Connect with us

ALTIN - DÖVİZ - KRIPTO PARA

Bitcoin’le Alakalı Acemi Hataların Çoğunu Yapıp Ders Çıkaran Birinden Önemli Uyarılar

Birkaç senedir Bitcoin hakkında acemi ve amatör hataların çoğunu yapıp dersler çıkaran bir Ekşi Sözlük yazarı, özellikle bu işe yeni girenlerin benzer hataları yapmaması adına önemli bilgiler paylaşmış.

Yayınlanma:

|

Bir-iki senedir bu işin iyi kötü içinde olan ve genelde yapılan “acemi” ve “amatör” hataların çoğunluğunu da yapmış ve öğrenmiş biri olarak, başkalarının da bu hataları yapmamasını ve para kaybetmesini engellemek amaçlı hap bilgiler paylaşmak istiyorum.

öncelikle şunu unutmayın; kripto dünyası manipülasyona açık, dalgalanması yüksek, ani iniş ve çıkışlarla hem vezir ama hem de rezil de edebilecek riskli bir dünya. bu yüzden iyi ve mantıklı bir strateji, doğru hamleler şart.

bu piyasada en önemli 3 şey: doğru strateji, sabır ve soğuk kanlılık. gelin madde madde başlayalım.

1) başlangıç yatırım miktarı ve bakış açısı

Herkes için bu gerçek değişebilir ama bu kadar yüksek riskli bir markette, koyacağınız bütçe çok da değilse anlık al-satlardan ziyade uzun vadeli bakmanız, kaybedeceğinizde üzülmeyeceğiniz bir bütçe ile başlamanız ve o bütçeyi orada unutmanız en doğrusu olacaktır. ufak ufak oynayarak, zamanla hem öğrenecek, hem de yaptığınız hatalarda çok fazla kaybetmeyeceksiniz.

orta-uzun vade yatırım her zaman daha çok işe yarayacaktır. bu borsada devamlı al sat yaparak, günde 5-6 coin değiştirerek para kazanmak çok ciddi takip etmiyor ve bilmiyorsanız çok zor. bu en başta cazip ve kolay gelse de, yapılan bir çok ankette uzun vadeli tutanların daha karlı olduğu çok net bir şekilde ortada.

marketin genel tablosuna bakar, sağlıklı bir dönemdeyseniz (şu an olduğu gibi) ürünleri seçip, yatırımınızı sepet olarak yaparsınız. birazdan sepetin öneminden bahsedeceğim.

2) kullandığınız platform

Çoğu alt coinin olmadığı, ani yükselmelerde satışa izin vermeyen, komisyonu yüksek btctürk, paribu gibi yerleri kullanmayın. herkesin kötü tecrübesinden ders almak lazım. bu işin en iyisi binance varken diğerleri macera. binance, hem hızlı, hem güvenilir hem de türkçe desteği sunan bir platform. web sürümü de mobil sürümü de oldukça iyi. her yerde eğitim videoları var, kullanması da biraz alışınca çok kolay.

hem türk borsalarından hem de papara’dan binance’e para aktarabilirsiniz.

referans linke alerjiniz olmasın, tek başınıza kaydolursanız bir indiriminiz olmuyor ama referans linkle olursanız linke göre %10’a kadar komisyon indirimi kazanırsınız siz de.

3) yatırım metodu – sepet yapmanın önemi

Bu sadece kripto dünyası için değil, her zaman geçerli bir durumdur. sepet yapmak, paranızı birden fazla ürüne yatırmanız demek. sepetteki mantığımız riski azaltıp, dağıtmak, kazanç oranını arttırmaktır. bizim gibi küçük yatırımcılar bir yatırım enstrümanına her şeyleriyle girip, kazanacaklarını düşünürler ama genelde tam tersi olmakta, o enstrüman düştüğü an tüm paralarını kaybetmekteler.

ister bitcoin, ister eth, ister güçlü alt-coin, ne olursa olsun %99 emin bile olsanız bir coine tüm paranızı asla ama asla koymayın. hele böyle bir markette, tek hamlede paranızı kaybetmeniz , kaybetmeseniz bile diğer artan coinleri göz göre göre kaçırmanız çok olası. siz a coininde tüm paranızı yatırmışken, a coini harici diğer coinler yükseldiğinde beklemekten hem kaybedeceksiniz hem de a coininde beklenmeyen bir durum olduğunda paranızın tümü kaybolacak.

Nasıl sepet yapılır?

gelin örnekleyelim. 5 coine 20 şer dolar yatırdınız diyelim. 1 hafta sonra a ürünü %50 yükseldi ve paranız 30 dolar oldu. bu 10 dolar karı alıp, diğer ürünlere dağıttınız her ürün 22.5 dolar oldu. 2 hafta sonra b ürünü %100 yükseldi, paranız 40 birim oldu. siz bu 20 dolar karı alıp, diğerlerine dağıttınız ve her ürün yaklaşık 29 dolar oldu. bir süre sonra sıra c ürününe geldi, %100 artış oldu ve elinizde 58 dolar c ürünü oldu. c ürününden toplamda 38 dolar olan karınızı diğer ürünlere eklediniz diyelim. d ve e ürünlerinde toplamda 48 er dolarınız oldu. d ürünü hiç artmadı, e ürünü de %100 arttı diyelim.

toplamda 100 dolar yatırdığınız para ne oldu?

a ürünü: 20 dolarla devam ediyoruz ya da kar aldık cebimize,
b ürün: 20 dolarla devam ediyoruz ya da kar aldık cebimize,
c ürünü: 20 dolarda devam ediyoruz ya da kar aldık cebimize,
d ürünü: 48 dolarla devam ediyoruz,
e: 96 dolarla devam ediyoruz

toplamda 204 dolarımız oldu ve yatırımımızı ikiye katladık.

tek bir üründe olsaydık d ürünü gibi hiç yükselmeyebilirdi ya da a ürünü gibi daha az yükselebilirdi ya da daha kötü senaryoda düştüğünde paramızı kaybetmiştik. o yüzden görüldüğü gibi ilk şart sepet yapmak!

Sepette ne kadar farklı yatırım aracı olmalı?

gördüklerime göre 0-500 dolar arası gibi düşük bütçeler için 4-5 farklı coin, 500-2000 dolar arası veya daha fazlası için 4-8 farklı coin iyi olacaktır. genelde 8 coinden fazlaya çıkmamaya çalışın çünkü her coin için bilgi sahibi olmanız, strateji belirlemiş olmanız önemli.

burada risk iştahınıza göre misal portföyünüzün %80-%90’ıyla btc, eth, bnb, tomo, neo gibi sağlam coinler alabilir, geri kalan %10 bütçenizi daha riskli alt coinlere paylaştırabilirsiniz. burada artık karar sizde.

4) stratejinin önemi- düşmemeniz gereken tuzaklar

bu borsada ilk ve asla delinmemesi gereken kural: yükselmiş coine girmemek. eğer arkada çok sağlam bir proje yoksa ki bu çok azdır, %50-%100 yükselmiş coinlere girmeyin! birçok insan yükselmiş coine, daha da yükselir mantığıyla giriyor ve sert düşüşlerde tüm parasını kaybediyor. xrp, dodgecoin, gamestop hisseleri hep bunun örneği. bu kadar yükselen coin, artık yükselmiştir ve evet kaçırdınız ama sizin bir portföyünüz, stratejiniz var, ona sıra gelmesini bekleyeceksiniz. fomo yani kaçırma korkusuyla bu coinlere yüksekten girmek bile bile lades ve intihar demek. unutmayın bu işin sırrı coini alt noktada yakalamak ve bunu yapabileceğiniz onlarca coin var!

ikinci kural: %10-%15 düşüşler her gün görülebilecek düşüşler, bu durum olduğunda panik yapmamak. işi bilen insanların yorumlarını, btc-alt coin dominasyonunu, genel trendi takip edin.

unutmayın al-sat yapmıyoruz, orta-uzun vade bakıyoruz. dolayısıyla panik satışların anlamı yok. etherium, 120 dolardan 1800 dolara gelene kadar birçok noktada %15-%20 belki daha fazla geriye çekildi ama panik yapmayan, orta ve uzun vade bakan herkes kazandı ve 12-13x yaptı.

peki stratejiden kastım ne?

yatırım yaparken illa al-sat yapacaksanız, orta ve uzun vade yatırımlarınızdan ayırın ve aldığınız her coin için bir hedefiniz olsun. örneğin ben yakın zamanda sand aldım, güvendiğim bir proje, yatırımım uzun vadeli. çok yakın zamanda 2x yaptı, tamamını satmadım, elde ettiğim karı diğer yatırım araçlarıma dağıttım, ana paramı koruyorum çünkü daha gidecek yolu olduğunu düşünüyorum. 

burada herkes size şu çok iyi, bu çok yükselecek vs diye coin söyleyecek, bazıları doğru, bazıları manipülasyon ya da yanlış olacak. bir coine yatırım yapmadan önce kendi araştırmanızı yapmanız çok önemli, bunu sakın unutmayın.

daha da önemlisi sabırlı olun, bu piyasa yüzlerce coin var. 5 coininiz var diyelim, sizin coinlere sıra gelene kadar geri kalan birçok coin yükselebilir, sakin olun. bu noktada birçok kişi belki de çoğunluk kaçırma korkusuyla elindeki coini satıp, yükselen coinlere giriyor. üstten girdiği pump yemiş coin çatırt diye düşerken para kaybediyor, parasını kaybederken sabredip bekleyemediği coin yükseliyor ve o fırsatı da kaçırmış oluyor. çok basit bir konu ama inanın herkes bunu yapmıştır!

düşüşlerde panik yapıp satmamak, stratejinize bağlı kalmak ve sabırlı olmak önemli.

5) stop-loss kullanmak

bu konu tartışmalı, bazılarına göre stop kullanmak balinaların cebinizden paranızı alması demek ama bence bu kadar oynak, sabah kalktığımda elimdeki her şeyin %80 düşmüş olsa şaşırmayacağım piyasada kullanmak şart. bilmeyenler için nedir? binance spot piyasada elinizdeki coin için “şuraya yükseldiğinde/düştüğünde bu ürünü sat” diye emir verebileceğiniz süper bir özellik ve tabii ki çoğu borsada yok! yani 10 dolardan coin aldınız diyelim, bu coin 12 dolara yükseldiğinde sat ya da 8 dolara düştüğünde sat diyebiliyorsunuz.

bu noktada dikkat etmeniz gereken şey: stoplarınızın güncel fiyata çok yakın olmaması. piyasada boğalar bu stopları patlatıp alttan mal toplamak için coinleri %10-%15 düşürebiliyorlar. böylece satıyorsunuz, ucuz fiyattan onu alıp fiyatı tekrar yükseltiyorlar. dolayısıyla benim stoplarım genel olarak %20 aşağıda oluyor ki büyük düşüşlerde kayıp yaşamayım.

örneğin 2020 yaz ayında yaşanan büyük düşüşte stop koymadığım için yarısından fazla paramı kaybettim, eğer onu yaşamamış olsam bugün çok çok daha iyi bir noktadaydım.

3) yatırım metodu – sepet yapmanın önemi

bu sadece kripto dünyası için değil, her zaman geçerli bir durumdur. sepet yapmak, paranızı birden fazla ürüne yatırmanız demek. sepetteki mantığımız riski azaltıp, dağıtmak, kazanç oranını arttırmaktır. bizim gibi küçük yatırımcılar bir yatırım enstrümanına her şeyleriyle girip, kazanacaklarını düşünürler ama genelde tam tersi olmakta, o enstrüman düştüğü an tüm paralarını kaybetmekteler.

ister bitcoin, ister eth, ister güçlü alt-coin, ne olursa olsun %99 emin bile olsanız bir coine tüm paranızı asla ama asla koymayın. hele böyle bir markette, tek hamlede paranızı kaybetmeniz , kaybetmeseniz bile diğer artan coinleri göz göre göre kaçırmanız çok olası. siz a coininde tüm paranızı yatırmışken, a coini harici diğer coinler yükseldiğinde beklemekten hem kaybedeceksiniz hem de a coininde beklenmeyen bir durum olduğunda paranızın tümü kaybolacak.

Nasıl sepet yapılır?

gelin örnekleyelim. 5 coine 20 şer dolar yatırdınız diyelim. 1 hafta sonra a ürünü %50 yükseldi ve paranız 30 dolar oldu. bu 10 dolar karı alıp, diğer ürünlere dağıttınız her ürün 22.5 dolar oldu. 2 hafta sonra b ürünü %100 yükseldi, paranız 40 birim oldu. siz bu 20 dolar karı alıp, diğerlerine dağıttınız ve her ürün yaklaşık 29 dolar oldu. bir süre sonra sıra c ürününe geldi, %100 artış oldu ve elinizde 58 dolar c ürünü oldu. c ürününden toplamda 38 dolar olan karınızı diğer ürünlere eklediniz diyelim. d ve e ürünlerinde toplamda 48 er dolarınız oldu. d ürünü hiç artmadı, e ürünü de %100 arttı diyelim.

toplamda 100 dolar yatırdığınız para ne oldu?

a ürünü: 20 dolarla devam ediyoruz ya da kar aldık cebimize,
b ürün: 20 dolarla devam ediyoruz ya da kar aldık cebimize,
c ürünü: 20 dolarda devam ediyoruz ya da kar aldık cebimize,
d ürünü: 48 dolarla devam ediyoruz,
e: 96 dolarla devam ediyoruz

toplamda 204 dolarımız oldu ve yatırımımızı ikiye katladık.

tek bir üründe olsaydık d ürünü gibi hiç yükselmeyebilirdi ya da a ürünü gibi daha az yükselebilirdi ya da daha kötü senaryoda düştüğünde paramızı kaybetmiştik. o yüzden görüldüğü gibi ilk şart sepet yapmak!

Sepette ne kadar farklı yatırım aracı olmalı?

gördüklerime göre 0-500 dolar arası gibi düşük bütçeler için 4-5 farklı coin, 500-2000 dolar arası veya daha fazlası için 4-8 farklı coin iyi olacaktır. genelde 8 coinden fazlaya çıkmamaya çalışın çünkü her coin için bilgi sahibi olmanız, strateji belirlemiş olmanız önemli.

burada risk iştahınıza göre misal portföyünüzün %80-%90’ıyla btc, eth, bnb, tomo, neo gibi sağlam coinler alabilir, geri kalan %10 bütçenizi daha riskli alt coinlere paylaştırabilirsiniz. burada artık karar sizde.

4) stratejinin önemi- düşmemeniz gereken tuzaklar

bu borsada ilk ve asla delinmemesi gereken kural: yükselmiş coine girmemek. eğer arkada çok sağlam bir proje yoksa ki bu çok azdır, %50-%100 yükselmiş coinlere girmeyin! birçok insan yükselmiş coine, daha da yükselir mantığıyla giriyor ve sert düşüşlerde tüm parasını kaybediyor. xrp, dodgecoin, gamestop hisseleri hep bunun örneği. bu kadar yükselen coin, artık yükselmiştir ve evet kaçırdınız ama sizin bir portföyünüz, stratejiniz var, ona sıra gelmesini bekleyeceksiniz. fomo yani kaçırma korkusuyla bu coinlere yüksekten girmek bile bile lades ve intihar demek. unutmayın bu işin sırrı coini alt noktada yakalamak ve bunu yapabileceğiniz onlarca coin var!

ikinci kural: %10-%15 düşüşler her gün görülebilecek düşüşler, bu durum olduğunda panik yapmamak. işi bilen insanların yorumlarını, btc-alt coin dominasyonunu, genel trendi takip edin.

unutmayın al-sat yapmıyoruz, orta-uzun vade bakıyoruz. dolayısıyla panik satışların anlamı yok. etherium, 120 dolardan 1800 dolara gelene kadar birçok noktada %15-%20 belki daha fazla geriye çekildi ama panik yapmayan, orta ve uzun vade bakan herkes kazandı ve 12-13x yaptı.

Peki stratejiden kastım ne?

yatırım yaparken illa al-sat yapacaksanız, orta ve uzun vade yatırımlarınızdan ayırın ve aldığınız her coin için bir hedefiniz olsun. örneğin ben yakın zamanda sand aldım, güvendiğim bir proje, yatırımım uzun vadeli. çok yakın zamanda 2x yaptı, tamamını satmadım, elde ettiğim karı diğer yatırım araçlarıma dağıttım, ana paramı koruyorum çünkü daha gidecek yolu olduğunu düşünüyorum. 

burada herkes size şu çok iyi, bu çok yükselecek vs diye coin söyleyecek, bazıları doğru, bazıları manipülasyon ya da yanlış olacak. bir coine yatırım yapmadan önce kendi araştırmanızı yapmanız çok önemli, bunu sakın unutmayın.

daha da önemlisi sabırlı olun, bu piyasa yüzlerce coin var. 5 coininiz var diyelim, sizin coinlere sıra gelene kadar geri kalan birçok coin yükselebilir, sakin olun. bu noktada birçok kişi belki de çoğunluk kaçırma korkusuyla elindeki coini satıp, yükselen coinlere giriyor. üstten girdiği pump yemiş coin çatırt diye düşerken para kaybediyor, parasını kaybederken sabredip bekleyemediği coin yükseliyor ve o fırsatı da kaçırmış oluyor. çok basit bir konu ama inanın herkes bunu yapmıştır!

düşüşlerde panik yapıp satmamak, stratejinize bağlı kalmak ve sabırlı olmak önemli.

5) stop-loss kullanmak

bu konu tartışmalı, bazılarına göre stop kullanmak balinaların cebinizden paranızı alması demek ama bence bu kadar oynak, sabah kalktığımda elimdeki her şeyin %80 düşmüş olsa şaşırmayacağım piyasada kullanmak şart. bilmeyenler için nedir? binance spot piyasada elinizdeki coin için “şuraya yükseldiğinde/düştüğünde bu ürünü sat” diye emir verebileceğiniz süper bir özellik ve tabii ki çoğu borsada yok! yani 10 dolardan coin aldınız diyelim, bu coin 12 dolara yükseldiğinde sat ya da 8 dolara düştüğünde sat diyebiliyorsunuz.

bu noktada dikkat etmeniz gereken şey: stoplarınızın güncel fiyata çok yakın olmaması. piyasada boğalar bu stopları patlatıp alttan mal toplamak için coinleri %10-%15 düşürebiliyorlar. böylece satıyorsunuz, ucuz fiyattan onu alıp fiyatı tekrar yükseltiyorlar. dolayısıyla benim stoplarım genel olarak %20 aşağıda oluyor ki büyük düşüşlerde kayıp yaşamayım.

örneğin 2020 yaz ayında yaşanan büyük düşüşte stop koymadığım için yarısından fazla paramı kaybettim, eğer onu yaşamamış olsam bugün çok çok daha iyi bir noktadaydım.

2010’da 2 Pizza İçin 10 Bin Bitcoin Ödeyen Aşırı Şanssız İnsan: Laszlo Hanyecz

Ekşisözlük

Okumaya devam et

ALTIN - DÖVİZ - KRIPTO PARA

Harris %2 farkla Trump’ın önünde. TCMB swap işlemlerine başlıyor. YEN rota değiştirdi!

Yayınlanma:

|

Yazan:

  • TCMB dün sonuçlanan olağan PPK toplantısında beklenildiği üzere politika faizini %50 seviyesinde sabit tutarken, borç alma ve borç verme faiz oranlarını da (faiz koridoru -3/+3) %47 ve %53 seviyelerinde sabit tuttu. Karar ile birlikte yayınlanan politika metninde de önemli değişikler görmedik. Dün bültenimizde belirttiğimiz üzere, asıl meseleyi karardan ziyade, bollaşan TL likiditesi ve hâliyle bollaşan bir ürünün fiyatı düşer mantığından hareketle, paranın da fiyatı faiz ise, son zamanlarda gevşeme eğiliminde olan piyasa faizlerine karşı atılabilecek sterilizasyon (Merkez bankalarının, çeşitli nedenlerle oluşan para arzı artışlarının etkilerini dengelemek için uyguladıkları açık piyasa işlemleri) adımlarında olacağını belirtmiştik.
  • Bu bağlamda,  TCMB sterilizasyon araçları kapsamında döviz ve altın swap ihalelerine başlayacağını duyurdu. Swap basit bir anlatımla değiş tokuş işlemidir. Yani bir para birimi ile diğer para birimini bugün değişip, vade tarihinde ise faiz farkı ile oluşan yeni kur seviyesinden işlemin tersinin yapılmasıdır. Elbette, dikkat çekmek isterim ki, senelerdir ilk bacakta döviz ihtiyacı nedeniyle alıcı konumunda olan ve piyasaya yine ilk bacakta TL veren TCMB, bu sefer sistemdeki fazla TL’yi ‘sterilize’ etmek amacıyla ilk adımda döviz satıp TL almayı deneyerek tam ters bir işleme soyunuyor. Bu adımın vade tarihinde ise tersi yapılacak.
  • Gelelim bu adımın piyasada neleri etkileyeceğine. TCMB’nin yeni başlayacağı satım yönlü döviz ve altın swap ihaleleri, sistemdeki fazla TL likiditesini azaltarak gevşeme eğiliminde olan piyasa faizlerini yukarı itecek. Son verilere göre, bankacılık sistemindeki TL likidite fazlası 200 milyar TL. Bankalar ellerinde mevcut olan bu fazla TL likiditesini bugün getirip TCMB’ye verecekler, karşılığında ise döviz alacaklar. Basit bir matematikle, 33 milyon TL verip 1 milyon USD alacalar. Vade tarihinde ise tam tersini yapıp dövizi geri verecek ve TL’sini faizi ile birlikte geri alacak. Takdir edeceğiniz üzere, TCMB’nin ilk bacakta piyasaya döviz vermesi, brüt rezervlerini azaltacak ama net döviz pozisyonunu değiştirmeyecek. Bir tarafta piyasada var olan TL azalırken, döviz likiditesi de çoğalmış olacak. Yine çoğalan malın fiyatı düşer mantığından hareketle kur aşağıya gidecek. Zaten dün itibariyle USDTRY kuru 32,82 seviyesine kadar geriledi! TCMB bu noktada piyasadan döviz alımı ile kuru yine kontrol altında tutmaya çalışağını düşünüyoruz. Öte yandan, bankalar bugün ellerinde oluşan dövizi (TL verip döviz aldı) bir yere plase etmeleri gerekecek. Döviz kredi imkânlarının daha yeni sınırlamaya tabi tutulduğu düşünülürse, bu durumda bankalar gidip Eurobond alabilirler ki bu da CDS risk primini aşağı yönlü itebilir (bugün 5 yıllık CDS’in 255 baz puan gerilediğini not edelim). Londra’nın ise henüz bu tabloda yer almadığını peşinen not edelim. Ayrıca, TCMB’nin 2023 yılı genel seçim öncesi 65 milyar dolara yükselerek rekor kıran lokal bankalarla yaptığı swaplar bu hafta 0,14 milyar dolara kadar gerilediğini de ayrıca not edelim.
  • TCMB hamleleri bültenimizde geniş bir yer tutarken, Türkiye’de dün açıklanan Tüketici güven endeksinin Temmuz ayında düşüş kaydederek 75,9 olarak açıklandığını görüyoruz. Temmuz’da ekonomik faaliyetlerin belirgin bir biçimde ivme yitirdiğine ilişkin duyumlarımız ile örtüşen bir veri seti! Bu arada Temmuz verisini bu yılın en düşüğü olduğunu da not edelim.
  • Yurtdışı cephede ise gözler ABD Başkanlık seçimini yakın bir şekilde takip ederken, Demokrat parti, Başkan Yardımcısı Kamala Harris etrafında kenetlenmesi sonrası dün ilk kampanya mitingine çıkan Harris hedefine hâliyle Donald Trump’a alırken, bu sabah Reuters/Ipsos kamuoyu anketi sürpriz bir anket yayımladı. Ankete göre Cumhuriyetçi rakibi karşısında Harris %44’e karşı %42 ile önünde görünüyor!
  • Yeni gün başlangıcında, Asya borsaları, ABD’li teknoloji devleri Tesla ve Alphabet’in zayıf kazançlarının güveni olumsuz etkilemesinin ardından zayıf bir seyir izliyor. Son yıllarda borsaları devamlı sırtlayan “Muhteşem 7’li” olarak tanımlanan grubun içinde yer alan Google’in zayıf gelen kârı ana endeksleri  aşağıya çekti: ABD borsaları geceyi %0,2 civarında düşüşle tamamladı. Faiz artırımının masada kalacağı gelecek hafta sonuçlanacak olağan BoJ toplantısı öncesinde, Japon Yen’i dolar başına 155 seviyesine toplayarak son altı haftanın en yüksek seviyesine ulaştı. Hatırlanacağı üzere, teknik bir bakış açısı geliştirerek 158 seviyesinin altında yatırımcıları dikkatli olmaya davet etmiştik (bakınız grafik). Güçlenen Yen, ihracat odaklı Japonya ekonomisini zorlayacağı beklentisi ile bu sabah gösterge endeks Tokyo borsası %0,6 aşağıda işlem görüyor.
  • Para birimleri cephesinde doların bir miktar da olsa güçlendiğini görüyoruz. Geçen haftalarda 1,30 seviyesini test eden Sterlin, bu sabah dolar karşısında 1,2888 seviyesine gerilerken, EURUSD paritesi de benzer bir şekilde 1,29 seviyesinin aşağısında gevşedi. ABD ekonomisi ve siyasetinin önemli değişimlere sahne olacağı ilerleyen günlerde volatiliteye hazır olmak gerekiyor. Emtia cephesine ise altın yeniden 2,420 dolar seviyesine toparlarken, gümüş ise tehlike çanlarının çaldığı 29 dolar eşik seviyesinden uzaklaşarak 29,30 seviyelerine geldi. Direnişin parası bitcoin ise 68bin dolar seviyesine kadar yükselmesi ardından teknoloji tarafında devam eden sancılı seyre paralel 66bin dolar seviyesine geri çekildi. Kıymetli madenler için tonumuz pozitif. Bitcoin için ise 71bin dolar üzeri kapanışlar ardından patlayıcı kuvvetin oluşacağını öngörüyoruz.

*USDJPY

1721795780012ed97dec690fdbfe368f28c91e5d56_1_1200.jpg

Emre Değirmencioğlu

Okumaya devam et

ALTIN - DÖVİZ - KRIPTO PARA

HAKAN ARAN: “2025 yılı sonuna kadar rahatlama beklemeyin”

Yayınlanma:

|

Yazan:

Türkiye İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, 2025 yılı için gördüğü tablo üzerinde durdu:

– 2025’te enflasyonun yüzde 42 olduğu ama Merkez Bankası’nın hedefi nin yüzde 14- 21 bandında yer aldığı bir yıl başlayacak. Merkez Bankası, 42’yi 14-21’e nasıl getirecek? Ekonomiyi gevşetemez. Kredi büyümesinde yüzde 2 sınırını artıramaz.

Kredi tarafında sıkışıklığın ve pahalılığın yıl boyu süreceğine işaret etti:

– Yüzde 45 enflasyon varken, yüzde 50 pahalı iken, yüzde 25 enflasyonda da yüzde 30 pahalı olacak. Yani, kredide pahalılık devam edecek.

Bu noktada şu uyarıyı yaptı:

– 2025 yıl boyunca rahatlama bekleyen, “Nasıl olsa biraz hafifl er, ben de paraya erişirim” diye düşünenler, nefesini 2025 sonuna kadar tutamayanlar da muhtemelen çok zorluk yaşayacaklar.

Bu durumda KOBİ’lerden büyüklere tüm şirketlerin vardiya azaltmaya, sonrasında verimlilik artışı için robotlaşmaya ağırlık vereceğini kaydetti:

– 2025 yılında işsizlik artacak, yani istihdam piyasasına olumsuz yansıyacak. Bunun da Merkez Bankası’nın elini daha çabuk tutacağı ve artık sıkılaşmayı, istihdamı da belli bir oranda gözeterek yapacağı noktaya getirecektir diye tahmin ediyorum.

2025’te enflasyonun yüzde 14-21 bandının üzerinde, 20-21 arasındaki bir noktada bitmesini beklediğini bildirdi:

– Bu durumda da yüzde 45 olan politika faizinin 25’e kadar düşürülme imkanı olacağını düşünüyorum. İzin verildiği kadar büyüyen krediye erişip akıllıca kullanan, iş yerinde verimliliği artırmaya yönlendirenin güçleneceği bir yıl olacak 2025.

Sonra ekledi:

– Ama sorunlu alacak oranlarının, bankadaki donuk alacak oranlarının ticari tarafı da içine alacak şekilde artacağı bir 2025 yılı göreceğimiz kanaatindeyim.

Enflasyon yüzde 10’lara inene kadar üretici ve ihracatçı rahat yüzü göremez

Türkiye İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, ihracat konusunda şu saptamayı yaptı:

– Merkez Bankası döviz rezervlerini “kasa doldu” denecek düzeyde artırana kadar ve enflasyon yüzde 10’lu seviyelere gelene kadar bir denge noktası oluşmayacağı için ne ihracatçının ne üreticinin rahat yüzü göremeyeceği düşüncesindeyim.

Saptamasına şu eklemeyi yaptı:

– Onlar sıkıntı yaşamaya, kurdan şikayet etmeye, “Ben artık üretemiyorum, ihraç edemiyorum, maliyetim daha fazla” deyip “Sattığımdan zarar ediyorum” şikayetine maalesef bu söylediğim konjonktür boyunca devam edecek. Bu şikayetlerin önüne geçebilecek bir mekanizma yok.

Şu noktanın altını çizdi:

– Eğer siz bir yanlış yaptıysanız, yanlışınızla yüzleşmeniz gerekiyor. Biz ekonomide yanlış politika izledik. Şu andaki sıkıntılarla yüzleşmeden düzelme olmaz.

Şu soruyu ortaya attı:

– Biz onu yaptık tamam geçmişte kaldı? Şimdi çaresi yok mu?

Soruyu şöyle yanıtladı:

– O yanlış yapılırken ihracatçı çok kazandı. Yanlış yapılırken yatırım yapan iş insanı çok kazandı. Yani, çok ciddi miktarda ucuz TL ihracatçıya, üreticiye, yatırım yapana verildi. Uzun vadelerle verildi. Yüzde 8.5, 10, 12.5’ten verildi.

Bu noktada yine sordu:

– Bu kaynakları alıp ne yaptılar?

Soruları sıraladı:

– Bu kaynaklarla kendilerinin daha verimli olmaları, daha rekabetçi olmaları için mi yatırım yaptılar? Yoksa zaten aslında her an rekabette, fiyatta sorun yaşayabilecekleri üretim bandını çoklayıp 5 üretirken 10 üretip 10 satacağım şeklinde mi hareket ettiler?

Bu dönemde genelde kapasite artırıldığına işaret etti:

– Şu anda öyle bir tabloya gelindi ki, elde çok yüksek kapasite var ama kârlı değil. İşte şu andaki en büyük problem bu.

Çözüm yolunu irdeledi:

– Bu problemi her seferinde yaşamamak için Türkiye’nin toplam faktör verimliliğini artıracak olan projeler üzerinde kümelenmesi lazım. Bu da 5 yıllık bir planla olur. Ancak bu şekilde Türkiye rekabetçi bir yapıya gelebilir.

Müşterisi aç iken banka tok yatamaz

Türkiye İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, sağlıklı kredi kullandırılmaması halinde finans kesiminin de olumsuz tablodan nasibini alacağını bildirdi:

– Hepimiz için düzlüğe çıkmanın tek koşulu, hatayı yaptığımız ilk noktaya geri dönmek. O yer de, kabul edilebilir bir enflasyon, hane halkının, çalışanın, ücretlinin enflasyona ezdirilmediği, o düzeydeki ücret artışının sanayiciyi yormayacak noktaya gelmesi.

Ardından ekledi:

– Sen fiyatını artıramayan ihracatçıyı, üreticiyi her sene yüzde 50, 70 ücret artışıyla yüz yüze getirirsen bu insan batar. O yüzden tekrar yüzde 10’lu seviyelere getirmemiz lazım ki bu kişiler rekabet gücünü koruyabilsin.

Bu noktada bankaların kârlarındaki düşüşü nasıl değerlendirdiğini sordum, şu yanıtı verdi:

– Reel sektörde sorun varken, ülkede kârlılık düşerken bankaların kârlılığının artması bence sorun olurdu. Eğer siz içinde bulunduğunuz bu koşullardan aynı şekilde etkilenmiyorsanız zaten yanlış bir şeyler yapıyorsunuz demektir.

Sorunların, sıkıntıların herkes tarafından paylaşılmasının iyi bir gösterge olduğunu kaydetti:

– Müşteriyle her zaman yüz yüze bakan bir kurum olarak müşterimiz açken biz tok yatan konumda olmak istemeyiz. Bizim de bu dönemde sıkıntı yaşamamız kadar doğal bir şey yok.

ekonomim-Vahap Munyar

Okumaya devam et

ALTIN - DÖVİZ - KRIPTO PARA

ABD ekonomisi ve siyaseti önemli bir değişimin arefesinde: Nereye yatıracağız?

Yayınlanma:

|

Yazan:

  • Türkiye cephesinde işler göreceli olarak yolunda giderken, küresel mali piyasalarda ise ‘sancılı’ bir dönemeçten geçtiğimizi itiraf etmeliyim. İlk önce şunu açık bir şekilde dile getirmek gerekiyor ki, senelerdir devam eden yüksek faiz döneminden artık açık bir şekilde dünyanın çıkmaya başladığını görüyoruz. ABD’de istihdam kanadında yaşanan bozulmayı teyit eden son veriler ardından ABD’de FED yetkilileri istihdam riskine dikkat çekerken, piyasalar 18 Eylül olağan FED toplantısından faiz indirimini %100 ihtimal ile fiyatlıyor. FED’in çok açık bir şekilde faiz indirim sürecine gittiğine dair emarelerin arttığı son günlerde, teknoloji hisseleri önderliğinde piyasaların satıcılı bir seyir izlediğini de görüyoruz.
  • Hatırlarsanız, geçen hafta gerek Çin ile ABD ticaret gerilimlerinin derinleşmesiyle tetiklenen teknoloji satışları, Trump’a yönelik suikast girişimi ve ABD Başkanı Biden’ın başkanlık yarışındaki kaderine ilişkin belirsizliklerin gölgesinde ABD borsaları sert satışlara sahne olmuştu. Not etmek gerekirse, en büyük 500 şirketin işlem gördüğü S&P500 endeksi geçen haftayı %2 düşüşle tamamlarken, endeks önceki hafta tüm zamanların zirvesinde yer alıyordu! Öte yandan, %0 seviyesinden %5,5 seviyesine amansız bir şekilde yükselen FED’in politika faizi ardından piyasalar yaklaşık 2,5 yıl aradan sonra yeniden faiz indirimine hazırlanıyor. Bu gelişmelerin gölgesinde, VIX endeksi (namı diğer korku endeksi) geçen haftayı %33 yükselişle uzun zamandır görmediğimiz kadar sert bir hareketle tamamlayarak piyasaların gerginliğini adeta haykırdı. Bu minvalde, ABD ekonomisinin ve siyasetinin önemli bir değişime sahne olacağı yakın gelecekte, piyasaların bir miktar kâr satışlarına sahne olmasını sağlıklı olarak yorumlayacağız.
  • Hava zaten limoni bir de Cuma günü dünyanın büyük bir kısmının hareketsiz kaldığına ve yaşanan siber kaosun pek çok sektörü olumsuz etkilediğine tanıklık ettik. Microsoft gibi pek çok şirket tarafından kullanılan pek çok kişinin ise adından yeni haberdar olduğu siber güvenlik devi CrowdStrike’ın hatalı bir güncelleme yayınlamasının ardından yaşanan kesinti global çapta siber kaosa neden olurken, uçuşlar iptal edildi, bankalardan para çekilemedi…  Kesintinin dünya çapında milyarlarca dolara mal olduğunu düşünürken, Microsoft ve CrowdStrike şirketlerinin pazar hâkimiyeti de göz önüne alınırsa (windows’un küresel işletim sistemleri pazar payının yaklaşık %72’sine sahip olurken, CrowdStrike’ın da güvenlik kategorisindeki pazar payının yaklaşık %24 olduğunu not edelim) dünyanın nasıl etkilendiğini daha rahat anlayabiliriz.
  • Cuma günü bültenimizin manşetini “We did it, Joe” diye seçerek, Biden’ın hafta sonu çekileceğine işaret etmiştik. Nitekim de Demokrat Parti içinde etkili bir isim olan Obama ailesinin de desteğinin çekmesinin ardından Başkan Biden “partim ve ülkemin yararına olacağını düşündüğüm bir kararla adaylıktan çekiliyorum” dedi. Haberi size Cuma günü verdiğime göre, artık Trump’ın seçileceğine kesin gözüyle bakıldığı bir ortamda, Demokratların Trump’a karşı kimi aday göstereceği üzerinde isimler de duymaya başladık. Sene başında The Economist dergisinin kapağında bir tarafta Trump’ın silüeti diğer tarafta ise bir kadının resmini görmüştük. Kadın aday teknik olarak Başkan Yardımcısı Kamala Harris gibi görünse de, koltukta oturduğu dönemde sergilediği ve göz doldurmayan performansı yerine Michelle Obama isminin de konuşulduğunun altını çizelim. Temsilciler Meclisi eski Başkanı Nancy Pelosi’nin de aralarında bulunduğu bazı güçlü parti üyelerinin Harris etrafında toplanmayarak şimdilik sessiz kaldığını da not etmek gerekiyor! Lâkin aday kim olursa olsun, Trump’ın seçimi kazanacağına yüksek ihtimal tanıyoruz.
  • Bu noktadan sonra küresel mali piyasaların artık Trump’ın politikalarını erkenden fiyatlandıracağını da not etmek gerekiyor. Trump yardımcısı olarak gösterdiği Vance, kanaatimce Rusya – Ukrayna savaşını bitirmek üzere görevlendirilecek olup Trump’ın da yeni dönemde dünya genelinde küresel bir liderlik sergileyerek jeopolitik riskleri aşağıya çekmek isteyeceğini düşünüyoruz. Zaten güvenli liman altının da geçen hafta test ettiği tüm zamanların zirvesi olan 2,484 dolar seviyesinin epeyce altında haftayı 2,399 dolar ile tamamlamasını da bu beklentiye bağlıyoruz. Lâkin, peşinen söylemeliyim ki yurtdışı piyasalarda belki bir müddet daha devam edebilecek olan kâr satışlarının (piyasa belirsizlikten hoşlanmaz ve bilinmeyen bir Demokrat adayın eklenmesi kesinlikle yatırımcıların rahatsızlığını artıracaktır) yerini yeni alıcıların bir noktada alacağını öngörüyoruz. Bu bağlamda, hem hisse senetleri hem de altın için pozitif tonumuz koruyoruz. Dolar sisteminde, küresel merkez bankalarını rezervleri içerisinde doların payının %72 seviyesinden %56 seviyesine kadar gerilediği ve Çin Merkez Bankası’nın devamlı dolar satıp kıymetli madenler ve endüstriyel madenler aldığı bir konjonktürde, ya da ‘dolar sisteminin’ sorgulandığı yeni bir ekosistemde, yatırım yapılacak yagâne enstrümanın altın ya da daha geniş başlıkta kıymetli madenler olduğunu düşünüyoruz.
  • Kripto paralara karşı bir duruş ve söylem sergileyen JP Morgan CEOsu Jamie Dimon’ın Trump dönemimde Hazine’nin başına Yellen yerine getirileceğini okurken, dolar sistemine alternatif olarak yeni sistemin vazgeçilmezi olarak görülen Bitcoin’in de orta vadede yükseliş isteğini koruyacağını ve psikolojik 100bin dolar seviyesini hedefleyeceğini düşünüyoruz. Öte yandan Çin ile ticaret savaşında daha sert bir duruş sergileyecek olan Trump’ın beraberinde para birimleri ve borsalar cephesinde volatiliteye neden olacağını göz ardı etmezken, aylar önce 2,550 dolar olarak koyduğumuz altın hedefimizin yakın bir gelecekte gerçekleşmesi sonrasında yeni hedef olarak 3bin dolar seviyesini konuşmaya (1 yıllık bir perspektifte) başlayacağız.
  • USDTRY kuru geçen haftayı 33,10 seviyesinin kıyısında sakin bir şekilde tamamlarken, Borsa İstanbul, dünyanın mavi ekranlara çaresiz bir şekilde baktığı günü bankacılık hisseleri önderliğinde hafif de olsa artıda tamamladı. CDS risk primi 263 baz puan seviyesine; 2 yıllık gösterge tahvil faizi de %42 bileşik seviyesine hafif de olsa yükseldi.
  • Her hafta Perşembe günü açıklanan TCMB ve BDDK bültenleri, Pazartesi gününün resmî tatil olması nedeniyle Cuma günü açıklandı. Buna göre, 12 Temmuz ile biten haftada TCMB’nin︎ brüt döviz ve altın rezervleri 153,8 milyar dolar ile yeni bir rekor kırdı. Yurtiçi yerleşiklerin DTH (döviz mevduatları) tercihlerinde son haftalarda devam eden azalma ardından stok rakam 163,7 milyar seviyesine hafifçe yükselirken, Kur Korumalı Mevduat (KKM) bakiyesinde 49 milyar TL gibi neredeyse son 5,5 ayın en yüksek çıkışı yaşandı. Dahası KKM’nin dolar bazlı ana parası 2,1 milyar dolar düşüşle 59,1 milyar dolar seviyesine geriledi. TCMB’nin KKM hesaplarına uygulanacak alt faiz oranını %40’dan %35 seviyesine çekmesi ardından 11 aydır aralıksız süren çıkışın daha da ivme kazanacağını düşünüyoruz. Bu arada not etmek gerekir ki︎, DTH ve bir nevi yabancı para enstrümanı olan KKM’nin toplam mevduat havuzundaki payı %49 seviyesine geriledi (zirve seviyesi %72 ile 10/06/2022 tarihinde görülmüştü). TL’nin payının ise yeniden %51 seviyesine çıkmasını önemsiyoruz! (bakınız grafik)
  • Menkul kıymet istatistiklerine göre yabancı yatırımcının hisse senetlerine küskünlüğü devam ederken, tahvil âşkı ise kabararak devam ediyor. 12 Temmuz ile biten haftada, yabancı yatırımcı 58 milyon dolar hisse senedi satarken, 895 milyon dolar ise Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) almış. Bu bağlamda, yılbaşına göre bakarsak, yabancının hisse senetlerinden 1,2 milyar dolar çıkış yaptığını, DİBS’e ise 10,5 milyar dolar büyüklüğünde giriş yaptığını görüyoruz. Bu gelişmeler cereyan ederken, TCMB’nin swap ve kamu dövizleri hariç net rezervleri ise artı 16 milyar dolar seviyesine kadar iyileşti. Yerel seçim döneminde (01/04/2024 tarihinde) manşet rakamın eksi 74,6 milyar dolar olduğunu tekrar hatırlatmış olayım. (bakınız grafik)
  • Cuma gece piyasa kapanışı ardından Moody’s Türkiye’nin kredi notunu 2 basamak birden artırarak B3’ten B1’e seviyesine getirirken, görünümü de olumlu olarak teyit etti. Diğer iki önemli kredi derecelendirme kuruluşuna göre oldukça geride kalan Moody’s’den gelen not artırımını elbette olumlu olmakla birlikte bir düzeltme olarak yorumluyoruz. Bu nedenle da anlamlı bir piyasa etkisinin olmasını beklemiyoruz. Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğe göre zorunlu karşılık uygulamasında değişikliğe gidildi. Buna göre, döviz kredilerinde aylık büyüme hızı için bankalara getirilen %2’lik büyüme sınırlaması %1,5’e geri çekildi. Döviz kredisi imkânları daha da daralacak bu hamle sonrası para politikası (kredi kanalı üzerinden) biraz daha daraltılmış oldu. TCMB her ne kadar para politikasını etkin bir şekilde kullanmak istese de, attığı adımın arkasında reel sektörün döviz pozisyonunda son dönemlerde yaşanan bozulmanın da payı olduğunu düşünüyoruz.
  • TCMB yarın Temmuz ayı olağan Para Politikası Kurulu toplantısını yapacak. Faizlerin sabit tutulmasına kesin gözüyle bakılırken, TL likiditesinin artması ve piyasada oluşan TL referans faiz oranının TCMB’nin belirlediği faiz koridorunun (%47) alt bandına kadar gelmesi ardından sterilizasyon konusunda yeni adımlar atılabileceğini düşünüyoruz. FED’den 18 Eylül tarihinde hamle gelmesi ardından TCMB’nin de yılın son çeyreğinde bebek adımları ile de olsa faiz indirimlerine başlayacağını düşünmeye başladık. Bu nedenle Eylül ayına kadar TL uzun pozisyonlarımız korumaya devam edip sonrasında ise döviz kurunun sessizliğini bir miktar da olsa bozmasını bekliyoruz. Temmuz sonunda düzenlenecek olağan FED toplantısında önemle tartışılacak veri setleri arasında FED’in favori enflasyon göstergesi olan PCE verisi Cuma günü açıklanacak. Öncesinde ise Perşembe günü, ABD büyüme verisini, istihdam piyasasına yönelik risklerin arttığı bir dönemde önemli ipuçları verebileceği beklentisiyle yakından takip edeceğiz.
  • Cuma günü küresel arenayı derinden etkileyen teknoloji kaosu sonrasında yeni hafta başlangıcında Çin, ekonomisini canlandırmak amacıyla kısa vadeli politika faiz oranını ve gösterge kredi faiz oranlarını düşürdü, bu hamle, zayıf ekonomik veriler ve büyüme hedeflerini tutturma çabaları ışığında geldiğini not edelim. Yeni gün ve hafta başlangıcında, Asya piyasalarında hâkim rengin kırmızı olduğunu görüyoruz. Gösterge endeks Tokyo borsası %1, Tayvan borsası %2,7 Kore borsası ise %1,5 gerileyerek işlem görüyor. Haftanın pek de iyimser başlamadığını not edelim. Gelişmeler karşısında birkaç hafta önce anlamsız bir şekilde 53bin dolar seviyesine kadar gerileyen direnişin parası Bitcoin bu sabah 68bin dolar seviyesine kadar toparlandı. Altın yeni haftaya 2,400 dolar seviyesinden başlarken, gümüş ise teknik mânâda önemsediğimiz 29 dolar seviyesinin üzerinde haftalık kapanış yapması ardından yatay bir seyir izliyor. Bu hafta olimpiyatların da başlayacağını not edelim.

*Menkul Kıymet İstatistikleri

1721622549f2dae2b34c751b5cb7d25075c0134307_1_1200.jpg

*KKM

172162255020c015c286fb71a1a8c2af353c401dd9_2_1200.jpg

*TCMB Net Döviz Pozisyonunda yaşanan günlük değişim

17216225510248e38560968d9aa15fdc3d06e877c1_3_1200.jpg

*Fiili faiz oranları

1721622551a401d3705965a543700dbbbe994b570f_4_1200.jpg

Emre Değirmencioğlu

Okumaya devam et

KATEGORİ

FARK YARATANLAR

FARK YARATANLAR

ALTIN – DÖVİZ

Altın Fiyatları

KRIPTO PARA PİYASASI

BORSA

TANITIM

FACEBOOK

Popüler

www bankavitrini com © "BANKA VİTRİNİ Portal"da yayımlanan, BANKA VİTRİNİ'nde yer alan yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır. "BANKA VİTRİNİ Portal"da yayımlanan tüm özgün yazıların içeriğinden yazarları sorumludur. www.bankavitrini.com'da yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Yer alan yazılarda herhangi bir yatırım aracı; Hisse Senedi, kripto para biriminin veya dijital varlığın alım veya satımını önermiyor. Bu nedenle sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Lütfen transferlerinizin ve işlemlerinizin kendi sorumluluğunuzda olduğunu ve uğrayabileceğiniz herhangi bir kaybın sizin sorumluluğunuzda olduğunu unutmayın. © www.paravitrini.com Copyright © 2020 -UŞAK- Tüm hakları saklıdır. Özgün haber ve makaleler 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu korumasındadır.