ve 2,100 dolar seviyelerine kadar gerileyen Bitcoin ve Ethereum bu sabah hafif de olsa toparlanırken, Demokratların kontrolüne geçen Kongre’nin kripto paralara yönelik düzenlemeleri sıkılaştırabileceği endişesinin de satışlarda etkili olduğunu düşünüyoruz.

Yapay zekâ hisselerinde geçen hafta yaşanan sert satışların ardından, sektörün amiral gemisi Nvidia bu kez CEO’su Jensen Huang hakkındaki casusluk iddialarıyla gündeme geldi. Reuters’ın haberine göre, Huang’ın Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğu öne sürülen bir iş kadınıyla ilişki yaşadığının ortaya çıkması üzerine Nvidia yönetim kurulu bağımsız bir soruşturma başlattı. Eşini aldattığını kabul ederek özür dileyen Huang’ın ilişki yaşadığı kadının, Çin’e satışı yasaklanan gelişmiş Nvidia çiplerinin Pekin’e ulaştırılmasına yardımcı olduğundan şüphelenilen bir şirketle bağlantılı olması, konuyu özel hayatın ötesine taşıyarak ABD’nin ulusal güvenlik meselesi hâline getirdi. Nvidia, şirket sırlarının veya ulusal güvenliğin tehlikeye girdiğine dair bir bulgu bulunmadığını açıklarken, soruşturmanın sonucuna bağlı olarak Huang’ın görevine devam edip etmeyeceğinin sorgulanması, bu yılki tüm kazançlarını geri veren 4,5 trilyon dolar değerindeki şirketin hisseleri üzerinde yeni bir baskı yaratabilir.

Türkiye cephesinde ise Fon Krizi’nin yansımalarını takip etmeye devam ediyoruz. Tasfiye sürecinin yarattığı satış baskısının hafiflemesi ile birlikte, yedi hafta üst üste gerileyen BIST100 endeksi geçen haftayı %7’ye yakın yükselişle tamamlayarak nihayet hayat belirtisi göstermeye başladı. Pek çok hissede değerlemeler cazip seviyelere gerilemiş olsa da, Fon Krizi’nin yarattığı ters servet etkisinin ve likidite sıkışlığının ekonomik aktiviteyi yavaşlatarak şirketler kesimini de olumsuz etkilemesini bekliyoruz. Bu minvalde, basiretli tüccar misali, aceleci davranmadan, değerlemesi cazip seviyelere gerileyen şirketlerin hisselerinde kademeli bir şekilde birikim yapılabileceğini düşünüyoruz. Tahvil piyasasında ise iki yıl vadeli gösterge tahvilin bileşik faizi, yaklaşık bir aydır olduğu üzere %39,50 seviyelerinde yatay seyrini korurken, USDTRY kuru yeni haftaya 50,17 seviyelerinden başlıyor. Yabancı yatırımcıların Türkiye’ye yönelik risk algısını gösteren beş yıl vadeli CDS primi de 251 baz puan seviyesinde yatay seyrini sürdürüyor.

Öte yandan gözler, dünyanın en büyük iklim diplomasisi buluşması olan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) çevrildi. Türkiye’nin ev sahipliğinde 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya’da düzenlenecek zirveye yaklaşık 200 ülkeden temsilciler katılıyor. İran savaşının yarattığı enerji krizi nedeniyle bazı ülkelerin yeniden kömüre yönelmesi, yapay zekâ yatırımlarının hızla artan elektrik ihtiyacı ve ABD’nin iklim iş birliğinden uzak durması, bu yılki zirveyi daha da önemli kılıyor. Türkiye ise küresel ekonomide elektrik kullanımının payını 2035 yılına kadar mevcut %20 seviyesinden %35’in üzerine çıkarmayı hedeflerken, bu elektriğin ne kadarının temiz enerji kaynaklarından sağlanacağı tartışmaların odağında bulunuyor.

Gümüş

Altın

Emre Değirmencioğlu

Paraguay, Sırbistan, Brezilya, Fransa ve Japonya… Son haftalarda dünyanın farklı bölgelerinden gelen banka iflasları, siber saldırılar, dijital ödeme kesintileri ve mevduata erişim sorunları, küresel finans sisteminin dayanıklılığını yeniden tartışmaya açtı. Avrupa’da ise büyük bankaları etkileyen bulut altyapısı arızası, tehlikenin yalnızca siber saldırılardan kaynaklanmadığını gösterdi.

Dünya finans sisteminde Ekim ayının ikinci yarısından itibaren dikkat çekici gelişmeler yaşanıyor. Bir ülkede banka tasfiye sürecine girerken başka bir ülkede milyonlarca müşteri hesaplarına erişemiyor. Avrupa’da bir bankadan yaklaşık 100 milyon avro çalınırken Japonya’da 128 finans kuruluşunun ATM ve ödeme sistemleri aynı anda devre dışı kalabiliyor.

Bu olayların tamamının aynı nedenden kaynaklandığına veya koordineli bir saldırının parçası olduğuna ilişkin doğrulanmış kanıt bulunmuyor. Ancak birbirinden farklı olaylar, modern bankacılık sisteminin üç temel kırılganlığını ortaya koyuyor: finansal denetim eksiklikleri, üçüncü taraf teknoloji altyapılarına bağımlılık ve siber güvenlik riskleri.

1. PARAGUAY: Üç milyon müşterili banka krizi siyasi depreme dönüştü

Paraguay’ın hızla büyüyen dijital bankalarından ueno Bank’ın krizi, finans sektörünün sınırlarını aşarak ülkenin siyasi gündemini sarstı.

Kasım ayının ilk günlerinde bankanın dijital hizmetleri durdu. Yaklaşık üç milyon müşterisi bulunan bankanın hesaplarına erişim sorunları yaşanırken düzenleyici kurum çözümleme sürecini başlattı.

Reuters’ın aktardığı bilgilere göre bankanın yaklaşık 850 milyon dolarlık kamu kaynağını yönetmiş olması, krizin boyutunu büyüttü. Bankanın yönetimi ve denetimine ilişkin soruşturmalar başlatıldı. Siyasi bağlantılar, içeriden kullandırılan krediler ve kamu kaynaklarının korunması tartışmaların merkezine yerleşti.

Bankavitrini değerlendirmesi: Dijital bankacılıkta hızlı müşteri kazanımı, tek başına sağlıklı büyümenin göstergesi değildir. Sermaye yeterliliği, likidite, ilişkili taraf kredileri ve bağımsız denetim mekanizmaları aynı hızda güçlenmiyorsa büyüme ciddi bir kırılganlığa dönüşebilir.

2. SIRBİSTAN: ALTA Banka’nın faaliyet izni iptal edildi

31 Ekim 2026 tarihinde Sırbistan Merkez Bankası, ALTA banka a.d. Beograd’ın faaliyet iznini iptal etti.

Merkez Bankası’nın resmî açıklamasında bankanın finansal durumunun ciddi şekilde bozulduğu, likidite sorunlarının ağırlaştığı ve mevduat sahiplerinin menfaatlerinin tehdit altına girdiği belirtildi.

Üstelik 2 Kasım’da aynı grupla bağlantılı ALTA GROUP elektronik para kuruluşunun lisansı da iptal edildi. Yetkililer, sigorta kapsamındaki mevduatların ödenmesi için gerekli sürecin işletileceğini açıkladı.

Bankavitrini değerlendirmesi: Bankacılıkta bir kuruluşun likidite ve sermaye sorunları, bağlantılı ödeme kuruluşlarını da etkileyebiliyor. Bu durum finansal grupların bütüncül denetlenmesinin önemini artırıyor.

3. FRANSA: Crédit Mutuel Arkéa’dan yaklaşık 100 milyon avro çalındı

Avrupa bankacılığını sarsan en önemli gelişmelerden biri Fransa’da yaşandı.

Crédit Mutuel Arkéa, siber saldırganların bankaya ait bir hesap üzerinden gerçekleştirdiği sahte işlemlerle yaklaşık 100 milyon avroyu ele geçirdiğini bildirdi.

Saldırıda üçüncü taraf hizmet sağlayıcısının altyapısının kullanıldığı, çalınan paranın bir bölümünün daha sonra kripto varlıklara dönüştürüldüğü bildirildi.

Banka, müşteri varlıklarının etkilenmediğini açıklarken bazı transfer işlemlerinde gecikmeler yaşandı. Fransız makamları soruşturma başlattı.

Bankavitrini değerlendirmesi: Geleneksel bankacılıkta güvenlik artık yalnızca bankanın kendi bilgi işlem sistemleriyle sınırlı değil. Bankaya erişim yetkisi bulunan dış hizmet sağlayıcılar da kritik risk alanına dönüşmüş durumda.

4. BREZİLYA: Nubank ve Mercado Pago’da kripto transferleri durduruldu

6 Kasım 2026’da Brezilya’nın önde gelen finansal teknoloji platformlarından Nubank ve Mercado Pago, bazı kripto varlık transferlerini geçici olarak durdurdu.

Reuters’a göre kesintinin nedeni, her iki kuruluşun hizmet aldığı harici teknoloji sağlayıcısında yaşanan aksaklıktı.

Olayın doğrudan bir siber saldırıdan kaynaklandığı doğrulanmadı. Ancak iki büyük platformun aynı dönemde dış hizmet sağlayıcısı kaynaklı sorunlarla karşılaşması, finansal teknoloji sektöründeki ortak altyapı bağımlılığını yeniden gündeme taşıdı.

Bankavitrini değerlendirmesi: Bankalar ve finansal teknoloji şirketleri farklı markalarla faaliyet gösterseler bile aynı teknik altyapı sağlayıcılarına bağımlı olabiliyor. Bu da tek bir noktadaki arızanın geniş müşteri kitlelerine yayılmasına neden olabiliyor.

5. JAPONYA: 128 finans kuruluşunda eş zamanlı sistem arızası

6 Kasım’da Japonya’nın özellikle batı bölgelerinde faaliyet gösteren 128 shinkin kredi kuruluşunda ATM ve bankacılık hizmetleri aksadı.

Müşteriler belirli bir süre para çekme, yatırma ve şube işlemlerini gerçekleştiremedi. Ortak bankacılık sisteminde meydana gelen arızanın ardından hizmetler yaklaşık altı saat içinde yeniden sağlandı.

Yetkililer olayın bir siber saldırı değil, teknik ekipman arızası olduğunu açıkladı.

Bankavitrini değerlendirmesi: Japonya örneği, bankacılıkta merkezi teknoloji altyapılarının önemini gösteriyor. Tek bir ortak sistemde yaşanan arıza, birbirinden bağımsız çok sayıda finans kuruluşunun faaliyetini eş zamanlı durdurabiliyor.

6. İNGİLTERE VE AVRUPA: Google Cloud arızası büyük bankaları etkiledi

20 Ekim’de Google Cloud’un Londra merkezli altyapısında yaşanan arıza, Avrupa bankacılığında geniş çaplı hizmet kesintilerine neden oldu.

Revolut, Lloyds, Halifax ve HSBC gibi büyük finans kuruluşlarının müşterileri dijital bankacılık hizmetlerinde sorunlarla karşılaştı. Bazı müşteriler hesaplarına giriş yapamadı, kart ödemeleri ve nakit çekme işlemleri aksadı.

Google, kesintiyi üçüncü taraf tesiste yaşanan elektrik kaynaklı bir sorunla ilişkilendirdi. Avrupa Bankacılık Otoritesi (EBA), olayın ardından Google’dan bilgi talep etti.

Bankavitrini değerlendirmesi: Bu olay finansal sistem açısından kritik bir soruyu gündeme getiriyor: Bankalar kendi sistemleri sağlam olsa bile dışarıdan hizmet aldıkları teknoloji şirketleri durduğunda bankacılık faaliyetlerini sürdürebilecek mi?

7. HİNDİSTAN: State Bank of India’da müşteri verileri sızdırıldı

21 Ekim’de Hindistan’ın en büyük bankalarından State Bank of India (SBI), 3.897 müşteriye ait kişisel bilgilerin siber saldırı sonucunda sızdırıldığını açıkladı.

Sızdırılan bilgiler arasında müşteri isimleri, telefon numaraları, doğum tarihleri, adresler ve kredi kayıtları bulunuyordu.

Banka, müşteri bakiyelerinin güvende olduğunu ve olayın temel bankacılık faaliyetleri üzerinde önemli bir etki yaratmasının beklenmediğini duyurdu.

Bankavitrini değerlendirmesi: Siber saldırıların tek hedefi para çalmak değil. Müşteri verileri de dolandırıcılık, kimlik hırsızlığı ve gelecekte gerçekleştirilebilecek finansal saldırılar açısından önemli bir risk oluşturuyor.

8. GÜNEY KORE: Bankalara yönelik saldırılarda yapay zekâ şüphesi

6 Ekim’de Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, bazı banka saldırılarında yapay zekâ kullanıldığına ilişkin işaretler bulunduğunu açıkladı.

Shinhan Bank ve KB Kookmin Bank’ın da aralarında bulunduğu finans kuruluşları siber saldırı bildiriminde bulunurken Güney Koreli yetkililer soruşturma başlattı.

Saldırılarda kullanılan yapay zekâ araçlarının türü ve olayların kapsamı henüz kesinleştirilmedi.

Bu gelişme, yapay zekâ teknolojilerinin finansal güvenlik üzerindeki etkisini farklı bir boyuta taşıyor.

9. JAPONYA: Hükümetten 10 milyar yenlik siber güvenlik hamlesi

Japonya hükümeti, şirketleri ve kamu kurumlarını hedef alan siber saldırıların ardından 10 milyar yenlik acil siber güvenlik paketi açıkladı.

Paket kapsamında yapay zekâ destekli savunma sistemleri, kamu-özel sektör iş birliği ve saldırıya uğrayan kurumlara hızlı müdahale kapasitesinin geliştirilmesi hedefleniyor.

Bu gelişme, Japonya’daki 128 finans kuruluşunu etkileyen teknik arızadan ayrı bir güvenlik politikası adımı olarak değerlendirilmeli.

Son bir ayın finansal risk tablosu

Bankavitrini Analiz: Finansal sistemin en zayıf halkası değişiyor mu?

Bankacılık krizleri geçmişte çoğunlukla kredi zararları, likidite yetersizliği, faiz ve kur şokları üzerinden değerlendiriliyordu.

Bugün ise finansal istikrarın yeni bir boyutu bulunuyor: Operasyonel süreklilik.

Bir bankanın sermaye yeterlilik oranının yüksek olması, müşterilerin her koşulda hesaplarına erişebileceği anlamına gelmiyor. Benzer şekilde, güçlü likidite pozisyonu da siber saldırılara karşı mutlak koruma sağlamıyor.

Son haftalardaki gelişmeler üç önemli sorunu öne çıkarıyor.

Birincisi, finansal denetimin etkinliği. Paraguay ve Sırbistan örnekleri, banka yönetimi, ilişkili taraf işlemleri, likidite ve sermaye yapısının yakından izlenmesi gerektiğini gösteriyor.

İkincisi, teknoloji bağımlılığının yoğunlaşması. Bankalar maliyet avantajı sağlamak için ortak bulut, ödeme ve veri altyapılarını kullanıyor. Ancak bu sistemlerin tek noktadan devre dışı kalması, çok sayıda bankanın aynı anda etkilenmesine yol açabiliyor.

Üçüncüsü, siber saldırıların niteliğinin değişmesi. Saldırganlar yalnızca bankaların ana sistemlerini değil, bankalarla bağlantılı hizmet sağlayıcıları, ödeme kanallarını ve müşteri verilerini de hedef alıyor.

Türkiye açısından ne anlama geliyor?

Türkiye’de bankacılık sektörü BDDK, TCMB ve ilgili diğer kurumların denetimi altında faaliyet gösteriyor. Bununla birlikte dijitalleşmenin hızlanması, operasyonel risk yönetiminin önemini artırıyor.

Türk bankacılık sisteminde özellikle ortak ödeme altyapılarının dayanıklılığı, dış hizmet sağlayıcılarının denetimi, olağanüstü durum planları ve bankalar arası bulaşma riskleri yakından izlenmeli.

Bankaların stres testlerinde yalnızca sermaye ve likidite şoklarının değil, uzun süreli dijital hizmet kesintilerinin de değerlendirilmesi gerekiyor.

Bir başka kritik konu ise müşterilerin bankadaki parasına fiilen erişebilmesi. Finansal sistemde güven, yalnızca mevduatın hukuken korunmasıyla değil, gerektiğinde kullanılabilmesiyle de doğrudan bağlantılı.

SONUÇ: Küresel bankacılık krizi mi, yeni nesil finansal kırılganlık mı?

Son bir ayda farklı ülkelerde yaşanan olayları tek bir küresel bankacılık krizinin kanıtı olarak değerlendirmek için yeterli veri bulunmuyor.

Ancak yaşanan gelişmelerin ortak mesajı açık: Bankacılık sisteminin güvenliği artık yalnızca bankaların bilançolarına bağlı değil. Finansal sistem, onu ayakta tutan dijital altyapıların güvenliği ve sürekliliği kadar güçlü.

Bugün bir ülkede banka faaliyet izni kaybediyor, diğerinde siber saldırganlar milyonlarca avroyu ele geçiriyor, başka bir ülkede ise basit bir ekipman arızası yüzlerce bankacılık hizmet noktasını etkileyebiliyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemin en önemli finansal istikrar tartışmalarından biri, bankaların ne kadar kârlı olduklarından ziyade, olağanüstü koşullarda faaliyetlerini ne kadar sürdürebildikleri olabilir.

Haber Analiz: Erol TAŞDELEN – Bankavitrini

www.bankavitrini.com – Bankacılık ve Reel Sektörün Sesi