Connect with us

GÜNCEL

Menşe Şahadetnamesi Nedir?

Yayınlanma:

|

Menşe Şahadetnamesi, bir ürünün hangi ülkede üretildiğini veya işlendiğini gösteren uluslararası ticarette kullanılan resmi bir belgedir. İthalatçı ülkenin gümrük idaresine ürünün nereden geldiğini göstermek için bu belge kullanılır.

Menşe Şahadetnamesi Çeşitleri Nelerdir?

Menşe şahadetnamesinin temel olarak iki farklı çeşidi bulunmaktadır ve bunlar tercihli ve tercihli olmayan menşe olmak üzere adlandırılmaktadır.

Tercihli Olmayan Menşe

  • Form B: Tercihli bir menşe belgesi olmayan ürünlerde kullanılan bir belgedir.
  • Menşe Beyanı: İhracatçı firma tarafından düzenlenen ve ürünlerin menşeini beyan eden bir belgedir.
  • Tercihsiz Menşe Şahadetnameleri, gümrük vergilerinin indirilmesini veya muafiyetini sağlamaz, ancak ürünlerin menşeini belgelemek için kullanılır.

Tercihli Menşe

  • 1: Avrupa Birliği (AB) ülkeleri arasında ticarette kullanılan bir belgedir.
  • TR: Türkiye ve AB ülkeleri arasında ticarette kullanılan bir belgedir.
  • Form A: Gelişmekte olan ülkelerin gelişmiş ülkelere ihraç ettiği ürünlerde kullanılan bir belgedir.
  • FORM SGP: Serbest Tercihli Gümrük Vergisi Sistemi (SGP) kapsamında ithalata tabi ürünlerde kullanılan bir belgedir.
  • GSP Sertifikası: Genel Tercihler Sistemi (GSP) kapsamında ithalata tabi ürünlerde kullanılan bir belgedir.

Bu tür Menşe Şahadetnameleri, belirli ülkeler arasında imzalanmış ticaret anlaşmaları veya serbest ticaret anlaşmaları (FTA) kapsamında gümrük vergilerinin indirilmesini veya muafiyetini sağlar.

Menşe Şahadetnamesi Ne İşe Yarar?

Menşe Şahadetnamesi, bir ürünün hangi ülkede üretildiğini veya işlendiğini gösteren uluslararası ticarette kullanılan resmi bir belgedir. İthalatçı ülkenin gümrük idaresine ürünün nereden geldiğini göstermek için bu belge kullanılır.

Menşe Şahadetnamesi:

  • Gümrük vergilerinin azaltılmasını veya tamamen kaldırılmasını sağlar. Belirli ülkelerden ithal edilen mallara birçok ülke gümrük vergisi indirimi veya muafiyeti uygular. İthal edilen ürünün bu indirimlerden yararlanabilmesi için menşe belgesi gereklidir.
  • Ürünler ithalat kotalarına tabi tutulmaz. Ülkeler belirli malların ithalatına kota koyabilir. İthal edilen malların kotadan muaf tutulması için menşe belgesi gereklidir.
  • Ürünlerin gümrükten geçişini hızlandırır ve kolaylaştırır. Menşe Şahadetnamesi ile gümrük işlemleri daha hızlı ve daha kolay hale gelir.
  • Ürünlerin menşeini belgelemek, sahtecilik ve dolandırıcılığı önler. Ürünlerin orijinal menşeini belgelemek için Menşe Şahadetnamesi kullanılır. Bu da sahtecilik ve dolandırıcılığı önler.

Menşe Şahadetnamesi Nasıl Alınır?

Menşe Şahadetnamesi almak için aşağıdaki adımları takip edebilirsiniz:

  1. Gerekli Belgeleri Toplayın: 1-İhracatçı firmaya ait ticaret sicil belgesi 2-İhracatçı firmaya ait vergi levhası 3-Fatura 4-Konşimento 5-Pak Listesi 6-Menşe Beyanı
  2. Yetkili Ticaret ve Sanayi Odası’na Başvurun: Türkiye’de Menşe Şahadetnamesi’nin düzenlenmesi yetkisi Ticaret ve Sanayi Odaları’na verilmiştir. İhraç edilecek ürünün menşeine göre, ilgili Ticaret ve Sanayi Odası’na başvurmanız gerekir.
  3. Başvuru Formunu Doldurun: Ticaret ve Sanayi Odası’ndan başvuru formunu temin edip eksiksiz ve doğru bir şekilde doldurun.
  4. Belgeleri Teslim Edin: Topladığınız belgeleri ve doldurduğunuz başvuru formunu Ticaret ve Sanayi Odası’na teslim edin.
  5. Ücreti Ödeyin: Menşe Şahadetnamesi düzenleme ücreti, Ticaret ve Sanayi Odaları’na göre değişiklik gösterebilir. Ücreti, başvuru sırasında ilgili Ticaret ve Sanayi Odası’na ödemeniz gerekir.
  6. Menşe Şahadetnamesi’ni Alın: Ticaret ve Sanayi Odası, belgeleri inceledikten sonra Menşe Şahadetnamesi’ni düzenler ve ihracatçı firmaya teslim eder.

Menşe Şahadetnamesi’nin düzenlenme süresi, Ticaret ve Sanayi Odası’na göre değişiklik gösterebilir. Genellikle, belgelerin eksiksiz ve doğru olması durumunda 1-2 gün içerisinde düzenlenmektedir.

Menşe Şahadetnamesi Geçerlilik Süresi Ne Kadardır?

Menşe Şahadetnamesi’nin geçerlilik süresi, ithalatçı ülkeye ve belgenin türüne bağlıdır. Menşe Şahadetnameleri tipik olarak bir yıl geçerlidir.

Yine de bazı durumlar vardır. Örneğin:

  • EUR1: Avrupa Birliği (AB) üyeleri arasında yapılan ticari işlemlerde kullanılan Euro.1 Menşe Şahadetnameleri dört ay geçerli olacaktır.
  • TR: Türkiye ve Avrupa Birliği ülkeleri arasında ticarette kullanılan A.TR Menşe Şahadetnameleri dört ay geçerlidir.
  • Form A: Gelişmekte olan ülkelerin gelişmiş ülkelere ihraç ettiği mallar için Form A Menşe Şahadetnameleri altı ay geçerlidir.

Menşe Şahadetnamesi üzerindeki “Geçerlilik Süresi” başlığı, belgenin geçerlilik süresini gösterir.

Menşe Kuralları Nelerdir?

Menşe kuralları iki ana kategoriye ayrılır:

Tercihli Menşe Kuralları

Tercihli menşe kuralları, belirli ticaret anlaşmaları veya serbest ticaret anlaşmaları (FTA) kapsamında gümrük vergilerinin indirilmesini veya muafiyetini sağlayan kurallardır. Bu kurallara uymak için ürünlerin belirli bir oranda yerel girdi içermesi veya belirli üretim süreçlerinden geçmesi gerekir.

Tercihli menşe kurallarının bazı örnekleri şunlardır:

  • 1: Avrupa Birliği (AB) ülkeleri arasında ticarette kullanılan EUR.1 Menşe Şahadetnamesi’nin düzenlenmesi için ürünlerin AB ülkelerinde belirli bir oranda yerel girdi içermesi gerekir.
  • TR: Türkiye ve AB ülkeleri arasında ticarette kullanılan A.TR Menşe Şahadetnamesi’nin düzenlenmesi için ürünlerin Türkiye veya AB ülkelerinde belirli bir oranda yerel girdi içermesi gerekir.
  • Form A: Gelişmekte olan ülkelerin gelişmiş ülkelere ihraç ettiği ürünlerde kullanılan Form A Menşe Şahadetnamesi’nin düzenlenmesi için ürünlerin belirli bir oranda yerel girdi içermesi gerekir.

Tercihsiz Menşe Kuralları

Tercihsiz menşe kuralları, herhangi bir özel ticaret anlaşmasına bağlı olmadan uygulanan kurallardır. Bu kurallar, ürünlerin hangi ülkede üretildiğini veya işlendiğini belirlemek için kullanılır.

Tercihsiz menşe kurallarının bazı örnekleri şunlardır:

  • Gümrük Tarife Pozisyonu (GTP): Bir ürünün gümrük tarifesindeki kodu, ürünün menşeini belirlemek için kullanılabilir.
  • Üretim Süreci: Ürünün üretim süreci, ürünün menşeini belirlemek için kullanılabilir.
  • Son Ekonomik İşlem: Ürüne son ekonomik işlemin hangi ülkede yapıldığı, ürünün menşeini belirlemek için kullanılabilir.

Tercihli Olmayan Menşe Şahadetnamesinin Kullanımı

Herhangi bir tercihli ticaret anlaşmasına bağlı olmadan, bir ürünün hangi ülkede üretildiğini veya işlendiğini belgelemek için kullanılan resmi bir belge, tercihli olmayan menşe şahadetnamesidir. Ürün, ithalatçı ülkenin gümrük idaresine bu belge ile beyan edilir.

Tercihli olmayan menşe şahadetnamesi, aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

  • Gümrük vergilerinin ve kotalarının uygulanması: Tercihli olmayan menşe şahadetnamesi, hangi ülkenin mallarına gümrük vergilerinin ve kotalarının uygulanacağını belirler.
  • Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması: Tercihli olmayan menşe şahadetnamesi, anti-damping vergileri, ticaret ambargoları ve diğer ticaret politikası önlemlerinin uygulanmasını garanti eder.
  • İstatistiksel amaçlar: İthalat ve ihracat istatistikleri, tercihli olmayan menşe şahadetnamesi kullanılarak toplanır.

Menşe Şahadetnamesi Gerekli Mi?

Menşe Şahadetnamesi gerekli olup olmadığı, ihraç edilen ürünün türüne, gideceği ülkeye ve ticari anlaşmalara bağlıdır.

Menşe Şahadetnamesi gerektiren bazı durumlar vardır:

  • Tercihli ticaret anlaşmalarına tabi ürünler: Tercihli ticaret anlaşmaları kapsamında gümrük vergilerinin düşürülmesinden veya muafiyetinden yararlanmak için Menşe Şahadetnamesi’nin ibraz edilmesi gerekir.
  • Kotalara tabi ürünler: Bazı malların ithalatına izin verilebilir. Bu kotalara giren mallar için Menşe Şahadetnamesi gereklidir.
  • İthalatçı ülkenin gümrük idaresi tarafından talep edilen ürünler: Bazı durumlarda, ithalatçı ülkenin gümrük idaresi herhangi bir ürün için bir Menşe Şahadetnamesi talep edebilir.

Menşe Şahadetnamesi gerektirmeyen bazı durumlar vardır:

  • Tercihli ticaret anlaşmalarına tabi olmayan ürünler: Tercihli ticaret anlaşmalarına tabi olmayan ürünler için Menşe Şahadetnamesi gerekmez.
  • Kotalara tabi olmayan ürünler: Kotalara tabi olmayan mallar için Menşe Şahadetnamesi gerekmez.
  • İthalatçı ülkenin gümrük idaresi tarafından talep edilmeyen ürünler: Bazı durumlarda, ithalatçı ülkenin gümrük idaresi herhangi bir ürün için Menşe Şahadetnamesi istemeyebilir.

Yetkili makamlara danışarak, ihracatçı firma, ihraç edeceği ürünün türüne ve gideceği ülkeye göre bilgi edinebilir.

Menşe Şahadetnamesi’nin gerekli olup olmadığı hakkında; Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Bakanlığı ve Gümrük Müsteşarlığı ihracatçı firmalara Menşe Şahadetnamesi gerekli olup olmadığı konusunda tavsiyelerde bulunabilir.

Özel Menşe Şahadetnamesi (Form A) Nedir?

Türkiye, Avustralya, Yeni Zelanda ve Japonya’ya yapılan ihracatlarda Özel Menşe Şahadetnamesi (Form A) olarak bilinen bir belge kullanır. Bu belge, ihraç edilen ürünün Türkiye’den geldiğini belirtir. İthalatçı ülkenin gümrük idaresine malın ne olduğunu beyan etmek için Form A belgesi kullanılır. Bu belge, gümrük vergilerinin düşürülmesi veya muafiyeti için gerekli olabilir.

İhracat ve İthalatta Menşe Şahadetnamesinin Önemi

Menşe Şahadetnamesi’nin ihracat ve ithalat için öneminin nedenleri şunlardır:

  • Gümrük vergilerinin ve kotaların uygulanması: Hangi ülkenin mallarına hangi gümrük vergilerinin ve kotaların uygulanacağını belirlemek için Menşe Şahadetnamesi kullanılır.
  • Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması: Menşe Şahadetnamesi, anti-damping vergileri, ticaret ambargoları ve diğer ticaret politikaları uygulanır.
  • İstatistiksel amaçlar: İthalat ve ihracat istatistikleri Menşe Şahadetnamesi kullanılarak toplanır.
  • Tercihli ticaret anlaşmalarından yararlanma: Tercihli ticaret anlaşmaları kapsamında gümrük vergilerinin indirilmesinden veya muafiyetinden yararlanmak için Menşe Şahadetnamesi gereklidir.

Menşe Kümülasyonu Nedir?

Menşe kümülasyonu, bir serbest ticaret anlaşması (STA) tarafı olan birkaç ülkenin birbirlerinin menşeli girdilerini kendi ürünlerinin üretiminde serbestçe kullanmalarına ve bu şekilde üretilen ürünlerin anlaşmaya taraf diğer ülkelere ihracatında tercihli ticarete konu olmasına izin veren bir sistemdir.

Menşe kümülasyonunun amacı ise birbirlerine tercihli rejimler tanıyan ülkeler arasındaki ticaretin arttırılması, ve üretim zincirlerinin entegrasyonunun teşvik edilmesi ve bölgesel kalkınmanın desteklenmesidir.

Serbest Ticaret Anlaşmaları kapsamında kaç çeşit kümülasyon sistemi vardır?

Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) kapsamında üç çeşit kümülasyon sistemi vardır bunlar sırasıyla ikili, çapraz menşe ve tam kümülasyondur.

İkili Kümülasyon Nedir?

İkili kümülasyon, aralarında serbest ticaret anlaşması bulunan iki ülkenin, birbirlerinin menşeli girdilerini üretimde serbestçe kullanmalarına ve bu şekilde üretilen ürünün anlaşmaya taraf diğer ülkeye ihracatında tercihli ticarete konu olmasına imkan tanıyan bir sistemdir.

Örneğin:

  • Türkiye ve Şili arasında serbest ticaret anlaşması olduğunu varsayalım.
  • Bir Türk firması, Şili’ye ihraç etmek üzere bir gömlek üretmek istiyor.
  • Gömlek üretiminde kullanılan kumaş Türkiye’de üretilmiş olsun.
  • İplik ise Şili’den ithal edilmiş olsun.

İkili kümülasyon sistemi sayesinde:

  • Türk firması, Şili’den ithal edilen ipliği gömlekte kullanabilecektir.
  • Gömlek, Türkiye menşeli ürün olarak kabul edilecektir.
  • Gömlek, Şili’ye gümrüksüz veya indirimli gümrük vergisi ile ihraç edilebilecektir.

İkili kümülasyon sisteminin avantajları:

  • İhracatçıların maliyetlerini düşürmesi
  • İhracatçıların pazara erişimini kolaylaştırması
  • Bölgesel ticaretin artması

İkili kümülasyon sisteminin dezavantajları:

  • Karmaşık bir sistem olması
  • Uygulamada bazı zorluklar olması

İkili kümülasyon sisteminden yararlanabilmek için:

  • Ülkelerin arasında bir serbest ticaret anlaşması olması gerekir.
  • Ürünlerin, serbest ticaret anlaşmasında belirtilen menşe kurallarına uyması gerekir.
  • Gerekli belgelerin ibraz edilmesi gerekir.

Çapraz Menşe Kümülasyonu nedir?

Çapraz menşe kümülasyonu, üç veya daha fazla ülkenin menşeli girdilerin, bir ürünün menşeini belirlemede dikkate alındığı bir kümülasyon sistemidir. Bu sistem, bir ürünün üretim aşamasında farklı ülkelerden menşeli girdilerin kullanılmasına ve bu şekilde üretilen ürünün, serbest ticaret anlaşması (STA) kapsamında tercihli gümrük vergilerinden yararlanmasına imkan tanır.

Örneğin:

  • Türkiye, Avrupa Birliği (AB) ve Fas ile STA’ya taraf olsun.
  • Bir Türk firması, AB’ye ihraç etmek üzere bir gömlek üretmek istiyor.
  • Gömlek üretiminde kullanılan kumaş Türkiye’de, iplik ise Fas’ta üretilmiş olsun.

Çapraz menşe kümülasyonu sistemi sayesinde:

  • Türk firması, Fas’ta üretilen ipliği gömlekte kullanabilecektir.
  • Gömlek, Türkiye menşeli ürün olarak kabul edilecektir.
  • Gömlek, AB’ye gümrüksüz veya indirimli gümrük vergisi ile ihraç edilebilecektir.

Çapraz menşe kümülasyonu sisteminin avantajları:

  • İhracatçıların maliyetlerini düşürmesi
  • İhracatçıların pazara erişimini kolaylaştırması
  • Bölgesel ticaretin artması
  • Üretim zincirlerinin entegrasyonunun teşvik edilmesi

Tam Kümülasyon Nedir?

Tam kümülasyon, bir serbest ticaret anlaşması (STA) kapsamında yer alan tüm ülkelerin menşeli girdilerin, bir ürünün menşeini belirlemede dikkate alındığı bir kümülasyon sistemidir. Bu sistem, bir ürünün üretim aşamasında farklı STA ülkelerinden menşeli girdilerin serbestçe kullanılmasına ve bu şekilde üretilen ürünün, anlaşmaya taraf tüm ülkelere gümrüksüz veya indirimli gümrük vergisi ile ihraç edilebilmesine imkan tanır.

Örneğin:

  • Türkiye, Avrupa Birliği (AB), Fas ve Ürdün ile STA’ya taraf olsun.
  • Bir Türk firması, AB’ye ihraç etmek üzere bir gömlek üretmek istiyor.
  • Gömlek üretiminde kullanılan kumaş Türkiye’de, iplik Fas’ta, düğmeler ise Ürdün’de üretilmiş olsun.

Tam kümülasyon sistemi sayesinde:

  • Türk firması, Fas’ta üretilen ipliği ve Ürdün’de üretilen düğmeleri gömlekte kullanabilecektir.
  • Gömlek, Türkiye menşeli ürün olarak kabul edilecektir.
  • Gömlek, AB’ye ve diğer STA ülkelerine gümrüksüz veya indirimli gümrük vergisi ile ihraç edilebilecektir.

Merve Paşpınar – Transmetro Gümrük Müşavirliği Kurumsal İletişim Direktörü

Okumaya devam et

BORSA

Kontrolmatik’te ödeme krizi büyüyor

Yayınlanma:

|

Yazan:

Kontrolmatik’te ödeme krizi büyüyor: Borçlanma araçlarında ikinci dalga

Kontrolmatik’te Mayıs ayında başlayan borç ödeme sorunu Eylül ayında yeni bir halkaya dönüştü. Şirketin 100 milyon TL nominal değerli finansman bonosunun anapara ve kupon ödemesi yapılamazken, aynı gün bir başka tahvilin kupon ödemesi de gerçekleştirilemedi. Böylece şirketin vadesinde yerine getiremediği borçlanma aracı yükümlülükleri 1 milyar TL’yi aştı. Asıl dikkat çekici tablo ise şirket bilançosundaki yüksek finansal borç, düşük nakit ve kısa vadeli yükümlülük baskısı.

Kontrolmatik Teknoloji Enerji ve Mühendislik A.Ş.’de borç ödeme krizi yeniden gündemde.

Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun (MKK) 4 Eylül 2026 tarihli bildirimine göre şirket tarafından ihraç edilen TRFKNTR92611 ISIN kodlu 100 milyon TL nominal değerli finansman bonosunun itfa ve kupon ödemesi vadesinde gerçekleştirilemedi.

Aynı gün TRSKNTR32719 ISIN kodlu tahvilin kupon ödemesi de şirketin gerekli tutarı MKK sistemine aktarmaması nedeniyle yatırımcılara ödenemedi.

Bu gelişme tek başına değerlendirildiğinde bir tahvil ödeme problemi gibi görünebilir. Ancak Kontrolmatik’in son dört aylık ödeme takvimine bakıldığında çok daha önemli bir tablo ortaya çıkıyor.

Mayıs’ta başlayan süreç Eylül’de devam ediyor

Kontrolmatik’in borçlanma araçlarında ilk büyük ödeme sorunu 15 Mayıs 2026’da yaşandı.

Şirketin;

  • TRSKNTR52618 kodlu tahvilinin 250 milyon TL anaparası,
  • TRFKNTR52615 kodlu finansman bonosunun 200 milyon TL anaparası

ile bunlara ilişkin son kupon ödemeleri gerçekleştirilemedi.

İki aracın toplam anaparası 450 milyon TL, kuponlarla birlikte vadesinde yapılamayan ödeme ise yaklaşık 502,2 milyon TL oldu.

Daha önemlisi, şirket aynı gün banka kredilerinin yeniden yapılandırılması için Halkbank ve VakıfBank’a başvurduğunu KAP’a açıkladı.

Şirket, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun Geçici 32. maddesi kapsamındaki Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşması çerçevesinde mevcut banka kredilerinin yeniden yapılandırılmasını istedi. Amaç; borçları yeni bir ödeme takvimine bağlamak, operasyonların devamlılığını sağlamak ve özellikle varlık satışları yoluyla mali yapıyı güçlendirmek olarak açıklandı.

Haziran: İki kupon daha ödenemedi

Sorun Mayıs ayıyla bitmedi.

5 Haziran 2026’da TRFKNTR92611 ve TRSKNTR32719 kodlu iki borçlanma aracının kupon ödemeleri de gerçekleştirilemedi. Her iki aracın nominal değeri 100’er milyon TL ve dönemsel kupon oranı yüzde 11,59 seviyesindeydi. İki kuponun toplam tutarı yaklaşık 23,18 milyon TL oldu.

Bu gelişmenin ardından söz konusu borçlanma araçları Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası’nda Gözaltı Pazarı’na alındı.

Temmuz: 400 milyon TL’lik bono da ödenemedi

Bu kez 3 Temmuz 2026’da 400 milyon TL nominal değerli TRFKNTR72613 kodlu finansman bonosunun itfa ve kupon ödemeleri gerçekleştirilemedi.

Bononun dönemsel kupon oranı yüzde 15,32 idi. Yaklaşık 61,28 milyon TL kupon ile 400 milyon TL anapara dikkate alındığında vadesinde yapılamayan toplam ödeme yaklaşık 461,28 milyon TL seviyesine ulaştı.

Ve şimdi Eylül…

4 Eylül’de yeni 100 milyon TL’lik halka

4 Eylül’de vadesi gelen 100 milyon TL nominal değerli TRFKNTR92611 finansman bonosunun hem anaparası hem de kuponu ödenemedi.

Aynı gün TRSKNTR32719’un kuponu da ödenemedi.

Böylece Kontrolmatik’te: 15 Mayıs → 5 Haziran → 3 Temmuz → 4 Eylül olmak üzere dört ayrı kritik ödeme tarihinde aksama yaşandı.

Bugünkü iki kuponun tutarı ayrıca hesaplanmadan dahi, bu tarihlerde vadesinde gerçekleştirilemeyen anapara ve kupon ödemeleri 1,08 milyar TL’yi aşmış durumda.

Buradaki kritik nokta şu: Artık mesele tek bir tahvilin ödenememesi değil; şirketin borç servis kapasitesinin süreklilik gösteren biçimde zorlanmasıdır.

Borsa İstanbul neden Yakın İzleme Pazarı’na aldı?

Kontrolmatik açısından bir başka önemli gelişme de 18 Haziran 2026’da yaşandı. Borsa İstanbul, KONTR paylarını Yıldız Pazar’dan çıkararak Yakın İzleme Pazarı’na aldı.

Kararın dayanağı Kotasyon Yönergesi’nin 35/1-d maddesi oldu. Bu düzenleme, finansman sıkıntısını gösteren derecede vadesi geçmiş finansal, ticari, kamu veya personel borçlarının bulunması gibi durumlarda şirket paylarının Yakın İzleme Pazarı’na alınabilmesine imkân tanıyor.

Bu karar, piyasaya verilen önemli bir mesajdı: Kontrolmatik’teki ödeme problemi artık yalnızca şirket ile alacaklıları arasındaki özel bir finansman meselesi olarak görülmüyor; yatırımcıların korunmasını gerektirecek ölçüde piyasa düzenlemesi konusu haline gelmiş durumda.

Kredi notu da alarm veriyor

Mayıs ayındaki ödeme aksaklığının ardından Kontrolmatik’in uzun vadeli ulusal kurum kredi notu B- (tr)/Negatif’ten prD (tr)/Negatif’e indirildi. “prD” seviyesine geçiş, şirketin finansal yükümlülüklerini yerine getirme konusunda temerrüt/ödeme problemi yaşadığını gösteren çok daha ağır bir kredi risk sinyali.

Bu nedenle Eylül ayında yaşanan yeni ödeme aksaklığı, yatırımcı açısından Mayıs’taki gelişmeden bağımsız değerlendirilemez.

Kaynaklar: KAP, MKK, Borsa İstanbul ve Kontrolmatik finansal raporları ile güncel piyasa haberleri taranarak hazırlanmıştır

Okumaya devam et

BANKA HABERLERİ

İhracatçıya ucuz kredi hamlesi: Reeskont kredilerde yeni dönem

İhracatçıya reeskont kredisi desteğinde yeni dönem: BSMV istisnası genişletildi

Yayınlanma:

|

Kısa ve uzun vadeli reeskont kredilerinin tamamı BSMV istisnası kapsamına alındı. Finansman maliyeti yüzde 23,95 olan reeskont kredilerinde vergi yükünün kaldırılması, ihracatçıların kredi maliyetini aşağı çekecek. Günlük kredi limiti de 5 milyar TL’ye yükseltilmiş durumda.

İhracatçıların uzun süredir beklediği finansman maliyetini azaltacak önemli bir düzenleme yürürlüğe girdi. 5 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile ticari bankalar tarafından kullandırılan TCMB kaynaklı reeskont kredilerinde uygulanan Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) istisnasının kapsamı genişletildi.

Düzenlemeyle daha önce kısa vadeli reeskont kredileri açısından uygulanan istisna, uzun vadeli reeskont kredilerini de kapsayacak şekilde genişletildi. Böylece TCMB kaynaklı reeskont kredilerinin tamamında ihracatçı açısından önemli bir maliyet kalemi ortadan kaldırılmış oldu.

Ticaret Bakanlığı da düzenlemenin amacını, ihracatçıların finansmana erişimini kolaylaştırmak ve finansman maliyetlerini düşürmek olarak açıkladı.

Reeskont kredisinde maliyet yüzde 23,95

Düzenlemenin önemini anlamak için reeskont kredilerindeki son değişikliklere bakmak gerekiyor.

TCMB ile Ticaret Bakanlığı’nın ihracat finansmanına yönelik çalışmaları kapsamında reeskont kredilerinde son dönemde önemli iyileştirmeler yapıldı. Reeskont kredilerinin finansman maliyeti yüzde 23,95’e indirildi.

Bunun yanında;

  • Daha önce 300 milyon TL olan günlük reeskont kredi limiti 5 milyar TL’ye çıkarıldı.
  • Firma başına günlük kredi limiti 45 milyon TL’den 60 milyon TL’ye yükseltildi.
  • Yabancı para cinsi reeskont kredi limiti 5 milyon dolara çıkarıldı.
  • Toplam reeskont kredi programı bütçesi 1 milyar dolar olarak oluşturuldu.
  • Reeskont kredilerinde ilave döviz alma zorunluluğu kaldırıldı.
  • Net ihracatçı uygulaması yerine “ihracatçı skoru” uygulamasına geçildi.

TCMB’nin önceki düzenlemeleri de reeskont kredilerinde firmaların finansmana erişimini kolaylaştırmaya yönelik olmuştu. Örneğin 2025 sonunda TL reeskont kredilerinin günlük limiti artırılmış, firma başına günlük limit 60 milyon TL’ye yükseltilmiş ve YP reeskont kredilerinde firma limiti 5 milyon dolara çıkarılmıştı.

Asıl kritik değişiklik: Uzun vadeli kredi de istisna kapsamında

Yeni düzenlemenin ihracatçı açısından en önemli tarafı ise vade ayrımının ortadan kaldırılması.

Ticari bankalar tarafından kullandırılan TCMB kaynaklı reeskont kredilerinde artık yalnızca kısa vadeli krediler değil, uzun vadeli reeskont kredileri de BSMV istisnasından yararlanabilecek.

Bu, özellikle işletme sermayesi ihtiyacı yüksek, üretim ve ihracat döngüsü uzun olan firmalar açısından önemli.

Çünkü ihracatçı açısından kredi faizinin yanında kredi üzerindeki vergi yükü de toplam finansman maliyetini artırıyor. BSMV’nin kaldırılmasıyla birlikte kredi maliyetinde doğrudan bir düşüş meydana geliyor.

Örneğin:

Finansman maliyetinin yüzde 23,95 olduğu varsayıldığında ve BSMV’nin yüzde 5 olduğu standart yapı dikkate alındığında, yalnızca faiz üzerinden oluşan BSMV yükü teorik olarak maliyeti yüzde 25,15 seviyesine taşıyabilecek bir etki yaratıyor.

Dolayısıyla istisna, özellikle yüksek tutarlı ve uzun vadeli kredilerde ihracatçı açısından milyonlarca liralık maliyet avantajına dönüşebilir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta ise BSMV’nin kaldırılmasının faiz oranını değiştirmediği, faiz üzerinden doğabilecek vergi yükünü ortadan kaldırdığıdır.

5 milyar TL günlük limit önemli

Düzenlemenin BSMV boyutu kadar önemli diğer tarafı ise reeskont kredi programının kapasitesinin ciddi şekilde artırılmış olması.

300 milyon TL’den 5 milyar TL’ye çıkarılan günlük limit, yaklaşık 16,7 katlık bir artış anlamına geliyor.

Bu durum reeskont kredisinin artık yalnızca sınırlı sayıdaki ihracatçı için kullanılan bir finansman aracı olmaktan çıkarılıp daha geniş bir ihracatçı kitlesine ulaştırılmasının hedeflendiğini gösteriyor.

TCMB’nin reeskont kredileri, vadeli ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetlerden doğan alacakların bankalar aracılığıyla Merkez Bankası reeskontuna götürülmesi yoluyla ihracatçıya finansman sağlanmasına dayanıyor.

İhracatçı açısından ne değişiyor?

Yeni düzenlemeyi yalnızca “vergi istisnası” olarak görmek eksik olur.

Aslında üç ayrı kanal aynı anda çalışıyor:

1. Kredi maliyeti düşüyor.
BSMV istisnasının genişletilmesi özellikle uzun vadeli kredilerde finansman yükünü azaltıyor.

2. Krediye erişim kapasitesi artıyor.
Günlük limitin 5 milyar TL’ye çıkarılması, programın toplam kullandırım kapasitesini ciddi biçimde büyütüyor.

3. İhracatçının bilançosu rahatlıyor.
Finansman maliyetinin düşmesi, ihracatçı şirketlerin faiz giderlerini azaltarak faaliyet kârlılığı ve nakit akışı üzerinde olumlu etki yaratabilir.

Bu nedenle düzenleme sadece bankacılık sektörü açısından değil, sanayi şirketlerinin maliyet yapısı ve ihracat rekabetçiliği açısından da önemli.

“Ucuz kredi” tek başına yeterli mi?

Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor.

Reeskont kredilerinin maliyetinin düşürülmesi ihracatçı için önemli bir avantaj olsa da, krediye erişimin fiilen ne kadar kolaylaşacağı bankaların tahsis politikalarına ve ihracatçıların kredi değerliliğine de bağlı.

Dolayısıyla 5 milyar TL’lik günlük limitin artırılması tek başına yeterli değil. Bu kaynağın özellikle finansmana erişimde zorlanan KOBİ’lere, emek yoğun sektörlere ve ihracat potansiyeli yüksek firmalara ne ölçüde ulaşacağı kritik olacak.

TCMB’nin reeskont uygulamalarında son dönemde KOBİ’lerin erişimini ve ihracat performansını dikkate alan mekanizmalar da öne çıkıyor.

Bankalar açısından da önemli

Düzenlemenin bir başka boyutu ticari bankalar.

Reeskont kredileri bankalar üzerinden kullandırıldığı için BSMV istisnasının kapsamının genişletilmesi, bankaların ihracatçı müşterilerine sunduğu reeskont finansmanının maliyet yapısını etkiliyor.

Bu nedenle yeni düzenleme “ihracatçıya vergi indirimi”nden ziyade, TCMB kaynaklı sübvansiyon niteliğindeki uygun maliyetli finansmanın vergi ayağının da güçlendirilmesi olarak okunabilir.

Ticaret Bakanlığı’nın açıklamasında da reeskont kredilerinin ihracat finansmanındaki temel politika araçlarından biri olduğu ve ihracatçıların finansmana erişiminin artırılmasının yatırım, üretim, istihdam ve ihracat hedefleri açısından önem taşıdığı vurgulanıyor.

Büyük resim: Türkiye ihracat finansmanını ucuzlatmaya çalışıyor

Son düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde Türkiye’nin ihracat finansmanı politikasında belirgin bir yön görülüyor:

Daha yüksek kredi limiti + daha düşük finansman maliyeti + daha az döviz kısıtı + vergi avantajı.

Bu politika özellikle küresel ticarette rekabetin arttığı bir dönemde ihracatçıların maliyet avantajını koruması açısından önem taşıyor.

Nitekim Ticaret Bakanlığı’nın son açıklamalarında yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatının 405,3 milyar dolara yükseldiği belirtilirken, reeskont kredilerinde finansman koşullarının iyileştirilmesine yönelik çalışmaların sürdüğü ifade edildi.

Bankavitrini yorumu

Yeni BSMV istisnası tek başına büyük bir devrim değil; ancak son dönemde reeskont kredilerinde yapılan düzenlemelerle birlikte değerlendirildiğinde önemli bir finansman paketi ortaya çıkıyor.

Buradaki kritik soru artık “ihracatçıya ucuz kredi verilecek mi?” değil, “bu ucuz kaynağa hangi ihracatçı ne kadar ve ne hızla ulaşabilecek?”

Çünkü yüksek faiz ortamında yüzde 23,95 maliyetle sağlanan ve BSMV avantajı da bulunan reeskont finansmanı, piyasa koşullarına kıyasla oldukça önemli bir avantaj yaratıyor. Ancak avantajın ihracatçı şirketlerin gerçek finansman maliyetine yansıması için bankaların kredi tahsis süreçlerinin de bu mekanizmayla uyumlu çalışması gerekiyor.

Sonuç olarak 5 Eylül düzenlemesi, ihracatçıların finansman maliyetini aşağı çeken; özellikle uzun vadeli finansmanda etkisi daha fazla hissedilecek yeni bir destek mekanizması niteliğinde.

Ticaret Bakanlığı · TCMB

Okumaya devam et

BORSA

Fonlarda vergi ayarı: Yüzde 10 stopaj resmen başladı

Yayınlanma:

|

Yazan:

Maliye’nin geçtiğimiz haftalarda gündeme gelen “sıcak para” düzenlemesi Resmî Gazete’de yayımlandı. Cumhurbaşkanı Kararı ile para piyasası fonlarından elde edilen kazançlarda, özellikle kurumsal yatırımcılar açısından yüzde 10 stopaj dönemi başladı. Ancak düzenleme bireysel yatırımcıları kapsamıyor.

Cumhurbaşkanı’nın 4 Eylül 2026 tarihli ve 11734 sayılı Kararı, 5 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Kararla, Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 67’nci maddesi kapsamında uygulanan tevkifat oranlarında değişikliğe gidildi.

Kritik değişiklik: Para piyasası fonlarında yüzde 10 stopaj

Yeni düzenlemeyle;

  • Kurumlar Vergisi mükelleflerinin
  • Sermaye piyasası mevzuatına göre kurulmuş yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarıyla benzer nitelikte olduğu Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen mükelleflerin,
  • Para piyasası fonu katılma paylarından
  • Ve unvanında “para piyasası” ibaresi bulunan serbest fonlardan

elde ettikleri kazançlara yüzde 10 stopaj uygulanacak.

Buna karşılık aynı kapsamdaki mükelleflerin, bu düzenleme kapsamındaki para piyasası fonları dışındaki söz konusu kazançlarında yüzde 0 stopaj uygulaması korunuyor.

Asıl hedef kurumsal ve yabancı sermaye

Düzenlemenin en dikkat çekici tarafı, bireysel yatırımcı ile kurumsal yatırımcı arasında ayrım yapılması.

Gerçek kişilerin para piyasası fonlarından elde ettiği kazançlara ilişkin mevcut stopaj uygulaması bu kararla değiştirilmiyor. Para piyasası fonlarında gerçek kişiler için halihazırda uygulanan oran yüzde 17,5 seviyesinde bulunuyor. Yeni yüzde 10’luk düzenleme ise ağırlıklı olarak kurumsal yatırımcıların para piyasası fonlarındaki getirilerini hedefliyor.

Bu yönüyle karar, “vatandaşın fon kazancına yeni vergi geldi” şeklinde okunmamalı.

Yerli şirket için vergi yükünden çok zamanlama değişiyor

Düzenlemenin yerli kurumlar açısından önemli bir teknik ayrıntısı bulunuyor.

Daha önce para piyasası fonu kazançlarında stopaj yapılmaması, bu kazançların vergiden tamamen istisna olduğu anlamına gelmiyordu. Kurumların elde ettiği kazanç kurum kazancına dahil ediliyor ve geçici vergi ile kurumlar vergisi hesabında dikkate alınıyordu.

Yeni yüzde 10’luk stopajın ise yerli kurumlar açısından geçici vergi ve nihai kurumlar vergisinden mahsup edilebilmesi, düzenlemenin etkisini daha çok verginin ödenme zamanlaması ve nakit akışı açısından önemli hale getiriyor. Bu ayrım daha önce kamuoyuna yansıyan düzenleme çalışmalarında da özellikle vurgulanmıştı.

Yabancı yatırımcı açısından daha kritik

Düzenlemenin finansal piyasalar açısından asıl önemli tarafı ise yabancı kurumsal yatırımcılar.

Yerli kurum açısından yüzde 10’luk kesinti mahsup mekanizması nedeniyle esas etki nakit akışı ve verginin zamanlaması üzerinde olurken, yabancı yatırımcı açısından yüzde 10 stopajın nihai vergileme niteliği taşıması söz konusu.

Bu nedenle kararın, Türkiye’ye kısa vadeli sermaye girişlerinde kullanılan para piyasası fonlarının cazibesini bir miktar azaltması beklenebilir.

Nitekim düzenleme hazırlıkları kamuoyuna ilk yansıdığında Maliye’nin hedefinin, para piyasası fonlarında yoğunlaşan kısa vadeli sermayeyi daha uzun vadeli ve üretken yatırımlara yönlendirmek olduğu aktarılmıştı.

Eski fonlar da tamamen kapsam dışında değil

Kararın en önemli ayrıntılarından biri de geçiş hükmü.

Düzenleme yalnızca karar tarihinden sonra alınacak fonları ilgilendirmiyor. Kararda, kararın yayımlandığı tarihten önce iktisap edilmiş para piyasası fonu katılma paylarının elden çıkarılması halinde, kararın yayımından elden çıkarma tarihine kadar geçen döneme isabet eden kazanç kısmına da yüzde 10 stopaj uygulanacağı açıkça belirtiliyor.

Yani sistem kabaca şöyle çalışacak: Fon daha önce alındı → eski döneme ait kazanç korunuyor → 5 Eylül 2026 sonrası döneme denk gelen kazanç → yüzde 10 stopaj kapsamına giriyor.

Bu ayrıntı özellikle yüksek tutarlı kurumsal fon portföyleri açısından önemli.

Maliye neden para piyasası fonlarına yöneldi?

Burada düzenlemenin yalnızca “vergi toplama” amacıyla açıklanması eksik kalır. Para piyasası fonları, yüksek faiz ortamında şirketler ve büyük yatırımcılar açısından likit, günlük nakde dönüşebilen ve görece düşük riskli bir park alanı haline geldi.

Dolayısıyla kısa vadeli sermaye; mevduat → para piyasası fonu → repo / DİBS / kısa vadeli sermaye piyasası araçları gibi kanallarda hareket edebiliyor.

Maliye’nin burada yaptığı hamle, kısa vadeli sermayenin vergi maliyetini artırarak yatırımcı davranışını değiştirmeyi hedefliyor.

Özellikle yabancı yatırımcı açısından artık hesap şu olacak: Fon getirisi – yüzde 10 stopaj = net getiri

Bu hesap, Türkiye’ye kısa vadeli giren yabancı sermayenin alternatif yatırım araçlarını yeniden değerlendirmesine neden olabilir.

Bankalar ve portföy yönetim şirketleri açısından ne anlama geliyor?

Düzenlemenin bir başka etkisi de fon tercihlerinde değişim yaratabilir.

Kurumsal yatırımcı açısından para piyasası fonlarının net getirisi düşerken, vergisel açıdan daha avantajlı olan diğer sermaye piyasası araçlarının göreceli cazibesi artabilir.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde; Para piyasası fonları → tahvil/bono → hisse senedi → daha uzun vadeli yatırım araçları arasında portföy kaymaları görülebilir.

Ancak bunun boyutunu belirleyecek temel faktör sadece vergi olmayacak. Faiz seviyesi, TL’nin seyri, enflasyon beklentileri ve yabancı yatırımcının kur beklentisi de belirleyici olacak.

Bankavitrini.com analizi: “Sıcak paraya ince ayar”

Bu kararın bence en önemli mesajı yüzde 10’luk oran değil, sermayenin vadesine ilişkin verilen mesajdır.

Maliye, para piyasası fonlarında bekleyen kısa vadeli kurumsal sermayeye şunu söylüyor: “Türkiye’de kısa vadeli ve yüksek likiditeli yatırım yapabilirsin ancak bunun vergisel maliyeti artık sıfır değil” özellikle yabancı yatırımcı açısından bu oldukça önemli.

Çünkü yabancı sermayenin Türkiye’ye gelmesi kadar hangi vadede geldiği de ekonomi yönetimi açısından kritik.

Kısa vadeli sermaye;

  • Merkez Bankası likiditesini rahatlatabilir,
  • TL varlıklara talep yaratabilir,
  • rezerv dinamiklerine katkı sağlayabilir.

Ancak aynı sermaye hızlı biçimde çıkışa da dönebilir.

Dolayısıyla düzenleme, “sermayeyi kovmak” değil, sermayenin vadesini ve kullanım alanını değiştirmek amacı taşıyan bir vergi ayarı olarak okunabilir.

Fakat bir risk de var

Vergi maliyetinin artırılması kısa vadeli sermayeyi otomatik olarak uzun vadeli yatırımlara dönüştürmez.

Eğer yatırımcı açısından tahvil, hisse senedi veya doğrudan yatırımın risk-getiri dengesi yeterince cazip değilse, yatırımcı sadece başka bir ürüne geçmek yerine Türkiye’den çıkmayı da tercih edebilir. Bu nedenle düzenlemenin başarısı, yalnızca toplanacak vergiyle değil; “Para piyasası fonundan çıkan paranın nereye gittiğiyle” ölçülecek.

Eğer para piyasası fonlarından çıkan kurumsal sermaye Borsa İstanbul’a, uzun vadeli tahvillere, şirket finansmanına ve doğrudan yatırımlara yönelirse düzenlemenin ekonomi politikası açısından hedefi gerçekleşmiş olacak.

Ancak para Türkiye dışına çıkarsa, düzenleme kısa vadeli sermayenin vadesini uzatmak yerine sermaye çıkışını hızlandırma riski taşıyabilir.

Dolayısıyla yüzde 10’luk stopaj, basit bir vergi değişikliği değil; Türkiye’nin kısa vadeli sermaye politikasında önemli bir yön değişikliğinin işareti.

11734 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı hakkında yayımlanan mevzuat metni

Okumaya devam et

FARK YARATANLAR

FARK YARATANLAR

FARK YARATANLAR

KATEGORİLER

ALTIN – DÖVİZ

KRİPTO PARA PİYASASI

X

FACEBOOK

SON YAZILAR

Popüler

www bankavitrini com © "BANKA VİTRİNİ Portal"da yayımlanan, BANKA VİTRİNİ'nde yer alan yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır. "BANKA VİTRİNİ Portal"da yayımlanan tüm özgün yazıların içeriğinden yazarları sorumludur. www.bankavitrini.com'da yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Yer alan yazılarda herhangi bir yatırım aracı; Hisse Senedi, kripto para biriminin veya dijital varlığın alım veya satımını önermiyor. Bu nedenle sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Lütfen transferlerinizin ve işlemlerinizin kendi sorumluluğunuzda olduğunu ve uğrayabileceğiniz herhangi bir kaybın sizin sorumluluğunuzda olduğunu unutmayın. © www.bankavitrini.com Copyright © 2020 -UŞAK- Tüm hakları saklıdır. Özgün haber ve makaleler 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu korumasındadır.