Connect with us

BANKA HABERLERİ

Mahfi Eğilmez: Dünya Bankası kredisinin nasıl harcanacağını anlattı

Yayınlanma:

|

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in Dünya Bankasından (DB) 18 milyar dolar tutarında ek kredi alınmasıyla ilgili anlaşmaya varıldığını açıklaması üzerine pek çok soru ve tartışma konusu ortaya atıldı. Bu soruların çoğu toplumun son yıllarda kamu kesiminin para ve para kullanımı konusunda yaşadığı travmayı yansıtacak şekilde kuşkularla dolu bulunuyor. Bu sorulardan en önemlilerini yanıtlayayım.

Soru: DB kredisiyle IMF’den alınacak para arasında ne fark vardır?

Yanıt: DB, kamu kesiminin yatırım projelerine veya kamu kesiminin sektörel yeniden yapılanma programlarına kredi verir. Proje kredileri için örnek olarak liman yapımı projeleri, atık tesisi projeleri, depreme maruz kalan bölgelere altyapı yapım projeleri vb. verilebilir. Program kredilerine örnek olarak da sağlık sektörü iyileştirme programı kredisi, mali sektör yeniden yapılandırma programı kredisi gibi örnekler verilebilir. DB, son yıllarda ağırlıklı olarak iklim ve çevre projelerine kredi vermektedir.

IMF’in vereceği destekler (IMF, bir banka gibi düşünülmediği için verdiği paralara kredi yerine destek gibi ifadeler kullanılıyor) proje ile bağlantılı değildir. IMF, ödemeler dengesinin finansmanı amacıyla destek verir. O nedenle de alınan paranın belirli bir proje için harcanması söz konusu değildir, DB kredisine göre daha rahat ve geniş bir kullanım alanı vardır.

Soru: DB ve IMF’den alınan paraların kullanımı nasıl olur?

Yanıt: DB’den kredi kullanılabilmesi için ilgili kamu kurumunun yatırım projesini veya yürüteceği programı (fizibilite etüdü, çevre etkileri, ekonomiye etkileri vb. kapsayacak ayrıntıda) hazırlayarak Hazine aracılığıyla DB’ye sunması gerekir. DB uzmanları bu sunumu incelerler ve eğer uygun görürlerse ülke için öngörülen CPF (ülke ortaklık çerçevesi) içine alarak onaya sunarlar. DB İcra Direktörleri Kurulu onaylarsa bu projeye kredi çıkarılır. Bu krediyle ilgili ihaleler, pazarlıklar vb. DB ihale yöntemlerine göre yürütülür ve harcamalar ondan sonra onaylanır. Bir başka ifadeyle DB, bu harcamaları proje şartnamesine ve DB ihale yöntemlerine uygun yapılıp yapılmadığını denetim altında tutar.

IMF’ye başvuru bir niyet mektubuyla (letter of intent) yapılır. Başvuran ülkenin Maliye Bakanı ve Merkez Bankası Başkanının imzasını taşıyan bu mektupta ilgili ülke, ekonominin içinde bulunduğu durumu, ödemeler dengesi sıkıntılarını anlattıktan sonra bu sıkıntıları çözmek için neler yapacağını, hangi önlemleri alacağını anlatır. Bu mektup üzerine IMF bir program hazırlar, bu programa alınacak önlemleri ve ulaşılacak hedefleri (performans kriterleri) yazar. Ülkenin içinde bulunduğu duruma göre bir destek miktarı belirler ve bunu taksitler halinde kullandırmaya başlar. İlk ağızda bu miktarın belirli bir kısmını (mesela yüzde 10’unu) peşin olarak öder (front loading – ön yükleme.) Sonra da her üç ayda bir ülkenin aldığı önlemlerle o döneme ilişkin performans kriterlerini tutturup tutturmadığını denetleyerek ilgili taksiti öder. IMF’den gelen paranın kullanımı(performans kriterlerini bozmayacak şekilde) serbesttir, bir projeye bağlı değildir. Bununla birlikte performans kriterleri, bütçe açığını düşürmek, cari açığı azaltmak, sosyal güvenlik sisteminin, sağlık sisteminin yükünü azaltmak gibi genellikle oldukça zorlayıcı kriterlerdir. Bu kriterleri yerine getirmek mesela emekli yaşını daha ileri taşımak, ücret artışlarını daha da sınırlandırmak, vergileri artırmak gibi ağır uygulamalara yol açar. IMF ile anlaşmalar genellikle toplumda büyük tepki görür ve acı reçete olarak adlandırılır ve IMF aleyhinde kızgınlık yaratır. Oysa sorun IMF’nin getirdiği acı reçetede değil siyasetçilerin o acı reçeteyi uygulamaya yol açacak popülist yaklaşımlarıdır. Ama siyasetçiler büyük bir ustalıkla sorumluluğu IMF’ye atarak bu işten sıyrılırlar.

Soru: DB kredileri ve IMF desteğinin maliyeti ve geri ödenme vadeleri nasıldır?

Yanıt: DB kredilerinin faizleri geri ödeme vadesine göre USD Libor + 0,80 ile 1,80 arasında, geri ödeme vadeleri de 5 – 20 yıl arasında değişir. Ortalama vadeyi 10 – 15 yıl arası kabul etmek yanlış olmaz.

IMF desteklerinin faizleri kullanılacak destek miktarına göre değişir. Bu faiz iki parçadan oluşur: Temel faiz (SDR piyasa faizinin üzerine konulacak bir miktar) ve ek faiz. IMF’ye ödenecek faiz ülkenin IMF’deki kotasına ve kullanılacak miktarın bu kotayı ne kadar aşacağına bağlı olarak artar. Temel faiz oranı bugün itibarıyla yüzde 4.09’dur. Bunlara ek olarak belirli oranda taahhüt ücretleri alınır. IMF desteklerinin geri ödenmesi tipik bir stand by düzenlemesi için 3 yıl, süresi uzatılmış destekler için 5 yıldır. Bu süreler, IMF’den yapılacak kullanımlar sona erdiği tarihten sonra başlar.

Soru: DB kime kredi verir? DB’den kredi almak yerine IMF’den destek alsak daha iyi olmaz mıydı?

Yanıt: DB, yalnızca kamu kesimi kurumlarına kredi verir. Dünya Bankası şemsiyesi altında yer alan IFC (Uluslararası Finans Kuruluşu) ise özel kesim kuruluşlarına kredi verir. Grupta bir de fakir ülkelere faizsiz ve uzun süreli (30 yıla kadar) kredi veren IDA (Uluslararası Kalkınma Ajansı) vardır. Türkiye, 1970’e kadar IDA’dan kredi kullanmıştır. O tarihten sonra fakir ülkeler grubundan çıktığı için IDA’dan kredi kullanmamıştır.

DB kredisi ile IMF desteği çok farklı imkânlardır. Yukarıda değindiğim gibi DB belirli projeler için kredi verir, IMF ise ödemeler dengesi sıkıntısına girmiş veya girecek durumda görünen ülkeye destek sağlar. İkisi birbiri yerine ikame edilecek imkânlar değildir. DB kredisini konut kredisi, IMF desteğini de bir anlamda ihtiyaç kredisi gibi düşünebilirsiniz. IMF’den alınacak destek ağır koşullar içerir. Bir önceki dönemde bol keseden yapılan harcamaların faturasının ödenmesini gerektirir ve siyasal iktidarı sıkıntıya sokar.

Soru: DB ve IMF bugüne kadar Türkiye’ye ne kadar destek verdi?

Yanıt: Türkiye, üye olduğu 1947 yılından bu yana DB’den 200’den fazla proje için 50 milyar doların üzerinde kredi kullanmıştır.

Türkiye 1947 yılında üye olduğu IMF ile bugüne kadar 19 stand by düzenlemesi yapmış ve bunlar karşılığında yaklaşık 33 milyar SDR tutarında destek kullanmıştır. IMF ile yapılan stand by ve benzeri düzenlemelerde öngörülen destekler ve fiilen kullanılan miktarlar aşağıdaki listede yer alıyor (SDR ya da özel çekme hakları hem IMF’nin hesap ölçüsü hem de IMF tarafından ülkelere tahsis edilen sanal rezervin adıdır. Bugün itibarıyla 1 SDR = 1,33 Dolardır.)

Soru: DB’den sağlanacak olan proje kredileri içinde Kanal İstanbul projesi de var mı?

Yanıt: DB henüz üzerinde anlaşıldığı ifade edilen CPF çerçevesindeki projeleri ve tahsis edilecek miktarları yayınlamadı. O nedenle bu yeni CPF çerçevesinde hangi projelerin yer aldığını bilmiyorum. Kanal İstanbul’un bu listede olacağını sanmıyorum. Çünkü Dünya Bankası çevre konusunda üzerinde bu kadar itiraz yapılmış, siyasal tartışma konusu olmuş, sivil toplum örgütlerince karşı çıkılmış, uluslararası bir antlaşmayı (Montrö Boğazlar Antlaşması) zedeleyebilecek bir projeyi normal olarak finanse etmez. Buna karşılık küreselleşmeyle birlikte ABD’nin tek başına hegemon devlet konumuna geçmesi sonrasında eskiden önemli ölçüde bağımsız karar alabilen IMF ve DB üzerinde büyük bir etki oluşturduğu ve bu iki kurumun ABD Hazinesinin neredeyse talimatına bakar hale geldiği de dikkate alınmalıdır. (İki kurumun da en büyük hissedarı konumdan olan ABD bunlara beş yılda bir artırılan sermaye (kota) katkısını vermeyince ve lehte oy kullanmayınca bu kurumlar çalışamaz hale geliyor.)

Ekler:

DB Türkiye projeleri için link (bu son açıklanan proje demeti henüz burada yer almıyor):

https://projects.worldbank.org/en/projects-operations/projects-summary?&searchTerm=&countrycode_exact=TR

Kaynak:

Ahmet Söylemezoğlu, Küresel Ekonomi Düzeni: Kurumlar ve Kurallar (Remzi Kitabevi.)

Mahfi Eğilmez, IMF, Dünya Bankası ve Türkiye (Creative Yayıncılık) tükendi, yeni basımı yok.

Dünya Bankası Grubu Kurumları

 

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

BİNLERCE BANKACI İŞSİZ KALACAK

Almanya’nın dünyaca ünlü bankası Deutsche Bank’ın yan kuruluşu Postbank, yüzlerce şubesini apar topar kapatmaya başladı. Kapanan ve kapatılacak şubelerde çalışan yaklaşık 1000 kişi işsizler ordusuna katılacak.

Yayınlanma:

|

Yazan:

Ekonomik kriz bankaları da vurmaya başladı. Almanya’nın ünlü bankası Deutsche Bank’ın yan kuruluşu Postbank‘taki şubelerini teker teker kapatmaya başladı. Postbank şubelerinin sayısını 2026 ortasına kadar 550’den 320’ye düşürmeyi planlıyor. Deutsche Bank Şubat ayı başında toplamda yaklaşık 3,500 kişiyi işten çıkaracağını duyurmuştu.

Bankanın bir sözcüsü, “Bankacılık işlemleri artık şubelerden değil internet üzerinden yapılmaya başlandı. Bu etken, şubelerin kapatılma kararında önemli rol oynadı” şeklinde açıklamalarda bulunmuştu.

Kapatılan şubelerde görev yapan yaklaşık 1000 kişi işsiz kalacak. Bu konuda yönetim ve işçi konseyi çıkar mutabakatında anlaşmaya vardı.

Deutsche Bank sözcüsü açıklamada söz konusu tedbirin “Bilinen personel azaltma rakamları bağlamında” anlaşılması gerektiğini vurguladı.

İşçi sendikası “Verdi” ile yapılan son toplu iş sözleşmesine göre, operasyonel nedenlerle işten çıkarmalar 2027 yılı sonuna kadar yasaklanmıştı.

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

Seçil Erzan’dan Denizbank’a tazminat davası

Aralarında ünlü futbolcuların bulunduğu 29 kişiyi “özel fon” adı altında dolandırdığı iddiasıyla yargılanan eski Denizbank şube müdürü Seçil Erzan, kanuna aykırı şekilde iş akdini sonlandırdığı ve tazminatını ödemediği iddiasıyla 23 yıl çalıştığı Denizbank A.Ş.’ye dava açmaya hazırlanıyor.

Yayınlanma:

|

Yazan:

Futbol dünyasının ünlü isimleri Arda Turan, Fernando Muslera, Emre Belözoğlu ve Selçuk İnan’ın da aralarında olduğu ve son olarak Fatih Terim’in de müşteki olarak eklendiği 29 kişiyi dolandırdığı iddiasıyla yargılanan eski banka müdürü Seçil Erzan ile diğer 6 sanığın yargılanması İstanbul 41’inci Ağır Ceza Mahkemesi’nde sürüyor.

Kıdem ve ihbar tazminatını istiyor

Hürriyet’in haberine göre; Silivri’deki Marmara Cezaevi’nde tutuklu olan Seçil Erzan, 4857 sayılı İş Kanunu’ndaki süre ve usullere riayet etmeden iş akdini sonlandıran ve 23 yıllık tazminat hakkını vermeyen Denizbank’a dava açıyor.

Erzan, avukatı Bülent Aybirdi aracılığıyla Çağlayan’daki Arabuluculuk Merkezi’ne başvurarak Denizbank’ta şube müdürü olarak çalıştığı 25 Ekim 2000 ile 10 Nisan 2023 tarihleri arasındaki kıdem ve ihbar tazminatlarının ödenmesini talep etti.

Müvekkilinin Denizbank’ın kurduğu tertip ile tutuklatıldığını arabuluculuk başvuru dilekçesinde belirten Bülent Aybirdi, dava şartı başvurularında iki tarafın da ortak arabulucuda anlaşmaları halinde bu başvurularının işleme konulmasını talep etti.

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

Akbank ve Chatham House’dan “Yükselen Güçler ve Çok Kutuplu Dünya” paneli

Akbank Yönetim Kurulu Başkanı Suzan Sabancı: “Türkiye’nin başarılarının ve küresel değişimlere uyum sağlama yeteneğinin ülkemizi bir güç merkezi haline getireceğine inanıyoruz” dedi

Yayınlanma:

|

Yazan:

Akbank, düşünce kuruluşu Chatham House ile ‘Yükselen Güçler ve Çok Kutuplu Dünya‘ panelini gerçekleştirdi.

Bankadan yapılan açıklamaya göre, Chatham House’un Londra’daki merkezinde gerçekleştirilen panele, Akbank Yönetim Kurulu Başkanı Suzan Sabancı ve Chatham House Direktörü ve Genel Müdürü Bronwen Maddox ev sahipliği yaptı.

Türkiye ve Birleşik Krallık başta olmak üzere pek çok ülkeden üst düzey ismi bir araya getiren etkinliğe, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de katıldı.

Chatham House’un geleneksel Londra Konferansı’nın hemen öncesinde gerçekleştirilen panelde, gelişmekte olan ülkelerin küresel siyasette kendilerini nasıl konumlandırdıkları ve çok taraflılığın geleceğini nasıl etkiledikleri incelendi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Akbank Yönetim Kurulu Başkanı Sabancı, dünyanın en saygın düşünce kuruluşlarından Chatham House ile paneli düzenlemekten mutluluk duyduklarını belirtti.

Sabancı, Türkiye’nin stratejik öneminin giderek arttığı bir dönemde böyle bir paneli gerçekleştirmenin büyük bir gurur olduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:

‘Panelde Mehmet Şimşek de bizimleydi. Katılımı için Sayın Bakanımıza bir kez daha teşekkür ederiz. Sayın Bakanımız öncülüğünde Türkiye’nin uyguladığı yeni ekonomik program büyük takdir topluyor. Ekonomimizde her geçen gün öngörülebilirlik ve istikrarın arttığını gözlemliyoruz. Artan güven ve yatırımcı ilgisi de programın başarısını şimdiden kanıtlıyor. Türkiye’nin başarılarının ve küresel değişimlere uyum sağlama yeteneğinin ülkemizi bir güç merkezi haline getireceğine inanıyoruz. Türkiye’nin bankası Akbank olarak biz de ülkemizi uluslararası arenada temsil etmeye devam edeceğiz.’

Okumaya devam et

KATEGORİ

FARK YARATANLAR

FARK YARATANLAR

FARK YARATANLAR

ALTIN – DÖVİZ

Altın Fiyatları

KRIPTO PARA PİYASASI

BORSA

TANITIM

FACEBOOK

Popüler

www bankavitrini com © "BANKA VİTRİNİ Portal"da yayımlanan, BANKA VİTRİNİ'nde yer alan yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır. "BANKA VİTRİNİ Portal"da yayımlanan tüm özgün yazıların içeriğinden yazarları sorumludur. www.bankavitrini.com'da yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Yer alan yazılarda herhangi bir yatırım aracı; Hisse Senedi, kripto para biriminin veya dijital varlığın alım veya satımını önermiyor. Bu nedenle sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Lütfen transferlerinizin ve işlemlerinizin kendi sorumluluğunuzda olduğunu ve uğrayabileceğiniz herhangi bir kaybın sizin sorumluluğunuzda olduğunu unutmayın. © www.paravitrini.com Copyright © 2020 -UŞAK- Tüm hakları saklıdır. Özgün haber ve makaleler 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu korumasındadır.