Tarihin çok yakın bir dönemine kadar hayattan beklentimiz ve yapabileceklerimiz sınırlıydı. Eğitim ve ulaşım imkanı bugünkü kadar gelişmiş olmadığı için yakın çevremizin yönlendirmesiyle sınırları çizilmiş bir kariyer planıyla hareket ederdik. Çok az insan çevresinden tamamen bağımsız bir iş kolunda eğitim görme ve deneyim kazanma şansı bulabilirdi. Mesleki ustalık nesiller arasında aktarılır ve herkes niş bir konuda küçük yaştan itibaren deneyim kazanma şansına sahip olurdu. Günümüzdeyse eğitimin herkes için ulaşılabilir olması ve internetin ihtiyaç duyduğumuz tüm becerileri aktarabilmesi nedeniyle kısa sürede mesleki tercihlerimizi değiştirebiliyoruz. Yaşadığımız dönemin getirisi olan teknolojik araçları doğru kullanarak herhangi bir konuda uzmanlaşabileceğimiz gibi her bilgiye kolayca ulaşabilmenin sağladığı rahatlıkla yıllarımızı verimsizce harcama riskine sahibiz. Başarıya ulaşmak istiyorsak bireysel ve kolektif olarak büyük bir hedefe yönelerek gerçek potansiyelimizi ortaya koymamız gerekiyor. Kendimiz ve ekibimiz için en doğru hedefi belirleyerek büyük bir adanmışlıkla bunun için çalışmalıyız.

Hedef Belirlemek Neden Önemli?

Bir ekip için ortak bir hedefe yönelik çalışmanın en büyük avantajı öncelik belirlemeyi kolaylaştırarak daha hızlı karar alınmasını sağlamasıdır. Fikir ayrılığına sebep olan pek çok tercih noktasında uzun süre kararsızlık yaşandığı için işlerin yavaşlaması çok sık rastlanan bir durumdur. Herkesçe kabul edilen bir hedefe yönelik hareket edildiğinde belirsizliğe neden olan seçeneklerin hedefle uyumu çok daha kolay değerlendirilebilir ve hızlıca karar alınabilir. Örneğin operasyon maliyetinizi düşürerek ürününüzü daha uygun fiyata satmak için önünüzde bir fırsat var diyelim. Eğer hedefiniz müşterilerinize en uygun fiyatlı ürünü sunmaksa gerektiğinde hizmet kalitenizden taviz verebilirsiniz. Ancak asıl hedefiniz müşteri memnuniyetini en iyi şekilde sağlamaksa ürünün fiyatını yüksek tutmak sorun olmayabilir. Bu gibi durumlarda ulaşmak istediğiniz nihai sonucu bilmek karar almanızı ve eyleme geçmenizi kolaylaştıracaktır.

Ekibin verimliliği için hedef sahibi olmanın başka bir faydası, ekip üyelerinin yapılan işin bir amaca hizmet ettiğini bilmesi halinde daha iyi odaklanmaları ve gerektiğinde inisiyatif almalarıdır. Kişi başladığı bir projenin amacına ikna olduğunda daha çok sorumluluk üstlenir ve katkı sağlamak için elinden geleni yapar. Bunu sağlayamayan firmalarda pek çok işin ortada kalması, yapılan işin kalitesinin düşmesi ve plansızca hareket edilerek vakit kaybedilmesi sıkça yaşanan sorunlardır.

Hedefe yönelik hareket etmenin bir diğer önemli katkısı kriz dönemlerinde ekibin dayanıklılığının artması ve en zor sorunların kolaylıkla çözülmesidir. İç veya dış kaynaklı bir problem yaşandığında ulaşılması gereken hedefi benimseyen çalışanlar verdikleri çabaya değeceğini bildikleri için zorluklara karşı büyük bir direnç gösterirler. Hedefin belirsiz olduğu durumlarda ise yaşanan sorunlar ekibin daha basit çözüm arayışları sonucu kaliteyi düşürmesiyle veya tamamen pes edilmesiyle sonuçlanır.

Ekonomik bir kriz, sektörle ilgili bir karmaşa veya firma içerisinde önemli bir sorun yaşandığında gemiyi suyun üzerinde tutmak için ekibiniz rotayı bilmesi ve kıyıyı görebilmesi gerekir. Yazarlık ve danışmanlık yapan Jon Katzenbach’ın ifadesiyle “Bir ekibi ekip yapan ortak bir hedefe odaklanmasıdır. Ortak bir hedef yoksa, bu insan topluluğu ekip ruhuna sahip olamaz ve bir arada bulunan bireyler olarak kalırlar. Ortak bir hedef olduğunda kolektif performans ortaya koyabilen güçlü bir topluluğa dönüşür. Ekip üyelerinin inanabileceği bir hedef olmadan bu ortak bilinci yerleştiremezsiniz.”

Hedef Belirlerken Yol Haritanız Nasıl Olmalı?

Büyük bir firmada üst düzey yönetici olarak göreve başladığınızı varsayalım. Görevinizin ilk günlerinde alacağınız kararlar her zamankinden daha etkili olacaktır. Bu süreyi en doğru şekilde değerlendirerek ekip hedefinizi en hızlı şekilde belirlemeli ve çalışanlarınızla paylaşmalısınız. Yazının devamında söz edilen üç adımlı stratejiyi uyguladığınızda işinizle ilgili her kesimi kapsayan, ikna edici ve harekete geçirici bir hedef elde edeceksiniz.

İlk olarak alanınızla ilgili bir konuda sizi sektörünüzün en iyisi yapacak bir özellik bulmanız gerekiyor. Bu özellik büyük hedefinizin temelini oluşturacaktır. Henry Ford’un üretim bandı teknolojisiyle üretim hızını ve maliyetlerini önemli ölçüde değiştirmesini örnek olarak düşünebilirsiniz. Burada seçeceğiniz beceri ulaşılması zor ve rakipleriniz tarafından kolayca taklit edilemeyecek nitelikte olmalıdır. Sektörünüzde en sık rastlanan müşteri şikayetlerini incelemek işinize yarayabilir. Seçeceğiniz özellik başka kimsenin göze alamayacağı uçuk bir hayal gibi görünse de büyük başarıların bu gibi imkansız görünen durumlarda ortaya çıktığını bilmelisiniz. Sizi “en iyi” yapacak özelliği bulduğunuzda hedefinizi belirlemiş sayılırsınız ancak pratikte uygulanabilir olması için diğer adımları yerine getirmeniz gerekir.

Sıradaki aşamada belirlediğiniz hedefi çok daha basit alt bölümlere ayırmalısınız. İhtiyaç duyduğunuz tüm becerileri alt başlıklara ayırarak her bir alt başlık için farklı eylem planları hazırlamalısınız. Daha sonra her bir eylem için deadline belirlemeli ve oluşturduğunuz şemayı günden güne takip etmelisiniz. Nihai hedefinizi çok daha basit yerine getirilecek parçalara ayırarak adım adım ilerlediğinizde daha sistematik ve ölçülebilir bir çalışma ortaya koyabilirsiniz.

Son aşamada ise yol haritanızı uygulamak için doğru kişilere yetki vermeniz gerekiyor. Belirlediğiniz her bölümü bir kişiyle veya birkaç kişiden oluşan gruplarla paylaşarak yalnızca belirttiğiniz spesifik noktaya odaklanmalarını sağlamalısınız. Zaman içinde herkes elindeki işi tamamlayarak üst üste koydukça tahmininizden daha hızlı ilerleyeceksiniz. Ekibin hedefi benimsemesi en çok bu noktada sonuç vermektedir. Son adımın yerine getirilebilmesi için ekibinizin de sizinle aynı hedefi paylaşması şarttır.

Ekibinize Karşı Uygulamanız Gerekenler

Bireysel tutkularını öğrenin. Bir çalışanı ekibin hedefine ikna etmenin en kolay ve etkili yolu, o kişinin bireysel hedefiyle ekip hedefini bütünleştirmektir. Çalışanlarınız yaptıkları her şeyin ekibe olduğu kadar kendi kariyerlerine de doğrudan katkı sağladığını gördüklerinde aşağıda yer alan diğer maddelere ihtiyacınız kalmayacaktır.

Bunu sağlayabilmek için çalışanlarınızı iyi tanımalı ve yeteneklerine en uygun departmanda görevlendirmelisiniz. Eğer ekibinizde halihazırda yaptığı işi gelecekte geliştirerek sürdürmek istemeyen biri varsa muhtemelen o iş için doğru kişi değildir. Herkesin basamak olarak kullandığı ve uzun vadede sürdürmek istemeyeceği sorumlulukları olabilir ancak başarıya ulaşmak için vaktimizin çoğunu tutkumuzun peşinde harcamak zorundayız. Her çalışanınızın kariyerinin zirvesinde ulaşmak istediği yeri öğrenin ve sorumlu olduğu işi hayaline ulaşmak için bir araç olarak görmesini sağlayın.

Söz sahibi olduklarını hissettirin. İnsanlar alınan kararlarda etkili olduklarını fark ettiklerinde daha büyük bir özveriyle çalışırlar. Değer gördüklerini hissederek daha fazla sorumluluk üstlenirler. İş yapmanın ötesinde kendi katkılarıyla alınan kararın doğruluğunu kanıtlayabilmek için fedakarlık yapmaktan kaçınmazlar. Ekibinizdeki herkes şirketinizin politikasına yön veren önemli kararlarda etkili olduğunu düşündüğünde büyük bir motivasyon açığa çıkacaktır.

Bunun sağlamanın yolu çalışanlarınıza kendilerini ilgilendiren her konuda fikirlerini sormaktır. Yapacağınız en kötü şey herhangi bir görevi kendisine danışmadan dikte etmektir. En basit konularda bile fikir almalı, onların katkısıyla aldığınız kararları açıkça kendilerine söyleyerek bunun için teşekkür etmelisiniz. Eğer çalışanınız bu gibi kararlarda fikir belirtmekten çekiniyorsa kendi ürettiğiniz bir çözümü onaylamasını sağlayarak aynı etkiyi oluşturabilirsiniz. Örneğin “Sence bunu yapmamız bize fayda sağlar mı?” sorusunu yönelterek sadece onay alabilir ve fikrinin değerli olduğunu hissettirebilirsiniz.

Basit hedeflerle özgüven oluşturun. Herhangi bir sorumluluğu başarıyla yerine getirmek her insanda büyük bir tatmin oluşturur. İş bitirici olmak ve bundan mutluluk duymak doğamızın bir parçası. Çalışanlarınızın motivasyonunun azaldığını hissettiğinizde bağlılıklarını canlı tutmak için basit görevler delege ederek başarıyla yerine getirmelerini sağlamalısınız. Böylece daha zor görevler için azimlerini artıracak ve büyük hedefe bağlılıklarını koruyacaksınız.

Ekibinizin günden güne değişen kararlar ve sonucu belirsiz projelerle yön duygusunu kaybetmesini istemiyorsanız herkesi ortak bir amaç etrafında birleştirmelisiniz. Yönetici olarak göreviniz uygun hedefi belirleyerek yol haritasını oluşturmak ve ekibinizdeki her çalışanın bunu sahiplenmesini sağlamaktır. Teoride mükemmel olduğunu düşündüğünüz bir planı başarıyla uygulamanın tek yolu ekip üyelerini büyük hedefinize ortak etmektir.

Ömer Yasin Altay-hbr